Dołącz do czytelników
Brak wyników

Tomasz Maruszewski

29 listopada 2016

Z porządku – chaos

101

Próba kontrolowania wszystkiego i wszystkich prędzej czy później prowadzi do utraty kontroli i do coraz większego chaosu.

Naturalną skłonnością ludzkiego umysłu jest poszukiwanie porządku w otaczającym nas świecie. Dzięki temu możemy zrozumieć, dlaczego coś się stało, a także przewidywać, jak potoczą się sprawy w przyszłości. Stąd już krok do przekonania, że można sterować biegiem zdarzeń: wystarczy poznać wszystkie prawidłowości, a wtedy po naciśnięciu odpowiedniego guzika wszystko ułoży się zgodnie z naszymi pragnieniami. Nauka, w tym także psychologia, polega na poszukiwaniu porządku. To poszukiwanie z jednej strony polega na wykorzystywaniu różnych procedur intelektualnych, pozwalających z obserwacji wyprowadzać przewidywania oraz tworzyć wyidealizowane modele intelektualne (np. co się stanie, gdy przestanie działać grawitacja w więzieniach), a z drugiej strony bardzo skrupulatnie weryfikować te przewidywania. Odnosimy złudne wrażenie, że badacze są tak wnikliwymi ludźmi, że ich przewidywania sprawdzają się w większości przypadków. Nic bardziej mylnego. Wprawdzie periodyki naukowe są pełne prac, w których udało się potwierdzić hipotezy, jednak rzeczywistość nauki jest inna. Pisma naukowe niechętnie publikują prace, w których „nic nie wyszło” albo „niewiele wyszło”. W efekcie żyjemy złudną nadzieją, że znamy coraz więcej zależności i coraz lepiej rozumiemy świat, a nasza uporządkowana wiedza pozwala na skuteczne działanie.

POLECAMY

Niekiedy potrzeba utrzymania porządku przyjmuje skrajne formy. Mam na myśli nie tylko osoby pedantyczne, ale także te cierpiące na zespół Aspergera. U tych osób poszukiwanie porządku może być realizowane w różnych dziedzinach. Jeden z pacjentów opisywanych przez Olivera Sacksa przez wiele lat zapisywał warunki pogodowe w swoim ogródku, wypełniając nimi kolejn...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy