Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia i życie

22 czerwca 2022

NR 7 (Lipiec 2022)

SOS dla otyłości, czyli kogo ratują operacje bariatryczne

0 156

Nie żyjemy w Kukanii, mitycznej krainie, gdzie można było bezkarnie się objadać. Nie mamy dwunastu dodatkowych żołądków. Jedzenie ponad miarę skutkuje z czasem otyłością. Jeśli staje się ona olbrzymia, a inne sposoby leczenia zawodzą, z pomocą przychodzi chirurgia bariatryczna. Kto może, a nawet powinien z niej skorzystać? Jakie mity się z nią wiążą?

Kukania to kraina obfitości i szczęśliwości, pieczonych gołąbków, obżarstwa i próżnowania. Opowieść o niej znana była w średniowieczu. Niektórzy twierdzą, że stanowiła projekcję ludzkich lęków przed wszechobecnym głodem i tęsknoty za obfitym światem. Już w Biblii znajdujemy przypowieść o Kannan, krainie mlekiem i miodem płynącej. W Kukanii drzewa uginają się od obfitości wędlin, ziemia rodzi ciasta i sery, w rzekach płynie miód, a ze studni wydobywa się wino. Ptactwo samo podchodzi do jedzących, gotowe do kosztowania. Po ulicach spacerują prosiaki z nożem w grzbiecie, oferując przechodniom kotlety. Jak na obrazie Petera Bruegela z 1567 r. płoty zbudowane są tu z kiełbasek, na krzewach rosną placki, jezioro jest pełne mleka. Z nieba zamiast deszczu pada słodka kasza manna. Wszędzie widać śpiących, sytych łakomczuchów. Nie ma głodu ani przykrych skutków nadmiernej konsumpcji. Wszyscy jedzą, wręcz obżerają się, i nikt nie czuje się z tego powodu winny. 

Jak leczyć otyłość

Tyle utopia, a jak to wygląda w rzeczywistości? Nadmiar kilogramów, który wynika z jedzenia ponad potrzeby organizmu, z czasem przerodzić się może w otyłość. Światowa Organizacja Zdrowia w 1998 r. uznała ją za przewlekły problem zdrowotny. Już ponad połowa populacji w krajach rozwiniętych zmaga się z nadmierną wagą ciała. Niektórzy mówią wręcz o epidemii otyłości. Co niepokojące, coraz częściej rozpoznaje się ją już u dzieci. A lata pandemii i związanego z nią lockdownu tylko problem pogłębiły. 

POLECAMY

Jak poradzić sobie z nadmierną wagą ciała? Sposoby leczenia otyłości podzielić można na zachowawcze i operacyjne. Znane dobrze metody zachowawcze to: aktywność fizyczna, dieta oraz leki. Mniej znane są metody operacyjne, czyli chirurgia bariatryczna; w tym zabiegi restrykcyjne lub wyłączające. Te pierwsze, czyli założenie opaski na żołądek, ograniczają ilość pożywienia, którą można zjeść; gdy zmniejszona kieszeń żołądka się wypełni, dodatkowy pokarm powoduje wymioty. Te drugie, czyli ominięcie żołądkowo-jelitowe, poprzez wyłączenie pewnych odcinków przewodu pokarmowego zmniejszają wchłanianie pokarmu. 

Chirurgia bariatryczna to narzędzie bardzo pomocne w rozwiązywaniu problemu nadmiernej masy ciała. Dodatkowo redukuje powikłania związane z otyłością. By zwiększyć skuteczność i bezpieczeństwo leczenia, chorych obejmuje się opieką przed i po zabiegu. Kompleksowe i skoordynowane postępowanie terapeutyczne dostępne jest w przygotowanych do tego ośrodkach (patrz ramka 1). 

Dla kogo chirurgia bariatryczna

Po pierwsze dla osób z otyłością trzeciego stopnia, gdzie BMI (Body Mass Index – wskaźnik masy ciała, patrz ramka 2) wynosi powyżej 40 kg/m2. Ale nie tylko, również dla osób z otyłością drugiego stopnia, czyli BMI 35–40 kg/m2, jeżeli cierpią one przynajmniej na jedną współistniejącą z otyłością chorobę, np.: cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, zespół bezdechu, choroby stawów wymagające leczenia operacyjnego, niealkoholowe stłuszczenie wątroby, hiperlipidemię, bezpłodność żeńską (w tym związaną z zespołem policystycznych jajników) itp.

Zabiegi rekomendowane są chorym w wieku między 16. a 65. rokiem życia. A co w sytuacji, jeżeli osoba otyła ma więcej niż 65 lat? W wybranych przypadkach można rozważyć wtedy kwalifikację do operacji bariatrycznej. Warunkiem podjęcia leczenia w tej grupie wiekowej jest stan ogólny i wiek metaboliczny chorego – taki, który nie zwiększa w sposób istotny zagrożenia związanego z leczeniem operacyjnym. 

Operacja bariatryczna przyczynia się do poprawy jakości życia, a także do redukcji wielu schorzeń współwystępujących z otyłością, w tym cukrzycy typu 2 (o 82% do 98%), zespołu metabolicznego (o 80%), wysokiego poziomu cholesterolu (o 63%), nadciśnienia tętniczego (o 52% do 92%), stłuszczenia wątroby (o 90%), obturacyjnego bezdechu sennego (o 74% do 98%), migreny (o 57%), depresji (o 47%), zaburzeń miesiączkowania (o 100%), wysiłkowego nietrzymania moczu (o 44%) czy zwyrodnieniowej i zapalnej choroby stawów (o 41%). Ustępowanie w wyniku operacji chorób towarzyszących otyłości skutkuje wydłużeniem życia. Aż u 95% pacjentów zauważyć można pozytywną zmianę w jakości życia.

Co przed operacją 

Aby zostać pacjentem bariatrycznym, należy uzyskać od lekarza rodzinnego lub dowolnego specjalisty skierowanie do poradni chirurgicznej z rozpoznaniem otyłości spowodowanej nadmierną podażą energii. Przed zabiegiem należy wykonać serię zleconych badań oraz wizyt u lekarzy specjalistów i członków zespołów bariatrycznych. Program Kompleksowej Opieki Specjalistycznej nad Pacjentem Bariatrycznym (KOS-BAR) gwarantuje pacjentom dostęp do dietetyka oraz psychologa/psychodietetyka. 

Dlaczego wizyty u specjalistów są tak potrzebne? Styl życia ma duży wpływ na rozwój otyłości. Wśród osób chorych na otyłość olbrzymią często można zauważyć nawyki żywieniowe odbiegające od prozdrowotnego modelu, a także brak regularnej aktywności fizycznej. Niejednokrotnie dokonują oni impulsywnych wyborów konsumenckich, podyktowanych reklamą lub preferencją smakową. Równocześnie za sobą mają doświadczenie bycia na różnych restrykcyjnych dietach (zależnych od aktualnie panującej mody), które, owszem, skutkowały na krótko spadkiem liczby kilogramów, po czym nadmierna tusza z nawiązką wracała. Samo przekazanie wiedzy żywieniowej nie gwarantuje więc sukcesu – większość osób otyłych wie, że nie należy jeść zbyt dużo, tłusto, słodko. Lecz wiedza ta nie przekłada się na ich zachowania. Dlatego współpraca pacjenta bariatrycznego z zespołem interdyscyplinarnym daje szanse na holistyczne podejście do choroby i właściwe zdiagnozowanie przyczyny otyłości – tak, by w przyszłości nadmierne kilogramy nie powróciły. 

W toku przygotowania do operacji oczekuje się od pacjenta redukcji wyjściowej masy ciała o 5% do 10%. Pokazuje to, czy jest on zaangażowany, rozumie zasady współpracy oraz bierze współodpowiedzialność za efekt końcowy. Im więcej nawyków uda się skorygować przed zabiegiem, tym łagodniej pacjent przechodzi adaptację do zmian po zabiegu. Ważne, by zaprzestał pić alkohol i palić papierosy. W tym okres...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy