Wyraź siebie, miej własne zdanie - słyszymy zewsząd - i bądź sobą. No dobrze, czyli kim? Zależy, w jakiej stronie świata - wschodniej czy zachodniej - żyjesz. „Zawsze wraca się do siebie - napisała przed laty Agnieszka Osiecka - tylko niech mi ktoś odpowie - gdzie to jest?”. Dla przeciętnego Amerykanina „być sobą” to znaczy być kimś odrębnym, kto jest w opozycji wobec innych. A w Chinach czy Japonii „ja” jest zawsze częścią większej całości, powiązaną na stałe z ludźmi wokół.

To między innymi badania Henrego Goddarda stały się podstawą do przyjęcia w Stanach Zjednoczonych aktów prawnych, na mocy których w XX wieku planowano wysterylizować kilkadziesiąt tysięcy osób niepełnosprawnych umysłowo. Najbardziej zagorzali krytycy Goddarda twierdzą, że to za jego sprawą do nauki o człowieku wdarły się rasizm i dyskryminacja.

Jak reklama działa poza naszą świadomością? Czy można skłonić mężczyznę, aby zaczął kupować podpaski? Czy naprawdę potrafimy odróżnić od siebie colę od pepsi? Jakie potrzeby tak naprawdę zaspokaja telefon komórkowy? O reklamie mówi dr hab. Dominika Maison. Dominika Maison jest psychologiem. Pracuje na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzi badania nad oddziaływaniem reklamy. Współpracuje z różnymi firmami, zajmując się badaniem wizerunku marki. Napisała m.in.: „Utajone postawy konsumenckie. Analiza możliwości wykorzystania metody IAT” oraz „Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych”. Jest redaktorem i współautorem książki „Propaganda dobrych serc - czyli rzecz o reklamie społecznej”.

W sieci możliwe jest to, co wydaje się nie do pogodzenia: intymna bliskość i związek na odległość. Tu ludzie zwierzają się sobie z największych sekretów. Tu, ukrywając czasem swoją tożsamość, mogą być naprawdę sobą. Tu można pokochać kogoś, kogo się nigdy nie widziało, a nawet uprawiać seks.

Kontakty przez Internet mogą być szczególnie ważne dla osób, które w rzeczywistym świecie mają nie najlepsze relacje z ludźmi.

Jak dochować wierności, gdy kuszą nas piękne kobiety i sławni mężczyźni, samochody, podróże i zaszczyty, które samym swoim istnieniem mówią: „Zostaw wszystko, co było dla ciebie ważne; tylko ja sprawię, że będziesz szczęśliwy”?

Lepiej jest czegoś w ogóle nie obiecywać niż ryzykować złamanie słowa. Koszty niedotrzymanej obietnicy potrafią przewyższyć zyski, jakie osiągamy w momencie jej składania.

Kiedy widzimy film w kinie, w towarzystwie innych śmiejących się ludzi, jesteśmy bardziej rozbawieni niż wtedy, gdy oglądamy go sami w domu. A stały kontakt z osobami depresyjnymi sprawia, że stajemy się bardziej narażeni na depresję. Nastrój jest bowiem zaraźliwy - nawetna odległość.

Pod koniec wakacji wiele osób myśli o wprowadzeniu zmian w swoim życiu. Niektórzy decydują się wtedy na rozpoczęcie psychoterapii. Kiedy i z jakimi problemami można, a kiedy trzeba zgłosić się na psychoterapię? Jaki rodzaj terapii wybrać? Istnieje wiele szkół psychoterapii. Rodzaj pomocy psychologicznej zależy od predyspozycji, problemów i oczekiwań osoby, która jej potrzebuje. Jakie są rodzaje psychoterapii? Na jakich koncepcjach teoretycznych się opierają i jakimi metodami się posługują? Co nam oferują? Jakich efektów możemy się spodziewać, zgłaszając się na dany rodzaj psychoterapii? Jak długo trwa terapia? Ile trzeba za nią zapłacić? Gdzie szukać pomocy? Czym się kierować, wybierając ośrodek i psychoterapeutę? Na te pytania odpowiemy w kolejnych numerach „Charakterów”. Przybliżymy podstawowe nurty psychoterapii, ich założenia i metody pracy. Podamy też adresy renomowanych ośrodków, a niektóre z nich szerzej zaprezentujemy. W tym numerze omawiamy terapię psychoanalityczną. Za miesiąc opiszemy terapię poznawczo-behawioralną.

Psychoanaliza zakłada, że problemy pacjenta mają swoje źródło w nieświadomości. Motywy i fantazje - choć nieświadome - wpływają na sposób przeżywania i myślenia o sobie i świecie, na podejmowane przez nas decyzje, a także na utrzymywanie się przykrych objawów. W obrębie psychoanalizy istnieje wiele podejść. W Polsce dominuje wpływ teorii relacji z obiektem, którą opracowała Melania Klein. Teoria ta zakłada, że jako bardzo małe dzieci tworzymy sobie pewne wyobrażenie o naszych relacjach z ludźmi. Umysłowe reprezentacje różnych aspektów tych relacji nazywane są obiektami wewnętrznymi. Obiekty wewnętrzne powstałe w kontaktach z ważnymi dla nas osobami określają sposób, w jaki odczuwamy siebie i to, czego spodziewamy się po innych. Zgodnie z tą teorią szukamy obiektu, a nie - jak zakładał Zygmunt Freud - rozładowania napięcia. Przewodnik po tej formie terapii: założenia, zasady, metody, czas trwania, ceny, adresy ośrodków.

Co się dzieje, gdy palacz na paczce papierosów widzi napis: „Palenie zabija”? Pojawia się w nim konflikt między jawną pozytywną i utajoną negatywną postawą wobec palenia. Im silniejsza jest negatywna postawa, tym większego doświadcza konfliktu i... tym szybciej sięga po kolejnego papierosa.

Coraz więcej wiemy o tym, co się dzieje w mózgach zakochanych osób. Okazało się, że miłość przypomina chorobę, a kobiety przeżywają ją zupełnie inaczej niż mężczyźni.