Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

1 listopada 2019

NR 11 (Listopad 2019)

Na wirtualnym głodzie

37

Dzieci coraz częściej spędzają całe dnie zanurzone w sieci. Ich życie zaczyna toczyć się w wymiarze wirtualnym. Czy to uzależnienie? Jak je rozpoznać? 

„Ile godzin dziennie może grać mój syn?”, „Czy sześciolatek powinien mieć już własną komórkę?” – takie pytania zadają rodzice specjalistom z poradni psychologiczno-pedagogicznych. Wyrażają też obawy związane z zaabsorbowaniem ich dzieci nowymi technologiami: „Moja nastoletnia córka wpada w panikę, gdy nie ma komórki. Nie wyobraża sobie nawet chwili bez telefonu w kieszeni”, „Boję się własnego syna...

Gdy wyłączam mu komputer, mam wrażenie, że mógłby mnie zabić ze złości” – mówią.

Uzależnienie dzieci i młodzieży od komórki, komputera, Internetu staje się coraz powszechniejszym problemem. Potwierdzają to m.in. dane Poradni Terapii Uzależnień od Substancji Psychoaktywnych dla Dzieci w Lublinie – dzieci uzależnione od Internetu stanowią 30 proc. podopiecznych zarejestrowanych w ośrodku. Przeważają wśród nich 15–16-latkowie, coraz częściej jednak do poradni trafiają też 11-latki, które nie potrafią funkcjonować bez gier, a odcięcie od sieci wywołuje w nich agresję. 

Dane ogólnopolskie potwierdzają lubelskie statystyki. Choć pomiędzy wynikami badań prowadzonych przez niezależne jednostki istnieją pewne rozbieżności, to jedno jest pewne – liczba dzieci zagrożonych uzależnieniem od sieci rośnie w tempie zatrważającym.

Z ogólnopolskich badań CBOS-u wynika, że najwięcej czasu przed monitorem spędzają osoby w wieku 16–19 lat – przeciętnie 28 godzin w tygodniu. W przypadku dzieci młodszych czas przed komputerem jest częściej przez rodziców monitorowany, ograniczany. Sprawdzane są też treści, do których dziecko ma dostęp, działania, które podejmuje w sieci. 

Z nastolatkami jest trudniej. Rodzic często przestaje być już autorytetem, którego należy słuchać, dorastające dziec­ko mocniej akcentuje swoje nieprzekraczalne granice, zamykając swój pokój (i komputer) i nie dopuszczając rodzica do swoich spraw, także tych, które rozgrywają się w sieci.

Marek Michalak jako Rzecznik Praw Dziecka (do 2018 roku) alarmował, że co 10 nastolatek jest zagrożony uzależnieniem lub już uzależniony. Nastolatki spędzają w sieci średnio ponad 3 godziny dziennie, jednak jest wśród nich duża grupa jeszcze bardziej intensywnych użytkowników.

Jak podaje Państwowy Instytut Badawczy NASK, co szósty nastolatek nie wyobraża sobie życia bez smartfona. Wystarczy kilka kliknięć i młodzi ludzie mają nieograniczony dostęp do czatów, forów, filmów pornograficznych, gier oraz treści pełnych przemocy.

I są w tym najczęściej sami lub z wirtualnymi przyjaciółmi, zdecydowanie „poza zasięgiem” rodziców i opiekunów. Często do komputera zasiadają późnym wieczorem, gdy rodzice już śpią i nikt niespodziewanie nie zajrzy do pokoju. Wtedy można spokojnie wejść do sieci i zobaczyć wszystko... na co tylko ma się ochotę. A Internet wciąga – coraz głębiej i głębiej – potrzebne są coraz mocniejsze treści, coraz ostrzejsze filmy pornograficzne. 

Bardzo trudno się wtedy samemu zatrzymać i wrócić tam, gdzie prawdziwe życie.

Na głodzie komputera

Patryk ma 12 lat. W sieci znalazł wirtualnych znajomych, odkrył też gry online, w których chce być najlepszy. Całe dnie spędza przed komputerem, potrafi przez wiele godzin nie jeść i nie pić. Na próby rozmowy, nakazów, zakazów reaguje złością. Rodzice stracili z nim kontakt. 

13-letni Damian też gra coraz więcej i więcej. Zamyka się wtedy w pokoju i zakłada słuchawki, żeby nie słyszeć żadnych odgłosów z zewnątrz. Gdy rodzice chcą z nim rozmawiać, przeklina, wyzywa, rzuca przedmiotami. 

Bądź z dzieckiem

Jak chronić dziecko przed uzależnieniem od Internetu?

  1. Znajdź czas dla dziecka. Jeśli dziecko opowiada, co się wydarzyło w szkole, u kolegów, na podwórku – słuchaj uważnie, nie przerywaj, nie udzielaj rad i wskazówek, po prostu bądź z dzieckiem.
  2. Niech dom nie będzie pusty. Jeśli musisz zostać dłużej w pracy, zadzwoń do dziecka, zostaw na stole liścik albo coś dobrego do jedzenia. Niech wie, że wraca do domu, który żyje. Zadbaj o wspólne posiłki. Rodzinnym rytuałem może być też podwieczorek albo wieczorna herbata. 
  3. Gdy jesteś w domu – naprawdę bądź. Nie uciekaj na całe popołudnie do znajomych na Facebooku, odłóż komórkę, wycisz ją. 
  4. Bądź blisko dziecka. Obserwuj, jakie jest, jak czuje się w szkole, w domu, w grupie rówieśniczej.
  5. Ustal jasne, proste zasady korzystania z komórki, komputera (patrz ramka „Opracuj plan”, s. 60). Wyjaśnij je dziecku i omówcie je wspólnie. Jeśli dziecko ich nie przestrzega, porozmawiaj z nim, powtórzcie zasady.
  6. Dzień offline. Ustal jeden dzień w tygodniu, kiedy cała rodzina wyloguje się z Internetu. Spędźcie ten czas wspólnie (wycieczka, rowery, rolki, lody, pizza – słuchaj pomysłów dzieci!).
  7. Bądź czujny. Jeśli zauważysz, że dziecko spędza zbyt dużo czasu przed komputerem, budzi się i zasypia z komórką w ręku, reaguje złością, gdy próbujesz je zachęcić do innych form spędzania czasu – zasięgnij porady specjalisty.
  8. Pozwól dziecku się nudzić! Nie biegnij z własnymi pomysłami, gdy usłyszysz „nie mam co robić, nudzi mi się!” Czas prawdziwie wolny, niezorganizowany przez opiekunów to najlepsza nauka samodzielności, kreatywności i powstawania własnych, niepowtarzalnych zabaw. Bądź blisko, podpowiadaj, podsuwaj przedmioty, które mogą inspirować, rozmawiaj, ale nie zastępuj w myśleniu.

 

Według Wojciecha Siedleckiego, psychologa i terapeuty uzależnień z wieloletnim doświadczeniem pracy w Centrum Interwencji Kryzysowej, podstawowym kryterium pozwalającym rozpoznać uzależnienie od nowych technologii jest odczucie „wirtualnego głodu”. Dziecko nie może obejść się bez komórki czy komputera. Cały czas myśli tylko o tym, aby zakończyć to, co je odciąga od wirtualnego świata – zabawę, wyjazd, wizytę u babci, przyjęcie urodzinowe kolegi – i wrócić do przerwanej gry, filmiku, rozmowy. Brak dostępu do komputera albo ograniczenie czasu korzystania z niego wywołuje w dziecku gniew, rozdrażnienie, agresję.

– Objawy pr...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy