Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

15 kwietnia 2021

NR 5 (Maj 2021)

Przyroda - idealna przestrzeń dla dziecka

22

Zaproś dzieci do wspólnego kontemplowania przyrody, a bardzo szybko wspólnie odkryjecie, jak wzrasta Wasza kreatywność i wyobraźnia, jak rozwija się Wasze poczucie sprawstwa i samodzielność w podejmowaniu rozmaitych decyzji. Odczujecie, jak natura koi, uspokaja, wycisza i relaksuje.

 
Dzieci dla swego rozwoju potrzebują inspirującego otoczenia, w którym mogą swobodnie eksplorować, rozniecać ciekawość, badać i samodzielnie wyciągać wnioski, stawiając coraz to nowe pytania i szukając trafnych odpowiedzi. Idealną przestrzenią, gdzie dziecko może doświadczyć tych aktywności, jest przyroda. Kontakt dzieci z naturą jest istotny, bo zaspokaja ich podstawowe potrzeby: ruchu, nowych wrażeń, buduje dobre nawyki. Dzieci mają szansę wyrosnąć na dorosłych, którzy utrzymując sprawność fizyczną i kondycję psychiczną, będą mogli poszczycić się zbalansowanym życiem. Od czego zatem zacząć? 

Najpierw wyobraźmy sobie, że beztrosko spacerujemy po lesie. Niedawno spadł deszcz i ściółka wydziela swą charakterystyczną woń. Wieje lekki wiatr, delikatnie kołysze koronami drzew i muska nasze policzki. Gdzieś wysoko dzięcioł wykuwa dziuplę. W pierwszej chwili trudno go dostrzec, ale po pewnym czasie wnikliwego wsłuchiwania się w charakterystyczne odgłosy potrafimy zlokalizować ptaka. Nagle słyszymy znaczące chrumkanie dzika. Przystajemy i z wrażenia nie wiemy, co robić – pozostać na miejscu czy obrócić się na pięcie i dać nogi za pas. Wstrzymujemy oddech i rozglądamy się wokół, szukając najbliższego drzewa, na które moglibyśmy się wspiąć. Dzik przebiega jednak w bezpiecznej odległości. Oddychamy z ulgą… 

Można by dalej snuć tę opowieść – o przyrodzie i jej niezwykłym oddziaływaniu na nasze wszystkie zmysły, o jej ważnej roli w odbudowywaniu naszego zdrowia psychicznego, o sposobach radzenia sobie w sytuacjach nowych i czasami trudnych, które pojawiają się podczas obcowania z naturą. Ale wpływ przyrody na życie człowieka jest tak wieloaspektowy, że nie sposób opisać go w jednym artykule. Można jednak ukazać kilka na tyle świetlanych pomysłów, by rozniecić chęć dalszego, samodzielnego eksplorowania przyrody i doświadczania jej wzmacniającego wpływu. 

POLECAMY

Kontakt dzieci z naturą jest istotny, bo zaspokaja ich podstawowe potrzeby: ruchu, nowych wrażeń, buduje dobre nawyki. Dzieci mają szansę wyrosnąć na dorosłych, którzy utrzymując sprawność fizyczną i kondycję psychiczną, będą mogli poszczycić się zba­lansowanym życiem. 

W poszukiwaniu balansu 

To, co znajduje się na wyciągnięcie ręki, jest czasami najtrudniejsze do odkrycia. Powszechna fascynacja światem wirtualnym skutecznie odcina człowieka od innych ludzi, a także od natury. Sprzyja temu również obecna sytuacja związana z pandemią – praca online, zdalne nauczanie. Coraz więcej czasu spędzamy przed ekranem komputera, nasze dzieci spotykają się z rówieśnikami głównie wirtualnie, rzadziej podczas zabaw na świeżym powietrzu. Wielu badaczy podkreśla, że człowiek, a szczególnie dziecko, potrzebuje kontaktu z przyrodą w takim samym stopniu jak wody, pożywienia czy snu. Aby jego życie było harmonijne i zrównoważone, niezbędny jest balans pomiędzy rozwojem psychicznym, społecznym i fizycznym. Psychologowie wskazują wręcz, że rozwój biologiczny ma priorytet przed rozwojem psychicznym, w tym intelektualnym1. A mimo to przebywanie na łonie natury przestaje być normą i naturalną aktywnością człowieka, a staje się swoistym rodzajem terapii. Można jednak nie doprowadzić do takiej skrajnej sytuacji, w której nasz organizm zaczyna szwankować i domaga się pomocy. Pytanie: Jak budować relacje z przyrodą w świecie pełnym pośpiechu i nadmiaru? Od czego zacząć? Chociażby od otworzenia okna i świadomego spojrzenia na to, co nas otacza, wykonania kilku głębokich wdechów, wyciszenia myśli i posłuchania ciszy. A potem konstruktywne pomysły zaczną napełniać nasz umysł. Wystarczy się wsłuchać w siebie…  i równocześnie podpatrzeć oraz dostrzec potrzeby dzieci.

Rodzinne kontemplowanie przyrody

Każda pora roku dostarcza innych inspiracji do czerpania z bogactwa przyrody, która będąc blisko nas, cierpliwie czeka… Natura jest dla nas darem, a zdolność do korzystania z przyrody i odkrywania jej wartości – jedną z większych umiejętności człowieka. Zacznij z niej korzystać najlepiej od razu. Zrób sobie przerwę na przyrodę w tym momencie. Zaproś dzieci do wspólnego kontemplowania przyrody, a bardzo szybko wspólnie odkryjecie, jak wzrasta Wasza kreaty­wność i wyobraźnia, jak rozwija się Wasze poczucie sprawstwa i samodzielność w podejmowaniu rozmaitych decyzji. Odczujecie, jak natura koi, uspokaja, wycisza i relaksuje. Odkryjecie, co to znaczy patrzeć wszystkimi zmysłami oraz jak takie doświadczenie wzbogaca i pogłębia funkcjonowanie w codzienności i przeżywanie swego życia. 

 

Pomysły na rodzinne eksplorowanie przyrody

1. Czy można rozciągnąć czas?
Przede wszystkim zmień myślenie: kontakt z przyrodą nie zabiera czasu, ale go rozszerza2. Następnie wygospodaruj w każdym tygodniu czas na uważne doświadczanie przyrody. Może ono mieć postać wyprawy w nieznane, spaceru do pobliskiego parku, podglądania najbliższego skweru zieleni czy przydomowego trawnika. Albo po prostu otwórz okno, spójrz w dal, wsłuchaj się w ptasie odgłosy dobiegające z pobliskich drzew czy krzewów lub wykonaj kilka głębokich wdechów i wydechów.

2. Kalendarz aktywności
Rodzinne pomysły na zwiększanie kontaktu z naturą można opisać w kalendarzu i określić cel na dany tydzień czy miesiąc – np. ambitny: w maju będziemy co tydzień wyjeżdżać na wyprawy do pobliskich lasów i zaznaczać trasy naszych wędrówek na specjalnej mapie. Albo zgodny z metodą małych kroków: w trakcie dnia podczas zajęć zdalnych lub po powrocie do domu wykonam kilka głębokich oddechów przy otwartym oknie i spojrzę przez chwilę w dal; stworzę hodowlę roślin na parapecie w moim pokoju. Wiosna jest porą roku tak bardzo inspirującą do aktywności! 

3. Zaproś przyrodę do domu
Spójrzcie całą rodziną na Wasz dom i stwórzcie w nim miejsce pełne zieleni i przyrody. Powieście obrazy z motywem natury – może sami je namalujcie, załóżcie hodowlę łatwych do wysiania czy wysadzenia roślin. Jeśli jest to możliwe, tak przemeblujcie miejsce do wspólnego przebywania, by wszyscy domownicy z chęcią w nim przesiadywali. Miękkie poduszki, parawan, ściana z roślin, a czasami jedna większa roślina zmieniają wnętrze i nadają mu nowy klimat. Rozejrzyjcie się wokół domu, zagospodarujcie balkon albo taras takimi roślinami i meblami, by tworzyły miejsce, obok którego nie można przejść obojętnie. Miejsce, w które chce się po prostu wskoczyć i pobyć w nim – samotnie poczytać, porozmyślać lub rodzinnie spędzić czas na wspólnych zabawach w gry planszowe, jedzeniu posiłków, a przede wszystkim na rozmowach.

4. Hortiterapia 
Lecznicza moc ogrodnictwa znana jest każdemu, kto choć raz spróbował stworzyć swój własny skrawek uprawy i mierzył się z wyzwaniami, uczył na błędach oraz radował z efektów swej pracy. Ogród na tarasie lub na balkonie w donicy? A może kilka grządek w przydomowym ogródku? Albo społeczny ogród na osiedlowym nieużytku czy fragmencie trawnika? Pomysły, które tylko początkowo wydają się ogromnymi przedsięwzięciami, w praktyce okazują się świetnym pomysłem na wspólne spędzanie wolnego czasu z rodziną czy sąsiadami i prostym sposobem na ożywienie kontaktu z przyrodą.

5. Eksperymentuj z dziećmi
Sianie rzeżuchy, owsa, sadzenie pestek z rozmaitych owoców i czekanie, co się wydarzy. Wkładanie do naczynia z wodą odciętych górnych części pietruszki i marchewki oraz obserwowanie zamkniętego w pudełku po butach ziemniaka, który wypuszcza pęd w stronę otworu i światła. Te proste doświadczenia naturalnych praw rządzących przyrodą zachęcają do działania. Dzieci uczą się dawkowania wody, poznają moc słońca, planują, wykazują się samodzielnością i odpowiedzialnością oraz dedukują, wyciągają wnioski i formułują kolejne tezy.

6. Zrób coś szalonego
Wygospodaruj czas na rodzinne wygłupy. Wybiegnijcie na trawnik w ogrodzie lub parku i pozwólcie, by rozmaite nasiona przyczep...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy