Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja i mój rozwój , Laboratorium

24 lutego 2016

Czy jesteś neurotyczką/neurotykiem?

28

Typowy neurotyk stale czymś się martwi, łatwo ulega nastrojom, często bywa przygnębiony. Miewa też wysokie wyniki w nauce.

Każdy, kto oglądał choć jeden z filmów Woody’ego Allena, wie, kim jest neurotyk. Allen wykreował postać będącą wręcz popkulturową ikoną neurotyczności.
Neurotyczność, choć kojarzona z nerwicą, stanowi jeden z podstawowych wymiarów osobowości. Jest składnikiem osobowości w ujęciu Hansa J. Eysencka, a także w modelu Wielkiej Piątki.

SPRAWDŹ CZY JESTEŚ NEUROTYCZKĄ/NEUROTYKIEM - POD ARTYKUŁEM QUIZ

Wymiar neurotyczności rozciąga się między dwoma skrajnymi biegunami. Wysokie natężenie tej cechy zwane jest właśnie neurotycznością, a niskie – stabilnością emocjonalną. Każdy z nas lokuje się w określonym miejscu na tym wymiarze.

Według Eysencka neurotyczność – zwana też emocjonalnością lub wrażliwością emocjonalną – składa się z takich cech, jak lękliwość, depresyjność, poczucie winy, niska samoocena, napięcie, irracjonalność, płochliwość, markotność i emocjonalność. Jej przeciwieństwem jest stabilność emocjonalna. Typowy neurotyk w ujęciu Eysencka stale czymś się martwi, łatwo ulega nastrojom i często bywa przygnębiony. Skarży się na ciągłe kłopoty. Swoje myślenie koncentruje na sprawach, które mogą się nie powieść, co wzbudza w nim silny lęk. Niepokojem reaguje na zmiany i nowe sytuacje. Cechuje go nadmierna emocjonalność – silnie reaguje emocjonalnie i z trudem wraca do równowagi. W związku z tym nierzadko zachowuje się w sposób irracjonalny i sztywny. Ma też poczucie niższości. Jest nieśmiały i drażliwy.

Łatwo go zranić – krytykę bierze sobie do serca i głęboko przeżywa porażki. Wykazuje małą odporność na stres, skłonność do kryzysów i załamań nerwowych. Często popada w depresję i cierpi na bezsenność. Miewa problemy z koncentracją uwagi i różne dolegliwości zdrowotne (zwłaszcza bóle głowy i żołądka). Nadmierna emocjonalność przejawia się także we wrażliwości na krzywdę i cierpienie, ale również na szczęście i radość innych ludzi. Natomiast osoba stabilna słabo reaguje emocjonalnie i szybko wraca do równowagi. Jest spokojna, zrównoważona, opanowana i nie martwi się nadmiernie.

W najbardziej znanej wersji Wielkiej Piątki, autorstwa Paula T. Costy i Roberta R. McCrae, neurotyczność to podatność na doświadczanie ne-gatywnych emocji i wrażliwość na stres. Składa się ona z sześciu składników, a są to: lęk, agresywna wrogość, depresyjność, impulsywność, nadwrażliwość, nadmierny samokrytycyzm. Według modelu Wielkiej Piątki neurotycy skłonni są do irracjonalnych pomysłów, mają trudności w kontrolowaniu swoich popędów i radzeniu sobie ze stresem. Reagują silnie lękiem i napięciem. Nadmiernie się martwią, łatwo się zniechęcają i załamują w trudnych sytuacjach. Często odczuwają gniew, irytację i wrogość. Mają niskie poczucie własnej wartości i tendencję do doświadczania poczucia winy, smutku, bezradności i samotności. Są nieśmiali i bywają zmieszani w obecności innych ludzi. Natomiast osoby o niskiej neurotyczności cechuje stabilność emocjonalna. Potrafią radzić sobie ze stresem bez doświadczania obaw, napięć i rozdrażnienia.

Teorię Eysencka i model Wielkiej Piątki wiele łączy. Według obu koncepcji neurotyczność ma silne uwarunkowania biologiczne. Świadczy o tym fakt, że jest odziedziczalna w około 30-40 proc. Ponadto wymiar neurotyczności ma charakter uniwersalny – wyłania się z większości badań nad osobowością, niezależnie od kultury, rasy, płci i wieku. Poziom neurotyczności jest też u danej osoby stosunkowo stabilny w czasie.

Tym, co różni oba ujęcia neurotyczności, jest poszukiwanie jej fizjologicznego podłoża. Cost...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy