Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nałogi i terapie

13 maja 2019

Terapia traumy u dzieci

34

Odbudowa zaufania do dorosłych i do siebie, akceptacja własnego ciała, zdjęcie ciężaru poczucia winy – to cele terapii dzieci skrzywdzonych seksualnie. Przede wszystkim jednak terapia ma przywrócić dziecku nadzieję.

Przemoc seksualna wobec dziecka jest niezwykle traumatyzującym doświadczeniem. Metody pracy psychoterapeutycznej dotyczą więc pracy nad doświadczeniem traumy. Katarzyna Fenik, Renata Kałucka, Joanna Marszał-Kotas i Monika Sajkowska dokonały analizy takich metod stosowanych w leczeniu dzieci. Zdaniem cytowanych autorek priorytetowym elementem wstępnego kontaktu jest zapewnienie dziecku ochrony i poczucia stabilności (zagwarantowanie bezpieczeństwa, przerwanie przemocy). Kolejnym etapem jest koncentracja na sytuacji, w której znajduje się dziecko i jego rodzina. Zadaniem terapeuty jest edukacja rodzica i dziecka na temat skutków traumy i wpływu możliwych objawów na poszczególne fazy życia.

Następny etap polega na przepracowaniu sytuacji urazu. Celem pracy jest przyjęcie i ponowne zdefiniowanie sposobu rozumienia trudnej rzeczywistości i traumatycznego wydarzenia. Błędne postrzeganie tego, co się stało, a także wszelkie treści, które uległy wyparciu, mogą być źródłem daleko idących zmian w osobowości dziecka. Proces ten ma pomóc dziecku w integracji i przywróceniu kontroli nad sobą. Ostatni etap to obdarowanie dziecka nadzieją oraz wyposażenie w nowe umiejętności przydatne w trudnych sytuacjach.

Autorki wymieniają wybrane obszary istotne w pracy terapeutycznej:

• przywrócenie dziecku poczucia stabilności emocjonalnej (praca na emocjach);

• przywrócenie dziecku zaufania do osoby dorosłej (zbudowanie więzi terapeutycznej opartej na zaufaniu oraz zadbanie o obecność rodzica niekrzywdzącego w procesie leczenia);

• odzyskanie przez dziecko poczucia kontroli (sprawstwa i siły);

• odbudowanie poczucia własnej wartości (wzmacnianie indywidualności, wiary we własne siły, samodzielności, zmiana obrazu własnej osoby z negatywnego na pozytywny);

• zdjęcie z dziecka odpowiedzialności za przeżytą sytuację;

• odzyskanie przez dziecko świadomości i akceptacji własnego ciała oraz kontroli nad nim (budowanie szacunku do własnego ciała).

Zdaniem cytowanych autorek obszary, których najczęściej dotyczy praca terapeutyczna, są następujące:

• wprowadzenie dziecka w obszar terapii (określenie warunków, celów i form terapii);

• zbudowanie relacji terapeutycznej (jest to szczególnie ważne, gdy dziecko doświadczyło traumy ze strony osób dorosłych);

• przygotowanie rodziców/opiekunów do terapii dziecka;

• stabilizacja stanu emocjonalnego dziecka oraz kształtowanie w nim umiejętności samoregulacji;

• uruchomienie wspomnień o wydarzeniach traumatycznych;

• psychoedukacja na temat objawów traumy – dla dziecka i rodzica;

• wyjaśnienie i zrozumienie doświadczenia traumatycznego oraz przebudowa tych doświadczeń;

• integracja doświadczeń traumatycznych w sferze emocji dziecka;

• ustanowienie systemu zabezpieczającego dziecko;

• opracowanie – wraz z dzieckiem oraz jego opiekunami – systemu wspierania go podczas wystąpienia sytuacji trudnych, np. wspomnień emocji dotyczących traumy.

Wiele badań poświęcono efektywności metod leczenia dzieci po urazach traumatycznych. Najczęściej w psychoterapii dzieci po urazach stosowane jest podejście poznawczo-behawioralne. Metody pochodzące z psychoterapii poznawczo-behawioralnej zawierają w sobie techniki pracy z lękiem (np. relaksacja), trening asertywności, korektę niewłaściwych i zniekształconych myśli związanych z traumą. Leczenie oparte na ujawnianiu traumatycznych treści ma największe znaczenie w usuwaniu natrętnych wspomnień, flashbacków i korygowaniu zniekształconych na skutek traumy myśli i przekonań.

Tylko z rodzicami

Dzieci, które doświadczyły krzywdzenia seksualnego, na ogół potrzebują profesjonalnej pomocy wielu specjalistów. Aby ta pomoc była skuteczna, konieczne jest także zaangażowanie w nią najbliższych opiekunów dziecka. Wykorzystanie seksualne wywołuje cierpienie także u jego rodziców, opiekunów, rodzeństwa.

Formy pomocy psychologicznej dziecku wykorzystywanemu seksualnie i jego rodzinie są następujące:

• interwencja kryzysowa;

• terapia indywidualna dziecka;

• terapia grupowa dziecka;

• terapia indywidualna rodzica;

• spotkania edukacyjne dla rodziców;

• grupy wsparcia dla rodziców.

Wybór odpowiedniej formy pomocy uzależniony jest od potrzeb dziecka i dorosłego, etapu rozwojowego, na którym dziecko się obecnie znajduje, i zgody na uczestniczenie w danej formie terapii. Zależy także od wieku dziecka, głębokości urazu oraz zasobów rodziny, w której dziecko się wychowuje. Małe dzie...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy