Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Pisma pod specjalnym nastrojem

0 438

Lektura czasopism młodzieżowych poprawia nastrój młodszym dziewczętom. Starszym zaś spada po niej i tak niewysoka samoocena.

Oskarża się media, że wykreowały „cywilizację głodnych kobiet”. Zarzuca się im, że wpędzają kobiety – głównie młode – w kiepski nastrój albo wręcz w anoreksję, prezentując na swoich łamach chude modelki, „rewelacyjne diety” lub „lecznicze głodówki”. W Polsce od początku lat 90. pojawia się coraz więcej kolorowych czasopism dla nastolatków i młodych kobiet. Wzrastająca popularność tych gazet zdaje się sugerować, że czytelniczki kupują je dla przyjemności, a nie po to, by wpędzić się w kiepski nastrój. Zależność między treściami prezentowanymi w mediach a nastrojem i obrazem własnej osoby nie wydaje się tak prosta, jak głoszą powszechne opinie.

Analizowałam wpływ lektury czasopism młodzieżowych na nastrój i obraz „ja” dziewcząt w okresie wczesnej adolescencji. Obraz własnej osoby badałam w odniesieniu do trzech ważnych dla młodych kobiet ról społecznych: uczennicy – kompetencje intelektualne, koleżanki – kompetencje interpersonalne, dziewczyny – atrakcyjność fizyczna (patrz ramka). Badanie potwierdziło, że czasopisma młodzieżowe mogą wpływać na nastrój i obraz własnej osoby. Pod wpływem ich krótkiej lektury u połowy 12-letnich dziewcząt (51 proc.) poprawiał się nastrój i wzrastała samoocena we wszystkich analizowanych rolach – zwłaszcza w roli uczennicy i koleżanki. Natomiast u co trzeciej (33 proc.) starszej nastolatki po przeczytaniu młodzieżowej gazety obniżały się nastrój i samoocena w roli dziewczyny i uczennicy, a podnosiła się samoocena w roli koleżanki. Okazało się też, że u dziewcząt w różnym wieku samooceny w trzech wymienionych rolach są inaczej ze sobą powiązane. U tych młodszych samoocena w roli uczennicy istotnie wiąże się z samooceną w roli koleżanki. Natomiast u starszych istnieje związek między samoocenami w roli dziewczyny (atrakcyjność fizyczna) i w roli uczennicy.

Różnice we wpływie czasopism na młodsze i starsze dziewczęta wyjaśnić można stopniem ich krytycyzmu zarówno w stosunku do gazet, jak i do siebie. Dziewczęta młodsze ogólnie oceniają siebie lepiej. Z większym zainteresowaniem, a niekiedy wręcz bezrefleksyjnie, czytają pisma młodzieżowe. W istocie młodsze dziewczęta miały wyższą samoocenę niż starsze. Potwierdza to ogólną tendencję, zgodnie z którą wraz z wiekiem samoocena u kobiet obniża się
(a u mężczyzn podnosi). Badania pokazują, że począwszy od okresu dorastania i wczesnej dorosłości, dziewczęta zaczynają przejawiać większy niż chłopcy krytycyzm w stosunku do siebie, niższą pewność siebie i częściej mają nieadekwatnie zaniżoną samoocenę. Przypuszcza się, że ta tendencja jest efektem między innymi wpływów kulturowych, tj. wyższego wartościowania w wielu społecznościach cech męskich (np. nastawienie na sukces zawodowy, instrumentalność i rywalizacja), a mniejszego kobiecych (np. nastawienie na ludzi, dzieci i dom, opiekuńczość i empatia). Wynika też ona z socjalizacji – stawiającej dziewczętom wyższe standardy doskonałości (np. dotyczące wyglądu czy nauki szkolnej), uczącej je dokładności, pilności, staranności i wnikliwości (a więc i większego krytycyzmu w stosunku do siebie).

Lektura czasopism młodzieżowych może obniżać u starszych dziewcząt i tak niską – w porównaniu z młodszymi – ocenę siebie w roli dziewczyny i w roli uczennicy, ponieważ oceny te są u nich ze sobą powiązane. Można przypuszczać, że w odpowiedzi na takie obniżenie ocen w ważnych obszarach obrazu siebie pojawia się u starszych dziewcząt kompensacyjny wzrost oceny własnych kompetencji interpersonalnych w widzeniu siebie jako koleżanki.

Pragnienie autoafirmacji (czyli akceptacji i lubienia siebie) oraz potrzeba posiadania pozytywnego obrazu siebie prowadzą – w efekcie obniżenia się u starszych dziewcząt samooceny w ważnym obszarze atrakcyjności fizycznej – do podniesienia ocen w innej, równie ważnej dla kobiecej tożsamości sferze: w zakresie „ja” interpersonalnego. Zgodnie z teorią „ja” związanego i „ja” współzależnego sformułowaną przez Hazel Markus, funkcjonowanie interpersonalne jest dla kobiet centralnym obszarem ob...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy