Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja i mój rozwój , Wstęp

24 stycznia 2017

Nawyki

Świat nawyków wygląda inaczej z perspektywy pragmatycznej, a zupełnie inaczej z perspektywy moralnej.

W odległych czasach mojego dzieciństwa i wczesnej młodości mówiło się o brzydkich nawykach i o złych nawykach. Do nawyków brzydkich zaliczano dłubanie w nosie i masturbację (połączenie jak widać nader intrygujące). Mówiono o nich z niechęcią jako o czymś, co dyskwalifikuje moralnie człowieka. Złych nawyków było więcej. Do tej grupy należało garbienie się, mówienie z pełnymi ustami, mówienie nieprawdy, czytanie przy słabym świetle, ociąganie się ze wstawaniem porannym czy podkradanie matce pierników świątecznych, odłożonych, by skruszały na święta. Były też nawyki zwyczajne, ale o nich się nie mówiło. Dopiero podczas studiów poznałem rzeczywisty sens kategorii „nawyk”. Dowiedziałem się, że nawyki jako takie nie są ani dobre, ani złe, ani brzydkie, ani też ładne, są po prostu utrwalonym wynikiem uczenia się, a to oznacza, że niosły z sobą pozytywne konsekwencje. W potocznym obiegu nadal jednak nawyki traktuje się jako podejrzane zachowania przymusowe, jako gorszy, bo automatyczny rodzaj zachowań ludzkich. Ba, gorszy, bo w jakimś sensie pierwotny, bardziej zwierzęcy.

Tymczasem…

Tymczasem wiedza potoczna powiada, że przyzwyczajenie jest drugą naturą człowieka (choć chyba nikt nie poważył się powiedzieć, co jest naturą pierwszą). Przed laty znakomity psycholog amerykański Edwin Guthrie przedstawił i dość przekonująco uzasadnił tezę, że osobowość to nic innego jak system nawyków. Teza dość rewolucyjna, bo wynika z niej, że każda istota, która ma nawyki, tym samym posiada osobowość – nawet dżdżownica czy złota rybka. Myślę, że to ostatnie przesądziło o niechęci do tej eleganckiej koncepcji. W owej niechęci pobrzmiewa nieustannie przekonanie, że rozumny, refleksyjny człowiek powinien chronić się przed nawykami, a w każdym razie n...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy