Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Jesteś cząstką większej całości, czyli terapia systemowa

0 608

W sierpniu rozpoczęliśmy nasz przewodnik po psychoterapii. Pisaliśmy o tym, z jakimi problemami warto się na nią zgłosić. Wspomnieliśmy, że istnieje wiele szkół psychoterapii. Którą z nich wybrać? Jak długo trwa terapia? Ile trzeba za nią zapłacić? Na te pytania odpowiadamy w kolejnych numerach „Charakterów”. W poprzednich omówiliśmy psychoterapię psychoanalityczną i poznawczo-behawioralną. Tym razem prezentujemy terapię systemową, a w listopadzie napiszemy o terapii Gestalt.

Terapia systemowa, dynamicznie rozwijająca się od 50 lat, w swoich założeniach bazuje na ogólnej teorii systemów. Zakłada ona, że zachowanie osoby, jej problemy i objawy muszą być rozpatrywane w szerokim kontekście, a szczególnie w kontekście rodzinnym. Oznacza to, że dla terapeuty systemowego bardzo ważna jest analiza relacji rodzinnych, zarówno aktualnych, jak i tych, które dotyczą poprzednich pokoleń. Zakłada się, że wzory rodzinnych relacji, mity, lojalności i zobowiązania oraz wydarzenia traumatyczne są przekazywane z pokolenia na pokolenie i mają wpływ na pojawienie się bądź utrwalenie problemów i objawów u członków rodziny. W terapii systemowej bardzo ważna jest także analiza kontekstu kulturowego, społecznego i politycznego, a więc analiza szerszych systemów, w jakich „zanurzone” są rodzina i jednostka.

W ramach teorii systemowej rozwinęły się różne szkoły, na przykład podejście strategiczne, strukturalne, transgeneracyjne czy narracyjne, które różnią się szczegółowymi założeniami, stylem terapii, rolą terapeuty i technikami terapeutycznymi. Często zamiennie używa się pojęć „terapia systemowa” i „terapia rodzinna”. Nie są to jednak synonimy. Terapeuci systemowi mogą pracować także indywidualnie. A praca z rodziną może odbywać się również w oparciu o inny paradygmat, na przykład behawioralny czy psychoanalityczny.

Dla kogo ta terapia? W jakich problemach jest skuteczna?

Z założenia terapia rodzin jest najbardziej użyteczna w rozwiązywaniu mających miejsce w relacjach rodzinnych trudności i konfliktów dotyczących porozumiewania się. Jest metodą z wyboru w odniesieniu do problemów emocjonalnych, zaburzeń psychosomatycznych i psychicznych u dzieci i młodzieży oraz metodą wspomagającą w leczeniu osób dorosłych chorujących psychicznie. Bywa stosowana w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych. Może być podstawą prowadzonej terapii małżeńskiej. Spotkania z rodziną pozwalają odnieść się do brzemienia rodziny, tak więc terapię systemową można stosować w przypadku przewlekłych chorób somatycznych czy zaburzeń rozwojowych.

Z terapii systemowej mogą zatem korzystać:

• rodziny z dziećmi i młodzieżą, wtedy gdy u dzieci występują trudności emocjonalne i zaburzenia psychiczne (np. zaburzenia zachowania albo odżywiania się, czyli anoreksja lub bulimia);

• rodziny przeżywające trudności powiązane z fazą cyklu życia rodzinnego (np. trudności separacyjne w okresie przedszkolnym dzieci albo w okresie dojrzewania, przechodzenie przez okres żałoby);

• rodziny doświadczające kryzysu wynikającego z nieprzewidywalnych wydarzeń życiowych (np. utrata pracy, próba samobójcza jednego z członków rodziny);

• rodziny dorosłych osób, które chorują psychicznie (np. wspierająca grupa wielorodzinna w schizofrenii);

• małżeństwa przeżywające kryzys.

Metody i techniki

Terapia poprzedzona jest spotkaniem konsultacyjnym, na które zapraszani są wszyscy członkowie rodziny mieszkający razem. Określa się na nim zakres trudności i doprecyzowuje cel spotkań. W trakcie kolejnych sesji rodzinnych omawia się problemy, konfrontuje punkty widzenia członków rodziny, analizuje kontekst wystąpienia objawów. Poszukuje się też znaczeń danych zachowań w odniesieniu do szeroko rozumianego systemu rodzinnego. W poszczególnych fazach terapii pracuje się z różnymi subsystemami rodziny (np. zaprasza się osobno dzieci, osobno rodziców). Terapeuta korzysta z różnorodnych technik, takich jak genogram rodzinny, czyli konstruowanie i analizowanie drzewa rodzinnego, rytuały, zadania, negocjacje i kontrakty, paradoksy i rzeźba rodzinna...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy