Wysoki poziom zdolności emocjonalnych nie zawsze idzie w parze z wysokimi kompetencjami emocjonalnymi. Można posiadać zdolności emocjonalne, ale jednocześnie mieć trudności z rozpoznawaniem i rozumieniem emocji oraz radzeniem sobie z nimi. Czym jest inteligencja emocjonalna, jak ją rozwijać?

Im więcej młodzi ludzie wiedzą o sobie nawzajem, tym mniej muszą się domyślać i tym mniej w nich pożywki dla niepokojów. I w drugą stronę: im więcej mają szans na konstruktywne zaprezentowanie własnej osoby, tym mniej boją się tego, jak zostaną potraktowani.

Nauczyciele koncentrują się zwykle na planowaniu rozkładu materiału dydaktycznego i wychowawczego. Rzadko uwzględniają w nim pracę nad dyscypliną. A przecież od pierwszego kontaktu z klasą uczymy ją dyscypliny. Aby nasze działania były skuteczne, należy wiedzieć czego i jak uczyć.

W trakcie licznych szkoleń poznajemy metody służące efektywniejszemu nauczaniu i wychowaniu. Uczymy się ich, sprawdzamy ich skuteczność w praktyce, wiele z nich odrzucamy i szukamy następnych. W tej pogoni zapominamy o sposobach znanych od początku edukacji, np. o rozmowie.

Dzieci pochodzące z rodzin bezradnych społecznie są zanied-bywane i pozostawiane same sobie. Różnią się od rówieśników z "normalnych" domów - nie znają wielu słów używanych przez kolegów i nauczycieli, nie potrafią czytać, pisać, liczyć. Czują się gorsze. Nierzadko są zawstydzane, ośmieszane, przeżywają wiele upokorzeń. Próbują zwracać na siebie uwagę agresją i zachowaniami destrukcyjnymi. Jak pomóc dzieciom z syndromem wyuczonej bezradności - piszą Marek Grondas i Marek Liciński, Roman Pomianowski oraz Jolanta Szaban.

W ubiegłej dekadzie drastycznie wzrosła liczba i pogorszyła się sytuacja dzieci ze środowisk zmarginalizowanych. Wzrosła też liczba dzieci pozbawionych podstawowej opieki i minimum socjalnego, pogorszył się stan ich zdrowia i higieny. Coraz więcej dzieci wypada ze szkół i jest kierowanych do placówek opiekuńczych i resocjalizacyjnych.

Bezradności nie da się zaakceptować, oswoić. Bezradnemu uczniowi nie jest dobrze z samym sobą i źle mu jest w relacjach z innymi. Rówieśników zniechęca biernością i chimerycznością, a nauczyciele często uważają go za "śmierdzącego lenia". Bezradny uczeń bywa problemem dla wszystkich, nawet dla własnych rodziców – wszak nikt nie ceni "ofiar losu".

Dzieci bezradnych rodziców uczą się niesamodzielności i apatii w domu. Ale w szkole można je oduczyć bezradności i pokazać, że mogą żyć całkiem inaczej niż ich bliscy! To nauczyciele muszą otworzyć przed tymi dziećmi drzwi do innego świata i pomóc zdobyć do nich klucz...

Rodzice poświęcają wiele czasu na budowanie więzi emocjonalnej i swojego autorytetu w relacji z dzieckiem. Nauczyciel część tego wychowawczego ciężaru bierze na swoje barki. Winien jednak mieć świadomość, że nie każde dziecko będzie go lubić, czy wręcz darzyć głębokim uczuciem przywiązania. Czasem musi wystarczyć uczniowski respekt i szacunek.

"Nie przypominam sobie, żeby ktokolwiek pytał mnie w szkole, czego chciałbym się dowiedzieć. Gdyby mnie o to zapytano, mógłbym się zastanowić i wymienić kilka kwestii, które mnie wtedy ciekawiły. A gdybym usłyszał, co interesuje moich kolegów i koleżanki, prawdopodobnie odkryłbym, że ciekawi mnie jeszcze coś innego. Ale nikt nas o to nie pytał. Przyjmowaliśmy więc biernie to, co nam mówiono, a cała nasza ciekawość świata stopniowo gasła". Merrill Harmin

Szkolny geniusz potrzebuje pomocy tak samo, jak najsłabszy uczeń. Tak samo, ale nie takiej samej! Co zrobić, by nie zaprzepaścić jego zdolności i aktywności? Wbrew pozorom, uczyć wybitnie uzdolnione dziecko nie jest ani prosto, ani łatwo. Jak zatem uniknąć błędów?

Dlaczego polska szkoła jest tak mało twórcza? Najczęściej winą obarcza się zrutynizowanych nauczycieli. A warto zdać sobie sprawę, że również uczniowie występują przeciwko twórczości. Obawiają się wszystkiego, co nowe i wymagające od nich wysiłku i zaangażowania. Wolą schematyczne nauczanie. Nawet prymusi rezygnują z kreatywnych zadań, bo... wolą sztywną wiedzę od chaosu i niepewności twórczych poszukiwań.