Kluczową obserwacją Lindemanna było to, że cierpienie nie zawsze wygląda jak cierpienie. Nierzadko przybiera maskę chłodu, złości lub trzymania fasonu. Na oddziale oparzeń pacjenci zrywali opatrunki i odpychali tych, którzy chcieli im pomóc; inni na zimno, z dystansu kontrolowali cały proces leczenia. Pod tym zachowaniem nie krył się „zły charakter”, lecz głębokie zranienie. Lindemann zauważył też coś jeszcze. Traumatyczne tygodnie po pożarze otwierały ocalałym dostęp do uczuć i wspomnień, których wcześniej nie byli świadomi. Wracali do strat, których nigdy nie opłakali, a dotąd sztywna struktura osobowości robiła się plastyczna jak wosk pod wpływem płomienia.
Z tych obserwacji, opisanych w klasycznej pracy o ostrej żałobie (Lindemann, 1944), wyrosła współczesna interwencja kryzysowa, a pośrednio także psychoterapie krótkoterminowe. W sytuacji kryzysowej nawykowe obrony słabną, pojawia się łatwiejszy dostęp do intensywnych uczuć, a aktywna i precyzyjna praca terapeutyczna może pomóc pacjentowi dotrzeć do źródła traumy i przepracować ją. Z bostońskim środowiskiem Lindemanna związany był między innymi Habib Davanloo, twórca ISTDP (Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy) – Intensywnej Krótkoterminowej Psychoterapii Dynamicznej rozwijanej do dziś i od kilkunastu lat obecnej również w Polsce.
Czym właściwie jest osobowość
Na co dzień myślimy o osobowości jako o zbiorze cech. Ktoś jest spokojny. Ktoś jest niecierpliwy. Ktoś jest perfekcjonistą, ktoś „duszą towarzystwa”. Te opisy są statyczne i nie mówią nic o tym, co dzieje się z człowiekiem w kryzysie. Warto więc spojrzeć na osobowość dynamicznie. Taką perspektywę daje trójkąt konfliktu rozwinięty przez Davida Malana i Habiba Davanloo: trzy poziomy, które pozostają ze sobą w stałej zależności.
Pierwszym, najgłębszym poziomem są nasze tęsknoty i pragnienia bycia widzianym, kochanym, kompetentnym, a tuż nad nimi podstawowe uczucia, takie jak złość, poczucie winy, smutek, radość i miłość. Kiedy mamy do nich dostęp, są naszym wewnętrznym kompasem – mówią, czego potrzebujemy, i dają siłę, żeby po to sięgać.
Poruszenie tego poziomu aktywuje poziom drugi: lęk, fizjologiczny alarm ciała. Im bardziej któreś z naszych uczuć jest – w naszej wyuczonej i często nieświadomej ocenie – nie do ujawnienia, tym silniej lęk je hamuje. Sam lęk nie jest wrogiem, ale ignorowany tli się jak ukryty pożar torfowiska i potrafi prowadzić do napadów paniki, objawów psychosomatycznych, a z czasem do depresji.
Wysoki poziom lęku prowadzi do uruchomienia trzeciego, najbardziej widocznego w naszym zachowaniu poziomu: tzw. obron, czyli reakcji ochronnych. Wycofujemy się, tłumaczymy sobie, że to nic takiego, obwiniamy siebie albo innych, nadmiernie wszystko kontrolujemy albo odkładamy na później. Tworzymy też sztywne przekonania o sobie i świecie, w rodzaju „muszę radzić sobie sam”: obrony, które ustawiają nas wobec ludzi i świata, zanim cokolwiek się wydarzy. A czasem zajmujemy się tysiącem spraw, nie tą jedną, najistotniejszą.
Z tej perspektywy osobowość zawiera zbiór obron, które stały się naszym sposobem, w jakim obchodzimy się ze światem i z własnymi uczuciami. Ten sposób jest dla nas zwykle niewidzialny; wydaje nam się, że to po prostu „my”. Psychoterapeuci mówią wtedy o obronach charak...
Pozostałe 80% artykułu dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.
Dołącz do 50 000+ czytelników, którzy dbają o swoje zdrowie psychiczne
Otrzymuj co miesiąc sprawdzone narzędzia psychologiczne od ekspertów-praktyków. Buduj odporność psychiczną, lepsze relacje i poczucie spełnienia.
