Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

20 października 2021

NR 11 (Listopad 2021)

Stres i współczesny styl życia a zaburzenia żołądkowo-jelitowe – jak sobie z nimi radzić?

0 150

W dzisiejszych czasach wszyscy żyjemy w biegu. Nie mamy czasu zadbać o swoje zdrowie fizyczne czy psychiczne. Nie zdajemy sobie nawet sprawy, jak bardzo ten pośpiech i stres może wpływać na nasz układ pokarmowy. W jaki sposób możemy się bronić przed nieprzyjemnymi dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi i jak wspomóc nasz układ trawienny?

Czym jest stres i jak na nas wpływa?

Stres to stan, którego doświadczamy wszyscy. Często pojawia się, gdy doświadczamy czegoś nowego, nieoczekiwanego, zagrażającego lub gdy czujemy, że mamy niewielką kontrolę nad sytua­cją. Każdy z nas inaczej radzi sobie ze stresem. Może to zależeć od naszej genetyki, wczesnych wydarzeń życiowych, osobowości oraz okoliczności społecznych czy ekonomicznych.
Kiedy doświadczamy stresu, nasz organizm wytwarza hormony stresu, czyli adrenalinę, noradrenalinę oraz kortyzol. Wywołują one reakcję walki lub ucieczki (the fight-flight response) i aktywują nasz układ odpornościowy. Dzięki temu możliwa jest szybka reakcja na niebezpieczne sytuacje. Czasami ta reakcja na stres jest bardzo przydatna: może pomóc przezwyciężyć strach, ból lub nawet uratować życie. Hormony stresu zwykle szybko wracają do normy po zakończeniu stresującego wydarzenia i nie powodują one żadnych trwałych zmian. Niestety, zbyt duży lub wydłużony stres może powodować negatywne skutki. Może utrzymywać nas w permanentnej fazie walki lub ucieczki, pozostawiając uczucie przytłoczenia lub bezradności. W dłuższej perspektywie może to mieć wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne.

Wpływ stresu na układ pokarmowy

Stres wpływa na wiele układów organizmu człowieka. Powoduje zmiany w układzie sercowo-naczyniowym, mięśniowym, moczowym, nerwowym czy wydzielniczym. Układem szczególnie wrażliwym na stres jest układ pokarmowy. 
Zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego dotykają w pewnym momencie życia nawet 70% populacji ludzkiej. Zaburzenia te nie mają wyraźnej fizycznej przyczyny, ale mogą powodować znaczny dyskomfort. Badania od lat sugerują jednak, że stres jest w tym bardzo istotnym czynnikiem. Związek między stresem a zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi jest złożony i dwukierunkowy: stres może wywoływać i nasilać ból i inne objawy lub być ich skutkiem. Stres może też nasilić objawy schorzeń już istniejących w obrębie układu pokarmowego (np.IBS) 
Stres zaburza także proces trawienia poprzez:

  • kierowanie krwi z jelit do mięśni,
  • spowalnianie wytwarzania śliny, co oznacza zmniejszenie ilości enzymów dostępnych do trawienia,
  • zmniejszenie ochrony żołądka przed kwasami,
  • spowolnienie trawienia lub nagłą biegunkę, przez co zmniejszone jest wchłanianie składników odżywczych,
  • nagłe skurcze żołądka i przełyku.

Dolegliwości te są nieszkodliwe na krótką metę. Jednak gdy stres towarzyszy nam przez dłuższy czas, może prowadzić do nieprawidłowego odżywiania organizmu oraz jego upośledzonej pracy.

POLECAMY

Jelita – nasz drugi mózg

W tym momencie można się zastanowić, dlaczego stres tak bardzo wpływa na kondycję naszego układu pokarmowego. Przewód pokarmowy ma swój własny układ nerwowy – jelitowy układ nerwowy, który składa się z tych samych elementów – neuronów, co OUN, czyli mózg i rdzeń kręgowy. Wszystko to tworzy niesamowite połączenie między naszym mózgiem a jelitami. Oś jelito-mózg (gut-brain axis) opisuje ścieżkę komunikacji, połączenie między ośrodkowym układem nerwowym a przewodem pokarmowym. Ze względu na ich wzajemne połączenia stres może wywołać lub zaostrzyć zaburzenia żołądkowo-jelitowe i na odwrót. Dodatkowo, przedłużające się problemy z układem pokarmowym mogą nasilać stres i niepokój. Kluczowym elementem tego połączenia jest nasz mikrobiom – społeczność mikroorganizmów, głównie bakterii żyjących w naszych jelitach. Wpływa on bezpośrednio na informacje przekazywane między mózgiem a jelitami. 
Wyniki badań od lat prowadzonych nad interakcją jelitowo-mózgową-mikrobiotyczną sugerują, że zarówno krótki, jak i przewlekły stres zaburza równowagę mikrobiologiczną. W konsekwencji rozregulowuje to pracę jelit, całego układu pokarmowego oraz wpływa na samopoczucie. Zaburzenia równowagi bakteryjnej w jelitach mogą zmieniać nasz apetyt na jedzenie, metabolizm, reaktywność na stres i nastrój, pogarszając funkcje odpornościowe i ogólne zdrowie. 
Wspominając o stresie oraz o zaburzeniach pracy układu pokarmowego, nie można pominąć  tematu zespołu jelita drażliwego, czyli IBS. To bardzo częsty przypadek z gabinetu dietetyka. IBS (Irritable Bowel Disease) to przewlekłe schorzenie układu pokarmowego. Według statystyk może dotykać nawet 15% populacji światowej. Zespół jelita drażliwego objawia się przede wszystkim zaburzeniem rytmu wypróżnień, bólem brzucha czy wzdęciami. Uważa się, że jedną z głównych przyczyn choroby mogą być zaburzenia w mikrobiocie jelitowej. Natomiast stres może wywołać nasilenie objawów.

Jak sobie radzić ze stresem?

Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. W małych dawkach stres może mieć pozytywny wpływ. Może dać nam impuls, którego potrzebujemy, motywując do robienia wszystkiego, co w naszej mocy, do pozostawania skupionym i czujnym. Problemy pojawiają się wtedy, gdy stres jest stały i nas przerasta, paraliżuje. Oczywiście konkretne oznaki i symptomy stresu różnią się w zależności od osoby, ale możliwość zaszkodzenia zdrowiu, samopoczuciu emocjonalnemu i relacjom z innymi jest realna. Dlatego tak ważne jest, by znaleźć własny sposób na radzenie sobie ze stresem w życiu lub łagodzić jego negatywne skutki. Rozumiejąc, jak radzić sobie ze stresem, możesz dokonać zmian stylu życia, które obniżą Twój poziom stresu, pomogą Ci lepiej radzić sobie ze stresem i szybciej wracać do zdrowia po stresujących wydarzeniach. Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia, ale i realnym zagrożeniem dla naszego zdrowia czy samopoczucia. Dlatego tak ważne jest, by znaleźć własny sposób na radzenie sobie ze stresem lub łagodzenie jego negatywnych skutków. Warto dokonać zmian stylu życia, które obniżą Twój poziom stresu, pomogą Ci lepiej sobie z nim radzić i szybciej wracać do zdrowia po stresujących wydarzeniach.

Zidentyfikuj stres

Zarządzanie stresem zaczyna się od zidentyfikowania jego źródła. Chociaż łatwo jest zidentyfikować główne stresory, to wskazanie źródeł przewlekłego stresu może być bardziej skomplikowane. Aby je zidentyfikować, przyjrzyjcie się uważnie swoim nawykom, postawom i wymówkom w różnych sytuacjach. Pomocne w tym mogą być dziennik stresu czy specjalne aplikacje do tego przeznaczone. Prowadzenie codziennych notatek, co i w jaki sposób wywołało u nas stres, pozwoli dostrzec konkretne wzorce i wspólne motywy. Należy oczywiście pamiętać, że w każdym momencie warto zasięgnąć pomocy specjalisty, udając się do psychologa czy psychoterapeuty.

Zasada czterech „A”

Skutecznym narzędziem do zmniejszenia wpływu stresu na nasze życie jest odpowiednie radzenie sobie z nim. Zasada czterech „A” radzenia sobie ze stresem to unikanie, zmiana, akceptacja i adaptacja (avoid, alter, accept and adapt). 
Unikanie – oczywiście, unikanie każdej stresującej sytuacji, kt...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy