Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i choroby , Laboratorium

11 kwietnia 2018

Diagnoza z tabletu?

19

W przypadku autyzmu wczesna diagnoza jest kluczowa – dzięki niej możliwe jest objęcie dziecka odpowiednim programem terapeutycznym. Wczesne wykrywanie symptomów ułatwi teraz aplikacja na tablety - przekonuje Anna Anzulewicz.

MAREK BINDER: Niektórym trudno uwierzyć, że przy pomocy aplikacji na tablet można będzie wykryć autyzm. Czy rzeczywiście da się w ten sposób wspomóc skuteczność diagnozowania? Na jakiej zasadzie?

ANNA ANZULEWICZ: Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwoju, co oznacza, że obejmuje różne aspekty funkcjonowania dziecka. Diagnoza zaburzenia jest dokonywana przede wszystkim na podstawie oceny nieprawidłowości w rozwoju języka, rozwoju emocjonalnego i społecznego, jednak coraz więcej wiemy na temat trudności, które pojawiają się w innych sferach – między innymi w sferze ruchowej. Wyniki wielu badań pokazują, że osoby z autyzmem mają specyficzne trudności w planowaniu i wykonywaniu wolicjonalnych, czyli celowych ruchów, również tak prostych, jak sięgnięcie po przedmiot i przestawienie go w inne miejsce. Zdaniem niektórych badaczy nieprawidłowości w rozwoju ruchowym mogą zostać zauważone nawet wcześniej niż objawy typowo wiązane z autyzmem – jak trudności w nawiązywaniu relacji społecznych i komunikacji. Jeśli okazałoby się, że można zidentyfikować wzorce ruchowe charakterystyczne dla dzieci z autyzmem, byłby to pierwszy krok w kierunku stworzenia narzędzia, które na podstawie analizy ruchów dziecka ocenia ryzyko wystąpienia zaburzenia. Test, nad którym pracuję wraz z innymi badaczami i informatykami, ma za zadanie wykryć właśnie takie wzorce ruchowe, które mogą wskazywać autyzm.

Na czym polega testowana przez was technika, w jaki sposób się ją stosuje?

Test ma formę aplikacji edukacyjnej na tablet, trwa około 15 minut, jest przeznaczony dla dzieci od drugiego do szóstego roku życia. W skład aplikacji wchodzą dwie gry edukacyjne. Każda składa się z dwóch części: dwuminutowego treningu, podczas którego dziecko zapoznaje się z zadaniem – jeśli to konieczne może skorzystać z pomocy dorosłego – oraz pięciominutowej części właściwej, w czasie której dziecko gra samodzielnie. Gdy maluch korzysta z aplikacji, zbierane są informacje dotyczące tego, w jaki sposób dotyka ekranu, jak porusza urządzeniem, w jaki sposób radzi sobie z zadaniem. Są to dane uzyskane z ekranu tabletu, a także z czujników – akcelerometru i żyroskopu. Mierzone są takie aspekty, jak poprawność wykonania zadań, szybkość i zakres ruchu czy siła nacisku. W sumie w trakcie gry zbierane są informacje dotyczące 262 wskaźników opisujących zachowanie dziecka w interakcji z grą i tabletem. Po zakończeniu gry dane są analizowane przy pomocy algorytmów, które oceniają prawdopodobieństwo, że dziecko cierpi na zaburzenie rozwoju.

Jakie cechy ruchu sugerują autyzm?

Analiza opiera się na wykorzystaniu algorytmów sztucznej inteligencji. Algorytmy te działają na zasadzie „czarnej skrzynki” – biorą pod uwagę nie pojedyncze wskaźniki, ale cały ich układ, zwykle obejmujący kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt miar. W związku z tym wyłonienie konkretnych symptomów wskazujących na zagrożenie zaburzeniem rozwoju nie jest łatwe. Z naszych badań wynika jednak, że wskaźnikami najlepiej różnicującymi dzieci z autyzmem od tych, które rozwijają się prawidłowo, są te związane z szybkością i zakresem ruchu, a także siłą nacisku – ruchy dzieci z autyzmem cechuje większa siła i dynamika. Co ciekawe, dzieci dotknięte zaburzeniem nie kontrolują swoich ruchów tak skutecznie, jak typowo rozwijające się dzieci, w związku z czym mają trudność np. z wyhamowaniem ruchu w odpowiednim momencie.

Skąd algorytmy „wiedzą”, jak wykrywać sym[-]ptomy zaburzeń?

Aby algorytmy były w stanie rozróżniać wzorce ruchowe wskazujące na zaburzenie, trzeba je wcześniej odpowiednio wytrenować. W tym celu konieczne jest zebranie „próbek” wzorców ruchowych – zarówno od dzieci ze zdiagnozowanymi zaburzeniami ze spektrum autyzmu, jak również od dzieci z innymi zaburzeniami rozwoju, a także dzieci rozwijających się prawidłowo. Do tej pory przeprowadziliśmy dwa badania z udziałem ponad 500 dzieci. Chcieliśmy sprawdzić, czy wzorce ruchowe dzieci z autyzmem...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy