Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia i życie

14 października 2020

NR 9 (Listopad 2020)

W zdrowym ciele zdrowy DUCH

77

Zawsze warto spojrzeć prawdzie w oczy i weryfikować informacje. Przyglądamy się kilku faktom dotyczącym otyłości po to, aby odpowiednio wspierać swoje zdrowie fizyczne i psychiczne.

Otyłość to nie tylko wzrost wagi i przyrost tłuszczu, ale długotrwała i nieleczona choroba, która może prowadzić do rozwoju innych poważnych chorób towarzyszących.
Niewłaściwe odżywianie i obniżenie aktywności fizycznej należą do głównych czynników sprzyjających rozwojowi otyłości we współczesnym świecie, która – jak wynika z faktów przytoczonych w ramce na s. 50 – przybrała rozmiar epidemii. Otyłość uważana jest za podstawowy czynnik ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 (ang. diabetes millietus 2 – DM2). Szacuje się, że 61% otyłych ludzi rozwinie w przyszłości cukrzycę typu 2, która stanowi około 90% przypadków wśród wszystkich rodzajów tej poważnej choroby. Oprócz pierwotnych problemów metabolicznych związanych z rozwojem otyłości, takich jak opisane zmiany, otyłość prowadzi do wielu wtórnych zaburzeń, m.in.: chorób układu krążenia, udaru mózgu, zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego czy rozwoju nowotworów (m.in. piersi, jajnika, prostaty, wątroby, nerek czy jelita). Ponadto, otyli pacjenci mają często problemy związane z funkcjami układu rozrodczego, tj. spadek poziomu testosteronu u mężczyzn, problem z regularnością cykli płciowych u kobiet, problemy z zajściem w ciążę lub jej donoszeniem, a w skrajnych przypadkach również bezpłodność. Ludzie otyli i ci z cukrzycą typu 2 znajdują się również w grupie zwiększonego ryzyka zapadalności na chorobę Alzheimera. Stąd też wspomniane wyżej zgony otyłych pacjentów nie wynikają w większości przypadków „z przejedzenia”, ale wtórnych komplikacji związanych z rozwojem tej choroby.

POLECAMY

Co to jest otyłość?

Otyłość jest stanem, w którym ilość energii dostarczonej istotnie przewyższa jej zużycie przez organizm. Choroba ta charakteryzuje się zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej oraz zmianami w profilu metabolicznym (m.in. w poziomie glukozy, insuliny i cholesterolu we krwi). Wzrost masy tkanki tłuszczowej może odbywać się poprzez hipertrofię, czyli zwiększanie rozmiarów komórek budujących tę tkankę, czyli adipocytów i/lub wzrost ich liczby, czyli hiperplazję. Popularnym miernikiem oceny stopnia otyłości jest wskaźnik masy ciała (ang. body mass index – BMI). Obliczamy go, dzieląc masę ciała (kg) przez wzrost do kwadratu (m2). Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO): BMI > 25 określane jest jako nadwaga, a BMI > 30 jako otyłość. Ponieważ rośnie w zaskakująco szybkim tempie, obecnie wyróżnia się podklasy tej jednostki chorobowej:  BMI > 40 określane jest jako otyłość III stopnia, czyli olbrzymia.


Otyłość a zarażenie COVID-19

Dane kliniczne ze Stanów Zjednoczonych wskazują na silny związek pomiędzy otyłością i zachorowalnością na COVID-19. Badania przeprowadzone w Lombardii we Włoszech na grupie 1591 pacjentów wykazały, że średnia wieku chorych na koronawirusa to 63 lata, a tylko 203 pacjentów z tej grupy (co stanowi 13%) była w grupie wiekowej poniżej 51 lat. Wśród chorób współistniejących u tych pacjentów wymieniano nadciśnienie krwi, cukrzycę typu 2 i stosunkowo rzadko występującą (u 4% pacjentów) przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Podobne zależności zauważono u hospitalizowanych pacjentów w Chinach. Stąd też, kiedy epidemia COVID-19 rozpoczęła się w USA, spodziewano się podobnego scenariusza. Wbrew wcześniejszym przewidywaniom lekarzy zauważono jednak, że hospitalizowani pacjenci byli o wiele młodsi, ale grubsi. Obserwacje te zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Lancet” w maju b.r. 
przez lekarzy pracujących w szpitalu uniwersyteckim Johns Hopkins w Baltimore w USA. Badania prowadzone były przez grupę kardiologa Davida Kassa z Uniwesytetu Johns Hopkins w Baltimore w USA. Wykazano, że u młodych pacjentów występuje silna korelacja pomiędzy otyłością a ciężkimi przypadkami związanymi z hospitalizacją z powodu zarażenia COVID-19. Otyłość jako wysoki czynnik ryzyka zapadalności na tego wirusa ma szczególne znaczenie w USA, gdzie około 40% populacji boryka się z problemem otyłości (podczas gdy w Chinach otyli stanowią 6,2%, we Włoszech 20%, w Hiszpanii 24%, 
a w Polsce 25%). Dalsze badania prowadzone nie tylko w szpitalu uniwersyteckim Johns Hopkins, ale również w University of Cincinnati, New York University, University of Washington, Florida Health and University of Pennsylvania potwierdziły występowanie silnej pozytywnej korelacji pomiędzy BMI (z ang. body mass index, czyli wskaźnik masy ciała) a zapadalnością na COVD-19 u młodych pacjentów. Lekarze wyjaśniają, że otyłość może zaburzać dostarczenie tlenu do płuc oraz osłabiać odpowiedź układu immunologicznego na infekcję wirusową. Ponadto, otyłość często prowadzi do rozwoju cukrzycy typu 2, a obie te choroby charakteryzują się występowaniem stanów zapalnych, powstawaniem stresu oksydacyjnego i zmianami w układzie krążenia. Stąd też badania amerykańskich lekarzy dostarczają dowodów, że otyłość – zwłaszcza u młodych ludzi – jest czynnikiem ryzyka sprzyjającym rozwojowi koronawirusa.

Fakty dotyczące rozwoju otyłości na świecie

Dane opublikowane przez WHO wskazują na to, że:

  • Liczba otyłych ludzi na świecie potroiła się w porównaniu do 1975 roku.
  • Większość ludności na świecie żyje w krajach, gdzie nadwaga i otyłość jest przyczyną śmierci większej liczby ludzi niż niedożywienie.
  • W 2016 r. ponad 1,9 mld dorosłych (od 18 lat wzwyż) miała nadwagę lub była otyła.
  • W 2016 r. ponad 340 mln dzieci i nastolatków (5–19 lat) borykała się z nadwagą lub otyłością. 
  • W 2019 r. 38 mln dzieci poniżej 5. roku życia była otyła lub miała nadwagę.
  • Otyłości można zapobiegać.


Otyłość a zaburzenia pamięci

Długotrwała otyłość może również prowadzić do zmian w mózgu. Rozwój technik obrazowania, takich jak rezonans magnetyczny, pozwala śledzić zm...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy