Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

29 stycznia 2019

NR 1 (Styczeń 2019)

Policz do pięciu, zanim się zgodzisz

148

Jak często denerwujesz się po czasie, że komuś coś obiecałeś? A jak często żałujesz, że odmówiłeś? Małe przysługi to wielkie pułapki.

Parę lat temu przyjrzałem się własnym postawom wobec próśb o małą przysługę i stwierdziłem, że zbyt często na nie przystawałem. Ktoś prosił mnie a to o wykład, a to o jakiś artykuł czy krótki wywiad. Najczęściej nakład czasu na przygotowania był znacznie wyższy niż pierwotnie to sobie wyobrażałem, a korzyści dla wszystkich uczestników zdecydowanie mniejsze. W efekcie byłem niezadowolony z podjęcia się danej czynności. Ponosiłem konsekwencje chęci przypodobania się innym (disease to please), która rozprzestrzenia się jak epidemia. Jakie są jej źródła?

POLECAMY

W latach pięćdziesiątych biologowie próbowali się dowiedzieć, dlaczego niespokrewnione ze sobą zwierzęta podejmują współpracę. Dlaczego na przykład szympansy dzielą się mięsem z innymi szympansami?

Dlaczego pawiany wkładają tyle trudu i troski w pielęgnowanie sierści osobników tego samego gatunku? W przypadku zwierząt z tej samej rodziny odpowiedź jest prosta: łączą je geny. Kooperacja służy temu, by za wszelką cenę utrzymać wspólną pulę genów, nawet jeśli jednostka ryzykuje, że coś straci albo nawet zginie. Dlaczego jednak niespokrewnione zwierzęta zachowują się czasami altruistycznie?

Odpowiedzi dostarcza nam matematyczna teoria gier. Amerykanin Robert Axelrod zestawił ze sobą różne programy komputerowe. Każdy z nich działał według określonej strategii postępowania z przeciwnikiem, na przykład współpracując z nim, oszukując go, zachowując się egoistycznie lub ciągle ustępując. W dłuższej perspektywie najskuteczniejsza okazywała się strategia tit for tat (jak ty mnie, tak ja tobie), bazująca na regule wzajemności. Ta bardzo prosta strategia zakłada, że zaczynamy od kooperacji, a następnie postępujemy tak samo, jak przeciwnik zachował się w poprzednim ruchu. Na przykład, jeśli po udzieleniu przeze mnie pierwszej zaliczki, świadczeniobiorca zaczyna współpracować, kontynuuję świadczenia. Jeśli nie współpracuje, kończę współpracę. Jeśli w kolejnym kroku ponownie wejdzie w kooperację, ja również do niej powrócę.

Dobelli z „CHARAKTERAMI”

Sztuka dobrego życia Rolfa Dobellego dostępna jest z częścią styczniowego nakładu „Charakterów”.

To książka dla każdego, kto poszukuje mądrego, ale nienachalnego przewodnika na drodze do lepszego zrozumienia siebie. 

Sztuka dobrego życia była bestsellerem w krajach niemieckojęzycznych – przez kilka tygodni numerem 1 na liście „Spiegla”. Czerpiąc z dorobku nauk społecznych, głównie psychologii i antropologii, Dobelli pokazuje różne – często nieoczywiste – sposoby na poprawienie samopoczucia, podwyższenie samooceny, wzmocnienie relacji z innymi ludźmi, traktowanie siebie i innych z większym szacunkiem i życzliwością. 52 minieseje napisane są językiem prostym, zrozumiałym, pełnym dowcipnych porównań i odwołań. 

 

Siła spontanicznego „tak”

Takie zachowania, nazywane altruizmem wzajemnym, można rzeczywiście zaobserwować w świecie zwierząt – wyłącznie wśród tych, które mają dobrą pamięć długotrwałą. Dysponują nią jedynie nieliczne, wysoko rozwinięte gatunki zwierząt, przede wszystkim małpy. Myślenie strategiczne s...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy