Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja i mój rozwój , Praktycznie

10 czerwca 2019

Bliskość dziadków z wnukami

33

O tym, jak dobrze jest mieć dziadków, nie trzeba przekonywać nikogo, kto ich ma. Czasami jednak ich znaczenie jest szczególne, zwłaszcza w rodzinach niepełnych – często zastępują w nich brakującego rodzica.

Skromna jest liczba polskich publikacji skupiających się na wspieraniu bądź przejmowaniu roli rodziców przez dziadków (tzw. parentyfikacji). Moje własne badania są próbą zmniejszenia tego niedoboru. Przeprowadzając je, chciałam m.in. sprawdzić jakość relacji pomiędzy dziadkami a wnukami w rodzinach zarówno samotnych matek, jak i pełnych, oraz zaobserwować różnice pomiędzy jakością życia wnuków w tych różnych typach rodzin. W badaniach wzięło udział 196 osób w wieku ok. 24 lat – studentów z wyższych szkół humanistycznych i technicznych z subregionu częstochowskiego.

Nim jednak przedstawię uzyskane wyniki i wnioski, pokrótce naświetlę perspektywę problematyki, którą się zajmowałam.
Dziadkowie z perspektywy badań Literatura konsekwentnie wskazuje, że dziadkowie mają pozytywny wpływ na życie wnuków. Co więcej, życzliwą i wspierającą obecnością w rodzinie wpływają także na dobrostan psychiczny swoich dorosłych dzieci. Poprzez właściwe oddziaływanie wychowawcze i opiekuńcze dziadkowie przyczyniają się do lepszej jakości życia rodzinnego na wiele sposobów, począwszy od wpływu na rozwój intelektualny wnuków, poprzez rozwój ich tożsamości, lepsze wyniki w szkole, wyższe zasoby społeczne (wskazują na to badania, m.in. Anny Zawadzkiej, Mariana Z. Stepulaka, Marii Tyszkowej). William S. Aquilino analizował bliskie relacje dziadków z wnukami poniżej 15. roku życia, które mieszkały z jednym rodzicem i jednym z dziadków. Amerykański socjolog zauważył, że nastoletnie wnuki miały wyższe osiągnięcia w szkole w porównaniu z rówieśnikami wychowywanymi tylko przez matki. Z kolei Sandy Jackson i jego współpracownicy podkreślili, że samotne matki, wykorzystujące babcie do opieki nad dziećmi, zyskują większą samodzielność, lepiej radzą sobie z wychowaniem, przyznają dzieciom większą autonomię.

Istnieje jednak druga strona medalu. Otóż opieka nad wnukami wiąże się dla dziadków z dużym stresem, wynikającym z kosztów psychologicznych, fizycznych i ekonomicznych ponoszonych w trakcie wykonywania obowiązków (twierdzi tak na przykład Linda M. Burton) – pomimo silnego zapotrzebowania dziadków na bliskość i pragnienia bycia przydatnymi w pełnieniu ról rodzinnych stosownych do ich wieku (Maria Susułowska, Maria Straś-Romanowska).

Dziadkowie w rodzinie samotnej matki

Obserwowany w Polsce wzrost liczby matek samotnie wychowujących dzieci nie odbiega od trwających od kilkudziesięciu lat przemian modelu rodziny w Unii Europejskiej. W nadchodzących latach tendencja ta utrzyma się. Dlatego w ostatnim czasie niepełne struktury rodzinne stanowią przedmiot zainteresowania wielu psychologów, m.in. Helen Bee. Nie kryje ona swojego zaniepokojenia wpływem takiej struktury rodziny na rozwój dziecka. Negatywne doświadczenia związane z odejściem jednego z rodziców skutkują zachwianiem poczucia bezpieczeństwa dziecka, podwyższonym napięciem i konfliktami pomiędzy dzieckiem a rodzicem. Ponadto samotna matka (bo to ona częściej samodzielnie prowadzi rodzinę) może doświadczać przygnębienia na tyle silnego, że uniemożliwia jej ono sprawowanie kontroli nad dzieckiem, połączonej z rodzicielskim ciepłem.

Naukowcy zwracają uwagę, że w rodzinach samotnych matek rozwój dziecka częściej wspomagają babcie z linii macierzystej (ze strony matki). Zazwyczaj pozytywnie wpływają na funkcjonowanie nie tylko wnuków, ale też swoich córek (co sygnalizują wnioski sformułowane przez Barbarę Harwas-Napierałę).

Przytoczę w tym miejscu wyniki badań, których byłam współautorką. Dotyczyły one związku pomiędzy wsparciem udzielanym przez dziadków wnukom, wychowującym się w rodzinach samotnych matek, a jakością ich życia. W tym celu przebadaliśmy 119 osób z rodzin samotnych matek. Wyniki pokazały, że rodzice matek częściej i mocniej niż rodzice ojców a...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy