Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Seks i eksperymenty w przedszkolu

118

Wcześniej czy później przedszkolak dokonuje trzech wielkich odkryć: poznaje swoje ciało jako źródło pobudzenia seksualnego, dostrzega różnice między płciami i odkrywa przyjemność wynikającą z relacji.

Pierwsze dwanaście lat w naszym rozwoju seksualnym nazywane bywa okresem eksperymentalnym. Dziecko poznaje wtedy swoje ciało. Odkrywa swoją zdolność do pobudzenia seksualnego i do ekspresji. Potrzeba poznawcza i pobudzenie seksualne skłaniają dziecko do poszukiwania nieznanych dotąd form wyładowania napięcia i zaspokojenia ciekawości. To właśnie tej gotowości do podejmowania nowych zachowań w obszarze seksualności faza zawdzięcza swoją nazwę.

Jak piszą Obuchowska i Jaczewski w „Rozwoju erotycznym” oraz Lew-Starowicz w „Seksuologii wieku dziecięcego i okresu dojrzewania”, ilość i różnorodność zachowań seksualnych u dzieci gwałtownie wzrasta w okresie przedszkolnym. Wiąże się to ściśle z ich rozwojem poznawczym, emocjonalnym i społecznym. Przejawianie aktywności seksualnej nie nastręcza dziecku problemów dopóty, dopóki nie pozna ono ograniczeń z nią związanych.

Prędzej czy później dzieci dokonują trzech wielkich odkryć w sferze seksualności. Moje badania nad zachowaniami dzieci w wieku przedszkolnym wskazują, że pierwsze odkrycia przedszkolaka dotyczą własnego ciała, a konkretnie obszaru genitalnego, którego dotykanie niesie ze sobą zupełnie inne doznania niż dotykanie na przykład ręki, ucha czy pięty. Z reguły dziecko ocenia te doznania jako przyjemne, a więc wykazuje naturalną tendencję do ich powtarzania. W taki sposób powstają pierwsze przejawy autoerotyki dziecka, określane przez dorosłych jako masturbacja czy onanizm dziecięcy.

Masturbacja dziecięca jest zjawiskiem rozwojowym, czyli elementem normalnej aktywności dziecięcej, i nie wymaga specjalnej interwencji ze strony rodziców. Większości dzieci masturbacja kojarzy się z przyjemnością i z tego powodu ją podejmują. Tendencja do powtarzania zachowań autoerotycznych uwarunkowana jest spodziewaną nagrodą, tzn. przeżyciem przyjemnych doznań. Przyjemności przeżywanej przez dziecko nie można porównywać do doznań orgastycznych dorosłego człowieka. Czasem osobom obserwującym dziecko wydaje się, że zmiany zachodzące w jego ciele (przyśpieszony oddech, zaczerwienienie, napięcie mięśni, chwilowa utrata kontaktu z otoczeniem) upodabniają jego przeżycia do przeżyć dorosłych. Te obserwacje rodzą lęk u rodziców. Obawiają się bowiem, że aktywność seksualna dziecka jest przedwczesna i że w przyszłości wyrośnie ono na dewianta. Tymczasem masturbacja motywowana dążeniem do osiągania przyjemności mieści się w normie rozwojowej i z czasem przekształca się w inne, dojrzalsze formy aktywności seksualnej.

Dwa inne mechanizmy prowadzące do zachowań masturbacyjnych nie mają już tak jednoznacznego charakteru. Niewielka grupa dzieci traktuje masturbację podobnie jak każdy rodzaj aktywności poznawczej, gdzie mniej istotny jest wynik (przyjemność), a bardziej pasjonujący wydaje się proces jego osiągania. Dzieci te poddają ciało swoistym eksperymentom, na przykład wkładają małe przedmioty (fragmenty zabawek, guziki, druciki) do pochwy lub cewki moczowej. Granica, poza którą masturbacja przestaje być zjawiskiem rozwojowym, jest tu łatwa do uchwycenia. Każde działanie dziecka narażające ciało na uszkodzenie lub zranienie przekracza normę. Dlatego sama eksploracja (nawet zmienna i nietypowa) części płciowych, jeśli nie spełnia tego warunku, nie musi spotykać się z interwencją.

O wiele trudniej rozpoznać i ocenić zjawisko tzw. masturbacji instrumentalnej. Dotyk narządów płciowych ma tu charakter zastępczy i ukrywa właściwy problem, z którym dziecko samo nie potrafi sobie poradzić. Masturbacja instrumentalna służy obniżeniu napięcia wynikłego z niezaspokojonych potrzeb dziecka, niekoniecznie związanych z jego seksualnością. U jej podłoża leży frustracja ważnych potrzeb dziecka, poczucie samotności, przewlekły stres, nagłe traumatyczne wydarzenie. Pozostawione bez wsparcia dziecko poszukuje pozytywnych doznań. Poprzez autostymulację narządów płciowych próbuje dostarczyć sobie przyjemności w miejsce odczuwanego smutku, lęku czy opuszczenia. Nie potrafiąc inaczej rozładować napięcia, ucieka się do wypróbowanego sposobu. Masturbacja jest tu symptomem, który sygnalizuje raczej trudną emo...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy