Dołącz do czytelników
Brak wyników

Między słowami

12 czerwca 2020

NR 1 (Styczeń 2018)

Dobromyślni

118

Współczucie to rodzaj empatii, współodczuwania, które pozwala nam uczestniczyć w życiu uczuciowym innego człowieka i w jego losie.

Immanuel Kant stwierdził, że choć współczucie nie jest obowiązkiem, to jednak nie pozwala nam „omijać z daleka miejsc, gdzie wegetują biedacy, lecz samemu ich poszukiwać; nie pozwala stronić od widoku szpitali i więzień po to, żeby oszczędzić sobie bolesnych i wstrząsających doznań”, albowiem natura po to właśnie obdarzyła nas zdolnością do współczucia, żeby skłonić nas do czynów wówczas, gdy sam obowiązek okazuje się nie wystarczać. Niemiecki filozof wskazał przy tym na źródło współczucia, którym jest człowieczeństwo.

POLECAMY

Podobnie Adam Smith uznał współczucie za zakorzenione w ludzkiej naturze: „Jakkolwiek samolubnym miałby być człowiek, są niewątpliwie w jego naturze jakieś pierwiastki, które powodują, że interesuje się losem innych ludzi, i sprawiają, że ich szczęście jest dla niego nieodzowne. (…) Tego właśnie rodzaju jest współczucie, czyli litość, uczucie, którego doznajemy wobec nieszczęścia innych, wtedy gdy jesteśmy jego świadkiem, czy też gdy udało się nam żywo je sobie uświadomić. (…) Największy łotr, najbardziej zatwardziały gwałciciel praw społecznych nie jest ich całkowicie pozbawiony”.

Współczucie jest pewnym rodzajem poznania uczestniczącego. Nie każda jednak forma poznania i rozumienia jest poznaniem uczestniczącym. Ks. Józef Tischner odróżniał współczucie od sympatii, litości oraz od miłości i miłosierdzia. Sympatia i współczucie dotykają jedynie powierzchni osoby. Tylko miłość przenika osobę i zmienia jej życiową postawę. Miłość jest bezwarunkowa i irracjonalna. Nie da się jej wytłumaczyć żadnymi racjami. Współczucie jest także odmienne od litości, która ma swoje ograniczenia. Ludzie bronią się przed litością, uważając, że ona ich poniża. Litość jest uczuciem chwilowym i przemijającym. Czym dokładnie różni się litość od współczucia i miłosierdzia, obrazuje ks. Tischner przykładami postaw biblijnych postaci. Przykładem litości są niewiasty płaczące nad Chrystusem prowadzonym na stracenie. Przykładem współczucia – Matka Boska na weselu w Kanie Galilejskiej. Natomiast żywym przykładem miłosierdzia jest ojciec z przypowieści o Synu Marnotrawnym i Samarytanin z przypowieści o Miłosiernym...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy