Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Wróć do swojego ciała

0 412

Łatwiej nam opowiedzieć o odległym kraju, który zwiedziliśmy, niż o swoim ciele. Zamykamy się na sygnały płynące z ciała. A szkoda, bo im wcześniej je usłyszymy, tym szybciej możemy na nie zareagować. Metoda, którą opracował Moshe Feldenkrais, pozwala odzyskać kontakt z ciałem. Polepsza samopoczucie, redukuje skutki stresu i opóźnia starzenie się.

Gdybym poprosił cię, abyś poczuł swoje ciało, to jaka byłaby twoja reakcja? Czy chętnie poświęciłbyś chwilę na doświadczenie siebie, czy może nie wiedziałbyś, od czego zacząć, na jakiej części ciała skupić uwagę? Co to znaczy poczuć swoje ciało?

Część osób twierdzi, że nic nie czują. Żyjemy w ciele, ale niewielki mamy z nim kontakt. To swoisty paradoks, ponieważ ciało towarzyszy nam wszędzie. Często łatwiej jest nam opowiedzieć o odległym kraju, który ostatnio zwiedziliśmy, niż o swoim ciele. Dlaczego wiemy o nim tak mało?

Ciało jest podstawowym narzędziem tzw. pierwotnego procesu poznawczego. Opiera się on na ciągłej zależności i wzajemnym oddziaływaniu zmysłów, emocji i narządu ruchu. Czujemy coś i odpowiadamy na to reakcją mięśniową, często połączoną z ruchem. Ruch z kolei wywołuje jakąś reakcję w nas i w otoczeniu. Tak powstaje doświadczenie oparte na ciągłej pętli podobnych sprzężeń zwrotnych (zmysłowo-ruchowych). Wystarczy popatrzeć, jak dziecko w skupieniu bawi się zabawką, próbuje po coś sięgnąć, wstać czy obrócić się z brzucha na plecy. Cała jego istota zostaje w to zaangażowana. Doświadczenie stanowi tu podstawowy środek poznania.

Pierwotny proces poznawczy z czasem jest tłumiony i zostaje zdominowany przez wtórny proces poznawczy. Proces pierwotny nastawiony jest na doświadczenie, a wtórny na analizowanie, interpretowanie i osiągnięcie konkretnego celu. Kiedy trzeba się czegoś nauczyć, opieramy się na kopiowaniu, naśladowaniu, wkuwaniu itd. Często proces wtórny występuje w sporcie, kiedy zawodnicy naśladują innych, bez etapu doświadczania i świadomego eksperymentowania z ruchem. Z czasem pierwotny proces poznawczy zostaje zastąpiony wtórnym.

Ciało jest wzmacniaczem naszych emocji, pomaga nam je spostrzegać i doświadczać ich. Napięcie mięśni, wilgotność skóry, temperatura czy przyspieszone bicie serca to przykłady reakcji ciała na pojawiające się emocje. Jednego od drugiego oddzielić nie sposób. Ciało i emocje współistnieją ze sobą, dlatego nie można mówić o łączeniu jednego z drugim. Słowo „łączyć” zakłada bowiem, że coś wcześniej istniało oddzielnie. W dzieciństwie wiele emocji jest w nas tłumionych, a tym samym tłumione są sygnały naszego ciała. Zamykamy się na jego głos, a potem często mamy trudności z wsłuchaniem się w nie. Tłumiąc sygnały płynące z naszego wnętrza, z czasem możemy usłyszeć tylko donośny głos ciała wołający o ratunek. Nie słyszymy już jego normalnego głosu, nie wspominając o szepcie. A przecież im wcześniej usłyszymy sygnały płynące z ciała, tym wcześniej będziemy mogli na nie zareagować.

Istnieje wiele metod powrotu do swojego ciała. Jedną z nich w latach 50. dwudziestego wieku stworzył Moshe Feldenkrais, izraelski fizyk. Obecnie jest ona stosowana na całym świecie w rehabilitacji, treningach sportowych, zajęciach rozwoju osobistego i rozwijających świadomość ciała. Metoda Feldenkraisa w całości opiera się na pierwotnym procesie poznawczym, na prawach kierujących funkcjonowaniem naszego organizmu. U jej podstaw leżą neurologia, anatomia, mechanika ciała i psychologia.

Zajęcia prowadzone metodą Feldenkraisa mogą mieć formę grupową lub indywidualną. Uczestnicy zajęć grupowych („Świadomość poprzez ruch” – Awareness Through Movement) podążają za słownymi instrukcjami prowadzącego. Nie ma demonstracji, a tym samym naśladowania nauczyciela. Każdy odkrywa ruch w sobie i siebie w ruchu. Słuchając instrukcji, interpretuje je i wykonuje ruchy zgodnie ze swoimi nawykami, swoją mapą ciała i świata. Ruchy są dobrane w taki sposób, aby każdy sam mógł odkrywać nowe relacje części ciała względem siebie, nowe sposoby patrzenia na swoje ciało i jego relacje z otoczeniem. Nacisk kładzie się na odkrywanie i doświadczanie, a nie na osiąganie celu czy na rywalizację.

Podczas sesji indywidualnej („Integracja funkcjonalna” – Functional Integration) nauczyciel komunikuje się głównie przez dotyk, prowadząc osobę przez delikatne sekwencje ruchowe. Te zajęcia dostosowane są do indywidualnych potrzeb, możliwości i ograniczeń danego człowieka.

Każda lekcja ruchowa jest ukierunkowana na konkretną funkcję ruchową, na przykład na wstawanie, obracanie się, sięganie ręką, chodzenie. W czasie lekcji eksperymentuje się z ruchem (często pracuje się nad trudnymi koordynacyjnie ruchami), aż stanie się on w ogóle wykonalny, a potem łatwy i przyjemny. Pomaga to zapobiegać zwyrodnieniom stawów i mięśni, a nawet opóźnić niektóre procesy starzenia się. Głównym celem ćwiczeń jest jednak świadomość. Dzięki niej łatwiej nam kierować naszym życiem. Jak mawiał Antoni Kępiński, „z biologicznego punktu widzenia świadomość jest miarą rozwoju”.

Wykonując ćwiczenia, bierzemy aktywny udział w kreśleniu coraz dokładniejszej mapy swojego ciała (tworzą się nowe połączenia między neuronami w korze mózgowej). Wiele lekcji ruchowych nawiązuje do konkretnych etapów rozwojowych. Dlatego mamy okazję doświadczyć raz jeszcze tych, które nie zostały zakończone, i dokończyć je (np. wielu rodziców podnosi dziecko, zwłaszcza pierwsze, z czworaków, zanim jego organizm jest w pełni gotowy do samodzielnego chodzenia). Niedokończenie jakiegoś etapu rozwojowego może prowadzić do zaburzeń ruchu, koordynacji czy do dolegliwości bólowych.

W metodzie Feldenkraisa istnieją setki lekcji ruchowych. Każda dotyczy innego aspektu naszego funkcjonowania. Mogą nim być konkretne ruchy. Jest na przykład lekcja, która pozwala nam odkryć, jak zaangażować cały kręgosłup, gdy patrzymy do góry lub obracamy głowę w bok, albo jak wstawać z siedzenia z mniejszym wysiłkiem i obciążeniem dla organizmu. Są lekcje poprawiające funkcję wzroku, zmysł równowagi bądź koordynację. Są też takie, które odbywają się wyłącznie w wyobraźni, a pomagają zwiększyć świadomość ciała. Mamy okazję doświadczyć wielu aspektów funkcjonowania organizmu. Różnorodność jest korzystna dla rozb...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy