Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mózg i umysł , Laboratorium

19 września 2016

Co sprzyja twórczości?

23

Twórczość drzemie w nas wszystkich, ale nie każde środowisko pracy jej sprzyja. Co pomoże ją obudzić, a co bywa jej zdecydowanym wrogiem?

Po trudnym i wymagającym trzyetapowym procesie selekcji Anna wreszcie dostała pracę w upragnionym miejscu – znanej międzynarodowej firmie. Miała nadzieję na pełnię nowych, interesujących doświadczeń oraz zadania, w których będzie mogła wykazać się samodzielnością i kreatywnością. Oczami wyobraźni widziała już każdy szczebel swojej przyszłej kariery...

Niestety, marzenia szybko musiała skonfrontować z twardą rzeczywistością. Od przełożonego, przez którego czuła się stale kontrolowana, otrzymywała ściśle sprecyzowane polecenia i nie mogła decydować o tym, w jaki sposób wykonać konkretne zadanie. Natłok obowiązków i presja czasu sprawiały, że w firmie nie było miejsca na generowanie nowych pomysłów. Anna czuła, że jest tylko trybikiem w wielkiej machinie i nie ma żadnego realnego wpływu na przebieg swojej pracy. Mimo wielkiego prestiżu, jakim cieszyła się organizacja, zrezygnowała z pracy. Zwolniła się. Dziś pracuje w mniejszej, nie tak renomowanej firmie. Zarobki są niższe, ale satysfakcji z pracy nie da się wycenić. Inicjatywa pracowników jest nagradzana, choć oczywiście nie wszystkie nowe pomysły udaje się zrealizować. Co więcej, zespół wspólnie omawia i podejmuje ważne decyzje. Anna, która w poprzedniej firmie czuła, że z każdym miesiącem pracuje coraz mniej wydajnie, dziś jest chwalona za efektywność i oryginalne, świeże spojrzenie na problemy.

Dlaczego jabłoń rodzi jabłka
„Badanie twórczości poprzez skupienie się jedynie na jednostce jest jak próba zrozumienia zagadnienia »dlaczego jabłoń daje jabłka?«, patrząc tylko na drzewo, a ignorując słońce i ziemię, które wspierają jej życie” – pisał słynny węgierski psycholog Mihály Csikszentmihályi. W ten metaforyczny sposób próbował wyjaśnić, że o tym, czy efekty naszej pracy będą twórcze, w ogromnym stopniu decyduje nie tylko nasza osobowość, ale i środowisko.

Choć twórczość przez niektórych badaczy nadal jest uważana za cechę wrodzoną, właściwą tylko nielicznym, wybitnym jednostkom, coraz popularniejsze staje się podejście, zgodnie z którym twórczy jest każdy, choć oczywiście w różnym stopniu. Według naukowców nad rozwojem własnego potencjału możemy jednak skutecznie pracować, specjaliści mówią nawet o zarządzaniu kreatywnością.

Jak twierdzi dr Robert Epstein, psycholog z Harvard University, nie ma żadnych dowodów na to, że dana osoba może być bardziej kreatywna od innej, bowiem zdolność ta drzemie w każdym z nas. Jednak aby ją w sobie obudzić, potrzebujemy odpowiednich bodźców z otoczenia. Jak pielęgnować jabłoń i jakie warunki jej stworzyć, aby cieszyć się potem smakiem owoców? Jaki klimat sprzyja twórczym zachowaniom w pracy?

Przepis na twórczy klimat
Na pytanie o związek między klimatem w organizacji a twórczymi zachowaniami pracowników w kompleksowy sposób odpowiedzieli amerykańscy badacze – dr Samuel Hunter z University of Oklahoma, Katrina E. Bedell i dr Michael Mumford z University of Georgia. Analizując wyniki aż 42 badań dotyczących tej problematyki, wyodrębnili 14 czynników, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla twórczości. Wśród nich były: autonomia – wolność i swoboda w realizacji swoich zadań oraz możliwość podejmowania ryzyka.

– Twórczości, niezależnie od kontekstu społecznego, najbardziej sprzyjają: otwartość otoczenia na to, że nie wszystko musi być takie, jak zawsze było, przyzwolenie na popełnianie błędów, na samodzielne poszukiwanie, duża doza zaufania – tłumaczy dr Joanna Kwaśniewska, psycholog ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej.

Jak wynika z badań naukowców, to od struktury organizacyjnej firmy, a także od stylu zarządzania przez przełożonych w dużej mierze zależy, jaki klimat będzie panował w miejscu pracy. – Szef, który stale kontroluje, monitorując nie tylko wyniki, ale także sposób wykonywania zadania, to najlepsza metoda na stłumienie jakichkolwiek przejawów kreatywności podwładnych – wyjaśnia psycholog dr Jing Zhou z Jones Graduate School of Management.

Kolejnym ważnym dla rozwoju kreatywności czynnikiem jest dobra współpraca w organizacji, pozytywne, otwarte relacje między współpracownikami i wewnętrzna integracja, która pozwala na swobodny przepływ informacji. Kontakt z innymi powinien być źródłem inspiracji, okazją do intelektualnej stymulacji, do wymiany myśli i poglądów. Najpopularniejszą wersją takiej wspólnej wymiany jest tzw. burza mózgów. Metoda ta może dostarczyć świeżych i kreatywnych pomysłów. Ale są i jej krytycy. Ostatnie badania naukowców z University of Texas dowodzą, że najlepiej przeprowadzać ją... w formie pisemnej. Jak twierdzą bowiem psychologowie, członkowie grupy w kontakcie twarzą w twarz nieczęsto dzielą się swoimi pomysłami w obawie przed odrzuceniem. Lepiej, gdy pracownik pisze na kartce swój pomysł czy propozycję rozwiązania problemu, a kolejny dopisuje do niej następną. W ten sposób można udoskonalać i rozwijać wcześniejsze koncepcje, a wynik jest owocem pracy całej grupy. Taką burzę mózgów można także przeprowadzić za pomocą poczty mailowej.

Dla osiągnięcia twórczych efektów, oprócz swobody, autonomii i efektywnej komunikacji, kluczowy będzie też rodzaj wykonywanych obowiązków, a zwłaszcza to, jak je subiektywnie postrzegamy. Kreatywności sprzyja realizacja zadań stanowiących wyzwanie, o dostosowanym do naszych kompetencji poziomie trudności, takich, które uważamy za interesujące i złożone. Niszczy ją natomiast nuda, rutyna lub przeciążenie nadmiarem poleceń.

Wreszcie czynnikiem o dużym znaczeniu dla naszej kreatywności, który z pewnością towarzyszy też innym z wcześniej omawianych, są pozytywne emocje. Wiele badań przeprowadzonych przez prof. Alice M. Isen z Cornell University wykazało, że pozytywny nastrój ma zbawienny wpływ na twórczość pracowników. – Szczęśliwe osoby są zwykle obdarzone większą elastycznością poznawczą, częściej generują nowe pomysły i wytrwale dążą do realizacji swoich zadań – wyjaśnia badaczka. Potwierdzają to...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy