Niektóre dzieci muszą zmagać się z dużymi trudnościami: uzależnieniem lub rozwodem rodziców, biedą... Niektórym z nich udaje się pokonać zły los i osiągnąć sukcesy, inni natomiast poddają się i zasilają szeregi wykluczonych. Od czego zależy sukces w walce z losem?

Sztuka pomagania polega na selektywnym wspieraniu czyichś dążeń. Jeżeli mój podopieczny stawia opór, to oznacza, że źle go rozumiem albo też źle oceniam, na co jest w tym momencie gotowy. Jeżeli dobrze go rozumiem, pomoc idzie gładko - mówi Marek Liciński.

Trudno wymagać od nauczyciela, aby lubił wszystkich uczniów. Nie może jednak swojej niechęci okazywać. Zachęcamy do refleksji, do przyznania się przed sobą: w tej klasie są uczniowie, których lubię i tacy, których nie lubię. Ale też do próby zrozumienia, z czego te preferencje wynikają.

Gdyby jedynym źródłem wiedzy uczniów była szkoła, ich obraz świata wyglądałby tak: Polska jest najważniejszym krajem, katolicyzm – najważniejszym wyznaniem, twórcami wartości i kultury są biali ludzie, a istotną rolę w życiu społecznym mogą odgrywać jedynie mężczyźni. To efekt ukrytego programu szkoły.

Zbudowanie głębokiej więzi i zaufania jest warunkiem dobrych relacji wychowawczych. Wzajemne zaufanie sprzyja empatii, poczuciu odpowiedzialności za innych, kreatywności i lepszemu wykonywaniu wspólnych zadań. Jak budować zaufanie uczniów? Jak tworzyć poczucie wspólnoty?

Coraz więcej dzieci wymaga specjalistycznej opieki, bo ich rozwój psychiczny przebiega z trudnościami. Większość problemów to przejściowe trudności, ale nie wolno ich bagatelizować. Warto wspomagać rozwój psychiczny wszystkich dzieci również wtedy, gdy nie budzi on zastrzeżeń. Jak to robić?

Dlaczego dzieci, ciekawe wszystkiego w pierwszych latach życia, w szkole stają się bierne, niechętnie się uczą, nie mają zainteresowań, nie można ich zmobilizować do działania? Szkoła nie stymuluje ciekawości poznawczej i dlatego ona zanika. Ciekawość wiąże się z odkrywaniem i formułowaniem pytań. Niestety, w polskiej szkole od zadawania pytań jest nauczyciel.

Nauczyciel może zarazić dziecko swoją pasją poznawczą, ale może też zniszczyć jego entuzjazm. Co decyduje o sukcesie ucznia w szkole? Dlaczego niektórzy zdolni uczniowie osiągają wyniki poniżej swoich możliwości? Jak ustrzec się błędów, które hamują rozwój uczniów?

Czy można dzieci nauczyć, jak być przedsiębiorczym? Można. Im wcześniej, tym lepiej – przekonują eksperci. Przedsiębiorczość nie jest wiedzą, której można się wyuczyć, ani też wrodzonym talentem. Jest postawą, jaką warto kształtować oraz zestawem umiejętności, które należy szkolić za pomocą nowoczesnych, niestandardowych metod.

Uczeń bardzo zdolny i wybitny jest bezcenny dla nauczycieli i szkoły. Dostarcza potwierdzenia kompetencji nauczyciela, zaś szkole pomaga wspinać się w rankingu tak zwanych najlepszych szkół. Trzeba nauczyć się rozpoznawać go i rozwijać jego talent.

Uczniom wcale nie jest obojętne, czy uczą się w dużej, czy w małej sali, czy jest ona kolorowa i oryginalnie zaprojektowana, czy też raczej ma bezosobowy, neutralny wystrój. Wystarczy zmienić kolor ścian, by dzieci poczuły się bezpieczniej i lepiej radziły sobie z trudnymi zadaniami. Wystarczy inaczej ustawić krzesła, by zmniejszyć dystans - nie tylko fizyczny, ale i emocjonalny - między dziećmi i nauczycielami.

Pamięć jest niezbędna do nauki. Uczniom nie wystarczy sam zamiar zapamiętania, powinni umieć stosować strategie pamięciowe. Kształtowanie i rozwijanie ich w szkole musi być włączone w codzienne zajęcia, bo od tego zależy skuteczność przyswajania wiedzy i umiejętności.