Otacza nas świat, który wydaje się coraz mniej przyjaznym miejscem do życia. Zewsząd słyszymy o zagrożeniu wojną i katastrofą klimatyczną. Doświadczyliśmy pandemii. Obserwujemy zanikające więzi społeczne i ogólny spadek zaufania społecznego, który w Polsce od lat plasuje się  na niskim poziomie w porównaniu do innych krajów na świecie. Jak zatem mieć nadzieję?

Do gabinetu wchodzi kobieta około czterdziestki – jedna z wielu, które w ostatnich latach zgłaszają się z podobnym dylematem. Zanim usiądzie, mówi, że „wszystko u niej w porządku”, ale zaraz potem dodaje, że od kilku miesięcy nie potrafi podjąć żadnej ważniejszej decyzji. Zmiana pracy, zakończenie relacji, a nawet wybór dalszego leczenia – każda z tych spraw uruchamia w niej długie analizy, konsultacje z innymi, kolejne listy „za” i „przeciw”. 

Najnowsze badania w neuropsychologii i psychologii poznawczej pokazują, że nasze mózgi wcale nie są wielozadaniowe – one jedynie przełączają uwagę z jednego zadania na drugie, co wbrew pozorom może nas kosztować więcej czasu i energii. Zespół psychologów przeanalizował, jak ludzie radzą sobie z wykonywaniem dwóch zadań jednocześnie. Okazało się, że szybkie przełączanie uwagi, choć subiektywnie może wydawać się efektywne, zwiększa obciążenie poznawcze i ryzyko błędów. Proces ten wymaga aktywacji kontroli wykonawczej mózgu, która przestawia nas z jednego celu na drugi, organizuje informacje potrzebne do wykonania nowego zadania i to wszystko w ułamkach sekund. Efekty były jednoznaczne: osoby wykonujące zadania naprzemiennie popełniały więcej błędów i potrzebowały więcej czasu niż te, które wykonywały je kolejno, jedno po drugim. Przykładowo, prosty eksperyment polegający na pisaniu liter alfabetu i kolejnych liczb w tym samym czasie pokazał, że przełączanie się między zadaniami niemal podwajało czas ich wykonania i zwiększało liczbę pomyłek. Choć w życiu codziennym multitasking wydaje się nieunikniony, w praktyce lepsze efekty daje monotasking – koncentracja na jednej czynności w jednym czasie. Z perspektywy psychologicznej oznacza to m.in. mniejsze obciążenie poznawcze, większą efektywność i redukcję stresu. Dodatkowo, monotasking sprzyja głębszemu przetwarzaniu informacji i lepszemu zapamiętywaniu. Kiedy koncentrujemy się na jednej czynności, mózg ma szansę zbudować silniejsze powiązania i lepiej zintegrować nowe doświadczenia. To oznacza, że nie tylko wykonujemy zadanie szybciej i dokładniej, ale też uczymy się efektywniej i zyskujemy większą satysfakcję z wykonanej pracy.  Źródło: Hasan Md. Kamrul MS, MPH. (2024).  Digital multitasking and hyperactivity:  unveiling the hidden costs to brain health.  Annals of Medicine & Surgery 86(11): 6371–6373. Kaltenegger H., Becker L., Rohleder N.  i wsp. (2023). Associations between digital  work stressors, burnout, and hair cortisol concentration: A prospective study. Psychoneuroendocrinology, 153.

Rozmowa z bliską osobą o problemie uzależnienia to jedno z najtrudniejszych wyzwań, z jakim może zmierzyć się rodzina czy przyjaciele. Niepoprawne podejście, złe wyczucie chwili czy nieumiejętność komunikacji mogą skutkować nieporozumieniami, zamknięciem się osoby uzależnionej na pomoc, a nawet pogłębieniem problemu. W tym artykule omawiamy krok po kroku praktyczne aspekty dotyczące podejmowania tego trudnego, ale ważnego tematu.

Wybór idealnego upominku bywa wyzwaniem nawet wtedy, gdy obdarowywaną osobę znamy od lat. Sytuacja komplikuje się diametralnie, gdy musimy przygotować prezent dla kogoś, z kim łączą nas relacje formalne, nowa znajomość lub dalekie pokrewieństwo. W świecie beauty łatwo o faux pas - źle dobrany odcień podkładu, zbyt ciężki zapach czy kosmetyk do cery problematycznej mogą zostać odebrane niefortunnie. Kluczem do sukcesu jest postawienie na bezpieczne klasyki, produkty o uniwersalnym przeznaczeniu oraz estetykę opakowania, która daje wrażenie luksusu i dbałości o szczegół.

Model rodziny wielopokoleniowej, choć kojarzony z przeszłością, wraca do łask jako odpowiedź na współczesne wyzwania społeczne i ekonomiczne. Wspólne mieszkanie niesie ze sobą pewne wyzwania, ale korzyści psychiczne dla seniorów i młodszych są nie do przecenienia. Odkryj, jak budować silne więzi i czerpać z nich obopólne korzyści.

Termin „quiet quitting” (ciche odchodzenie) zdominował w ostatnich latach dyskusje o świecie pracy. Opisuje stan, w którym pracownik wykonuje jedynie absolutne minimum niezbędne do utrzymania etatu, ale emocjonalnie jest już poza firmą – nie angażuje się, nie wykazuje inicjatywy, po prostu „trwa”. Jako doświadczeni terapeuci, seksuolodzy i psycholodzy z wrocławskiej Poradni INTIMA coraz częściej obserwujemy, że to zjawisko przeniosło się z biur do naszych sypialni.

Płuca pracują bez przerwy, choć zazwyczaj poświęcasz im uwagę dopiero wtedy, gdy poczujesz duszności lub uciążliwy kaszel. A tymczasem w dobie zanieczyszczonego powietrza i zmiennych warunków pogodowych Twoje drogi oddechowe potrzebują świadomej ochrony każdego dnia. Zadbaj o nie już dziś, aby cieszyć się pełną swobodą oddechu przez długie lata.

Menopauza jest naturalnym etapem życia kobiety. Często jest jednak przedstawiana, jako trudne doświadczenie, do którego trzeba się po prostu przyzwyczaić, które należy „przejść” i niejednokrotnie przecierpieć. Choć zarówno perimenopauza, jak i menopauza są zjawiskami całkowicie naturalnymi, wiążą się one z objawami postrzeganymi jako uciążliwe, a niekiedy nawet wstydliwe. Z tego powodu doświadczenie peri/menopauzy i towarzyszące mu trudności rzadko stają się tematem otwartych rozmów, pozostając przede wszystkim sprawą intymną i osobistą. W raporcie „Menopauza bez tabu” realizowanym przez Kulczyk Foundation w 2023 roku,  podkreśla się, że do tej pory menopauza pozostaje w dużej mierze tematem tabu. Przyczyn takiego stanu można upatrywać między innymi w lęku przed starzeniem się oraz w dominującym w obecnych czasach kulcie młodości. Przez lata doświadczenie menopauzy było pomijane lub przeżywane w skrytości, wiele z kobiet nie miało poczucia możliwości otwartego mówienia o towarzyszących jej objawach. Rozmowy o zmianach na poziomie fizjologii a także i funkcjonowania emocjonalnego, zarówno tych mniej, jak i bardziej intymnych czy wstydliwych, jeszcze niedawno były czymś nie do pomyślenia. Tym bardziej brak było szerokiego omawiania tych zagadnień w przestrzeni medialnej, w Internecie czy w mediach społecznościowych, takich jak Facebook, tak jakby „ten” czas nie istniał. Zacznijmy jednak od początku, a właściwie od próby usystematyzowania informacji dotyczących tych dwóch zjawisk mianowicie perimenopauzy i samej menopauzy. Menopauzę diagnozujemy w momencie ustania miesiączkowania na co najmniej 12 kolejnych miesięcy, zwykle występuje ona w wieku 44-57 lat. Typowymi dla niej objawami są sławne uderzenia gorąca, nocne poty, zmiany nastroju i zaburzenia snu. Dodatkowo niektóre kobiety mogą doświadczyć suchości pochwy, nietrzymania moczu, przyrostu masy ciała i przerzedzania włosów, które są głównie spowodowane spadkiem poziomu estrogenów. Menopauza ma również duży wpływ na zdrowie kobiet, wiąże się ze wzrostem znaczenia profilaktyki chorób układu krążenia i osteoporozy; niektóre badania opisują także zmiany poznawcze, które zależą od wielu czynników. (Blackson et al., 2024). Zmiany hormonalne zaczynają wpływać na życie kobiet na długo przed faktycznym nastaniem menopauzy. Równie trudnym etapem jest tzw. perimenopauza, czyli okres stopniowego zmniejszania się czynności jajników, co skutkuje wahaniami poziomu steroidów gonadowych. Wahania te przekładają się na najbardziej zauważalne przez kobiety zmiany jakimi są nieregularne cykle menstruacyjne, cykle bezowulacyjne. Już w tym czasie pojawiają się pierwsze trudności takie jak uderzenia gorąca, zaburzenia snu, a także zmiany nastroju, spadek samooceny, a nawet zaburzenia depresyjne i lękowe. Warto również mieć świadomość skali zjawiska i znać statystyki. Od 80 do 90 procent kobiet doświadcza co najmniej niektórych z tych objawów (Troìa et al., 2025). Reasumując, perimenopauza i menopauza nie są wyłącznie kwestią biologiczną, kwestią zmian w funkcjonowaniu ciała. To także istotne przeobrażenia w sferze psychicznej, czasami w relacjach z innymi ludźmi a nawet stylu życia. Dla niektórych kobiet jest to również moment inspiracji, zmiany i otwarcia się na nowe doświadczenia - nierzadko czas odkrywania siebie na nowo, w innej jakości życia, należy bowiem podkreślić, że perimenopauza i menopauza to etapy życia, których sposób doświadczenia, ma  mocno zindywidualizowany charakter, zależny od wielu kontekstów społecznych i psychologicznych. Przykładowo Blackson et al. (2024) wykazali iż cechy demograficzne, takie jak status społeczno-ekonomiczny, a także czynniki związane z kondycją zdrowotną mogą wpływać na to, jak kobieta doświadcza menopauzy. Różnice rasowe i etniczne również wpływają na sposób interpretowania menopauzy, a co za tym idzie, na sposób jej doświadczania. W niektórych kulturach doświadczenie to bywa silnie naznaczone niepokojem związanym z utratą młodości i płodności. W innych natomiast menopauza opisywana jest jako naturalny etap procesu starzenia się, pozbawiony nadmiernej medykalizacji, a zatem nie traktuje się jej jako choroby wymagającej leczenia, lecz raczej jako  normalny etap życia (Duralde et al., 2023). Badania Tariq et al. (2023) wykazały, że kobiety mające bardziej negatywne nastawienie do menopauzy zgłaszały ogólnie większą liczbę objawów w okresie okołomenopauzalnym, w odróżnieniu do kobiet pochodzących z krajów, w których postrzega się ją właśnie jako naturalny proces starzenia.  Geneza negatywnych postaw wobec menopauzy wiąże się, w opinii wspomnianych badaczy, z brakiem edukacji oraz dezinformacją. Można również zauważyć niewystarczającą obecność tematyki związanej z menopauzą w obszarze nauki. Menopauza nie stanowi zagadnienia, któremu poświęca się wystarczającą uwagę. Przykładowo, w porównaniu z innymi etapami życia, menopauzie dedykuje się mniej miejsca w programach nauczania medycyny. Sytuacja ta wynika między innymi z niedostatecznego finansowania badań w tym obszarze, w porównaniu z innymi zagadnieniami zdrowotnymi (Blackson et al., 2024).  Nie dziwi zatem fakt, że według raportu „Menopauza bez tabu” aż 71% kobiet przed menopauzą uważa, że nie posiada wystarczającej wiedzy na ten temat, a jeśli ją posiada, to głównie czerpie ją z Internetu. Wyniki badań Tariq et al. (2023) również potwierdzają tę tendencję: mianowicie większość ankietowanych kobiet miała ograniczoną wiedzę (pochodzącą głównie ze źródeł internetowych lub od znajomych) oraz negatywne nastawienie do menopauzy, co utrudniało im radzenie sobie ze zmianami fizycznymi i psychicznymi charakterystycznymi dla tego etapu życia. Wspomniani badacze sformułowali zatem tezę, że lepsza edukacja na temat menopauzy jest niezbędna, aby poprawić jakość życia kobiet w tym okresie i stworzyć możliwie pozytywny obraz życia po menopauzie. Należy także podkreślić, iż istnieją w dyskursie społecznym narracje normalizujące menopauzę, a także takie w których podkreśla się jej pozytywne aspekty jak chociażby brak miesiączki, strachu przed niechcianą ciąża, konieczności stosowania antykoncepcji. Dla niektórych kobiet, o czym już wcześniej pisałyśmy, ten czas staje się okazją do przewartościowania życia, relacji, priorytetów. Jednakże nie można pozostać obojętnym wobec faktu, iż dzisiejsza kobieta w okresie okołomenopauzalnym to jednocześnie kobieta w pełni aktywności i rozwoju zawodowego, osobistego, stawiająca czoło zmianom, niejednokrotnie zaangażowana w pomoc starzejącym się rodzicom i jednocześnie wspierająca własne dzieci. Nie możemy zaklinać rzeczywistości, dzisiejszy świat oczekuje od kobiet w okresie okołomenopauzalnym sprawności, efektywności osobistej i zawodowej. Dodatkowo kobiety same chcą jak najdłużej być aktywne i sprawcze. Zatem jak w to wszystko wpisuje się naturalny rytm naszego życia, który nie zawsze sprzyja naszym pragnieniom i celom? Jeśli chodzi o wsparcie, ważne jest normalizowanie doświadczeń, to co, czujecie (huśtawki nastroju, uderzenia ciepła itp.) jest całkowicie normalne- już sama świadomość, że „to nie ze mną jest coś nie tak”, a wręcz przeciwnie jest to częścią doświadczenia większości dojrzałych kobiet, może przynieść dużą ulgę. Wahania nastroju to nie Twój charakter, to nie słabość, to co czujesz ma podłoże biologiczne. Nie oznacza to oczywiście ze musicie się całkowicie poddać „negatywnym emocjom”. Ale można radzić sobie z większym spokojem i świadomością. To nie oznacza również, że objawy należy bagatelizować. Wręcz przeciwnie, kobiety nie powinny bać się mówić o emocjach. Nazwanie emocji pomaga je oswoić i zmniejszyć, napięcie, które im towarzyszy. Czasem warto a nawet należy sięgnąć po profesjonalną pomoc psychologa/psychoterapeuty. Kobiety potrzebują również rzetelnej wiedzy medycznej. To pomaga rozładować lęk przed nieznanym. Ważne są regularne wizyty u ginekologa, wiedza o hormonalnej terapii, sposobach leczenia objawów (zaburzenia snu, bóle itp.). Warto też wiedzieć, jak dbać o styl życia, szczególnie o dietę i o aktywność fizyczną, która wpływa nie tylko na zdrowie fizyczne, ale też na psychiczne. Jeśli objawy są nasilone lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować je z lekarzem, bo istnieją skuteczne metody pomocy. W okresie perimenopauzy i menopauzy warto być dla siebie łagodną. Nie trzeba udawać, że wszystko jest w porządku. Jeśli czujesz, że coś się zmienia, fizycznie czy psychicznie, to normalne. Warto porozmawiać z lekarzem, psychologiem, albo po prostu z innymi kobietami w podobnej sytuacji. Jest coraz więcej miejsc (także w mediach społecznościowych), w których można znaleźć wsparcie. Nie jesteś w tym sama. Menopauza nie odbiera kobiecości ani sprawczości - dla wielu kobiet staje się momentem większej uważności na siebie i swoje potrzeby. Bibliografia Blackson, E. A., McCarthy, C., Bell, C., et al. (2024). Experiences of menopausal transition among populations exposed to chronic psychosocial stress in the United States: A scoping review. BMC Women’s Health, 24, Article 487. https://doi.org/10.1186/s12905-024-03329-z Troìa, L., Garassino, M., Volpicelli, A. I., Fornara, A., Libretti, A., Surico, D., & Remorgida, V. (2025). Sleep disturbance and perimenopause: A narrative review. Journal of Clinical Medicine, 14(5), Article 1479. https://doi.org/10.3390/jcm14051479 Duralde, E. R., Sobel, T. H., & Manson, J. E. (2023). Management of perimenopausal and menopausal symptoms. BMJ, 382, e072612. https://doi.org/10.1136/bmj-2022-072612 Tariq, B., Phillips, S., Biswakarma, R., Talaulikar, V., & Harper, J. C. (2023). Women’s knowledge and attitudes to the menopause: A comparison of women over 40 who were in the perimenopause, postmenopause, and those not in the peri- or postmenopause. BMC Women’s Health, 23(1), Article 460. https://doi.org/10.1186/s12905-023-02424-x Kulczyk Foundation. (2023). Menopauza bez tabu. https://kulczykfoundation.org.pl/uploads/media/default/0001/07/09e9dc33c2691c0ea1d223775ca0e1f9f96e9e76.pdf

Ferrytyna to kluczowe białko odpowiedzialne za magazynowanie żelaza w bezpiecznej dla organizmu formie. Jest ona uznawana za najbardziej czuły wskaźnik zapasów tego pierwiastka – jej stężenie w surowicy odzwierciedla realne rezerwy tkankowe. Badanie poziomu ferrytyny jest niezbędne w diagnostyce niedokrwistości (anekmii) oraz stanów związanych z przeładowaniem żelazem.

Dorosłe córki narcystycznych matek - jak zbudować zdrową tożsamośćRelacja z matką jest jednym z najważniejszych obszarów rozwoju psychicznego kobiety, a jej jakość wpływa na sposób budowania obrazu siebie, relacji z innymi oraz poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego. W przypadku matek narcystycznych więź ta bywa nacechowana warunkową miłością, kontrolą i brakiem autentycznej empatii. Dorosłe córki wychowane w takim środowisku często przez wiele lat nie zdają sobie sprawy, że ich trudności emocjonalne mają swoje źródło w dzieciństwie. Funkcjonują sprawnie zawodowo i społecznie, jednocześnie doświadczając wewnętrznego napięcia, poczucia winy lub chronicznego braku satysfakcji. Temat ten jest istotny, ponieważ dotyka mechanizmów głęboko zakorzenionych w strukturze osobowości. Zrozumienie tych procesów umożliwia przerwanie międzypokoleniowych schematów i odzyskanie wpływu na własne życie. Psychoedukacja staje się tu nie tylko formą wiedzy, lecz także narzędziem zmiany.

Po świątecznym czasie obfitości wielu z nas obiecuje sobie nowy początek – mniej słodyczy, więcej ruchu i regularna kontrola wagi. Pierwsze tygodnie nowego roku weryfikują siłę naszych postanowień, dlatego wsparcie dialogu pomiędzy mózgiem a jelitami może okazać się nieocenione. Mikrobiota jelitowa wpływa na wiele procesów metabolicznych – jednym z nich jest realny wpływ na wydzielanie hormonu GLP-1, który hamuje łaknienie, spowalnia opróżnianie żołądka i przywraca naturalne poczucie sytości. Zrozumienie, jak mikrobiota reguluje ten proces, pozwala spojrzeć na redukcję masy ciała z zupełnie nowej perspektywy.