Dlaczego jedzenie nie zawsze jest tylko jedzeniem? O wpływie niekorzystnych doświadczeń z dzieciństwa na sposób odżywiania w dorosłości

Psychologia i życie

„Po prostu przejdź na dietę” – ile razy słyszeliśmy tę radę od bliskich czy znajomych? A jednak dla części osób zmiana sposobu żywienia to nie tylko kwestia silnej woli ani odpowiedniej wiedzy o zdrowym odżywianiu. Coraz więcej badań pokazuje, że przyczyny niekorzystnych dla zdrowia nawyków żywieniowych mogą sięgać znacznie wcześniej – do traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa.

Niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (Adverse Childhood Experiences, ACEs) to traumatyczne lub silnie stresujące wydarzenia, które miały miejsce przed 18. r.ż. i mogą mieć negatywne konsekwencje zdrowotne w dorosłości. Obejmują one różne formy przemocy fizycznej, seksualnej i psychicznej, zaniedbania (np. emocjonalnego) oraz dysfunkcji w najbliższej rodzinie (np. nadużywanie substancji psychoaktywnych przez członka rodziny). W wielu badaniach wykazano, że ACEs są powiązane zarówno z różnorodnymi problemami psychicznymi (np. depresją, nadużywaniem substancji psychoaktywnych czy zaburzeniem po stresie traumatycznym – PTSD), jak również z chorobami układu sercowo-naczyniowego, cukrzycą typu 2 czy otyłością w wieku dorosłym. Najnowsze badania naukowe prowadzone na styku psychologii i nauki o żywieniu człowieka wskazują, że ACEs wiążą się także z problemami związanymi z odżywianiem w dorosłości.

Dlaczego tak się dzieje?

Jednym z kluczowych mechanizmów są trudności w rozpoznawaniu i regulowaniu emocji. Osoby, które w dzieciństwie doświadczały przemocy lub skrajnego zaniedbania, częściej mają problemy z identyfikowaniem własnych stanów emocjonalnych. Musiały bowiem ciągle monitorować stan opiekuna – była to ich strategia przetrwania. Badania sugerują również, że przewlekły stres doświadczany we wczesnym okresie życia może zaburzać rozwój i funkcjonowanie mikrobioty jelitowej, czyli społeczności mikroorganizmów, które zasiedlają nasze jelita i uczestniczą między innymi w regulacji metabolizmu i apetytu.
Wcześniejsze badania prowadzone przez prof. Katarzynę Schier oraz prof. Małgorzatę Dragan z Laboratorium Badań nad Traumą na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego wykazały, że doświadczenia przemocy fizycznej lub emocjonalnej w dzieciństwie mogą osłabiać mechanizmy kontroli impulsów oraz utrudniać radzenie sobie z emocjami. W tak...

Pozostałe 80% artykułu dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.



 

Dołącz do 50 000+ czytelników, którzy dbają o swoje zdrowie psychiczne

Otrzymuj co miesiąc sprawdzone narzędzia psychologiczne od ekspertów-praktyków. Buduj odporność psychiczną, lepsze relacje i poczucie spełnienia.

2500+ artykułów online
110+ numerów archiwalnych
25 lat doświadczenia
Ćwiczenia i medytacje audio
Dostęp online i offline
Czytaj lub słuchaj - jak wolisz!
Charaktery - Twoje wsparcie psychologiczne • Prenumerata już od 99 zł/rok

Przypisy

    Psycholog, psychoterapeuta Gestalt, kierownik Laboratorium Badań nad Traumą (TraumaLab) na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
    https://www.traumalab.pl/

    Pracuje w Katedrze Żywienia Człowieka na Wydziale Nauki o Żywności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Zajmuje się oceną żywienia i stanu odżywienia różnych grup ludności oraz opracowywaniem kwestionariuszy do oceny sposobu żywienia (https://diettools4u.uwm.edu.pl). Członkini interdyscyplinarnego zespołu TraumaLab.

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI