Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja i mój rozwój , Praktycznie

31 maja 2019

Trening umysłu

36

Sportowi mistrzowie panują nad emocjami, koncentrują się na najważniejszych zadaniach, są pewni siebie. Uczniowie też mogą być tacy jak oni i osiągać sukcesy.

Rozwój mentalny jest naturalnym elementem rozwoju człowieka. Zaczyna się już w łonie matki – to tam po raz pierwszy dziecko konfrontuje się z emocjami swoich rodziców. Po przyjściu na świat rozwija ono umiejętności komunikacji poprzez dotyk, wzrok, gesty, słowa (do 2. roku życia). Zaczyna też odróżniać fantazję od rzeczywistości, rozwija wyobraźnię, która staje się istotnym elementem kreatywności (okres od 2 do 7 lat).

Z czasem u dzieci pojawia się myślenie logiczne, które pozwala im na skuteczne rozwiązywanie problemów (od 7 do 11 lat). W wieku 11–12 lat dzieci nabywają zdolność koncentrowania uwagi na wielu sposobach działania, szacowania ich skuteczności i podejmowania decyzji. Z każdym kolejnym rokiem środowisko wymaga od dziecka coraz więcej, stawia przed nim nowe wyzwania, zachęcając do wyznaczania celów i dążenia do nich. Osiąganie celów daje satysfakcję i powoduje wzrost pewności siebie, a dziecko staje się bardziej zmotywowane i zaangażowane w proces uczenia się.

Wymienione elementy rozwoju sprawiają, że umysł dziecka jest poddawany nieustannym ćwiczeniom. To nic innego jak swoisty trening mentalny, który człowiek wykonuje każdego dnia.

Co „trenuje” trening mentalny?

Zawodowi sportowcy na co dzień spotykają się z problemami związanymi nie tylko z umiejętnościami motorycznymi czy technicznymi, ale również dotyczącymi mentalności. Bardzo często zdarza się, że nie potrafią opanować emocji pojawiających się przed startem czy podczas zawodów. W ich trakcie mają problemy z koncentracją uwagi czy wyłączaniem z pola uwagi przynajmniej niektórych dystraktorów (np. krzyczących kibiców). Jeśli popełnią wtedy błędy, ich motywacja i pewność siebie spadną.

Ideą treningu mentalnego jest zrównoważony rozwój trzech sfer: poznawczej, emocjonalnej i społecznej. W szkołach często nie przywiązuje się odpowiedniej wagi do dwóch ostatnich, ważniejsze są bowiem standaryzowane programy, którymi mierzy się kompetencje szkolne, edukacyjne.

Trening mentalny rozwija w dzieciach umiejętności społeczne i jednocześnie kształtuje je emocjonalnie, a także daje narzędzia do mierzenia ich osiągnięć w tych sferach. Najważniejszy jest rozwój samoświadomości dziecka, inteligencji emocjonalnej, umiejętności interpersonalnych, kreatywności, gotowości do formowania celów i podejmowania świadomych decyzji. Trening mentalny przygotowuje pole dla ćwiczeń, w których młodzi ludzie bezpiecznie mierzą się ze swoimi słabościami i badają swoje granice. Dzięki temu zdobywają nową wiedzę i opanowują nowe style zachowania.

Dwa nurty

W treningu mentalnym dominują dwa nurty psychologiczne: pozytywny i poznawczo-behawioralny. Psychologia pozytywna skupia uwagę na mocnych stronach natury człowieka, rozwija pozytywne aspekty jego funkcjonowania i dąży do osiągnięcia optymalnych warunków rozwoju. Nurt ten koncentruje się na takich cechach, jak inteligencja emocjonalna, kreatywność, samokontrola, motywacja. Z kolei podejście poznawczo-behawioralne pozwala zrozumieć, w jaki sposób interpretowane są wydarzenia i doświadczenia, w jaki sposób dochodzi do ich rozpoznania i zniekształceń. Nurt ten podkreśla inter[-]akcje między przekonaniami (tym, co myślimy), emocjami (tym, co czujemy) i zachowaniami (tym, co robimy). Połączenie obu tych podejść daje możliwość tworzenia metod, które pomagają zrozumieć samego siebie, odbierać innych z empatią i dostosowywać się do zmiennej rzeczywistości.

Uczeń jak zawodnik

Pomiędzy środowiskiem szkolnym a sportowym istnieje bardzo wiele podobieństw. Uczeń, tak jak sportowiec, każdego dnia ma do osiągnięcia cele (np. „Chcę dostać pozytywną ocenę z jutrzejszej klasówki z matematyki”). Sukces wzmacnia jego zaangażowanie w wykonywaną pracę i motywację do dalszego zdobywania wiedzy, zwiększa pewność siebie, co z kolei pozwala mu więcej od siebie wymagać (np. „Chcę dostać minimum czwórkę z jutrzejszej klasówki z matematyki”).

Uczniowie, analogicznie do sportowców, odczuwają presję z różnych stron – rodziców, nauczycieli, rówieśników. Często doprowadza ona do niekontrolowanych wybuchów złości i agresji. Jedną z ich przyczyn jest brak umiejętności kontroli i opanowania emocji. Podczas testów, sprawdzianów i klasówek uczniom towarzyszą emocje porównywalne do tych, z jakimi mierzą się sportowcy w dniu startu (np. strach, złość, duma, radość). Podobnie jak sportowcy podejmują ryzykowne decyzje, które mogą zaważyć na ich dalszej karierze (np. nauczyć się czy ściągać na sprawdzianie?). Jeśli uczniowie chcą osiągać sukcesy w różnych obszarach, to podobnie jak sportowcy powinni wykazywać się nie tylko inteligencją kognitywną, ale również emocjonalną, umiejętnością obserwacji i szybkiej adaptacji do nowych warunków.

Trening w szkole

Organizowanie i stymulowanie aktywności własnej ucznia powinno być jednym z najważniejszych zadań edukacyjnych szkoły. Jeśli jest...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy