Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mózg i umysł , Wstęp

14 października 2019

Naturalna świadomość

49

Słowo świadomość ma tak wiele znaczeń i jest używane w tak różnych kontekstach, że nierozsądnie byłoby pisać o świadomości bez wyjaśnienia, co oznacza w danym kontekście. Dla współczesnego neuronaukowca, biologa, psychologa i filozofa umysłu świadomość jest, albo powinna być, synonimem doświadczenia umysłowego. Co to oznacza?

Słowo świadomość ma tak wiele znaczeń i jest używane w tak różnych kontekstach, że nierozsądnie byłoby pisać o świadomości bez wyjaśnienia, co oznacza w danym kontekście. Dla współczesnego neuronaukowca, biologa, psychologa i filozofa umysłu świadomość jest, albo powinna być, synonimem doświadczenia umysłowego. Co to oznacza? To znaczy, że świadomość jest procesem umysłowym o dwóch charakterystycznych cechach: perspektywie, ujmującej treści aktualnie przedstawiane w umyśle, oraz uczuciu, które towarzyszy tym umysłowym treściom.

Czym są perspektywa i uczucie? Pierwsze pojęcie w prosty sposób można wyjaśnić, odwołując się do „punktu widzenia”, przy czym nie chodzi tu tylko o to, co widzimy, ale też o to, co słyszymy albo czego dotykamy, a także – co ważne – o postrzeżenia dotyczące własnego ciała. Mówimy zatem o perspektywie „właściciela” świadomego umysłu – mojej, twojej, każdego, kto jest świadomy. Innymi słowy, chodzi o perspektywę żyjącego organizmu, w którym znajduje się pracujący umysł.

Wszystkie uczucia odzwierciedlają to, co się dzieje w ciele, niezależnie, czy jest to stan samoistny, czy zmieniony przez emocje. Dotyczy to również uczuć będących elementem świadomych procesów. Uczucia, które towarzyszą treściom umysłowym stale przedstawianym w świadomym umyśle, powstają w obrębie tego samego żyjącego organizmu, i mają dwa źródła: procesy zachodzące w ciele oraz reakcje emotywne wywoływane przez treści umysłowe. Krótko mówiąc, świadomość to wieloaspektowy proces biologiczny, w ramach którego ogólne biologiczne funkcjonowanie ciała razem z określonymi procesami w obrębie układu nerwowego dają razem coś złożonego, naturalnego i wyjątkowego: doświadczenie umysłowe żyjącego organizmu uchwycone w chwili postrzegania świata wokół niego i wewnątrz niego.

Świadomość często jest utożsamiana ze stanem czuwania, a jednak jest czymś innym. Świadomość wymaga stanu czuwania, ale zależność ta nie działa w drugą stronę. Organizmy, które śpią, zwykle nie są świadome, z wyjątkiem szczególnego zjawiska, jakim jest śnienie. Jednak świadomość nie jest po prostu...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy