Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

PRAWDY O SZCZĘŚCIU

0 471

Jakiś czas temu rozwiewałem w „Charakterach” (nr 6/2002) popularne mity o szczęściu. Teraz poszukam kilku prawd w znanych powiedzeniach i przysłowiach. JANUSZ CZAPIŃSKI przygląda się przysłowiom o szczęściu.

Szczęśliwy naród, któregokroniki są nudne (Monteskiusz).

Ta myśl wyraża l rebours chińskie przekleństwo „Obyś żył w ciekawych czasach”. Jej trafność potwierdza sporo dowodów empirycznych. Gwałtowne zwroty w życiu pojedynczych ludzi i społeczeństw, nawet te pożądane, zasadne lub konieczne – jak ślub czy reformy usprawniające funkcjonowanie państwa – pociągają za sobą pewne koszty. Nie ma, z wyjątkiem wychodzenia z choroby, jednoznacznie pozytywnych zdarzeń. Każda zmiana jest czymś okupiona, ryzykowna. A to, co tracimy, czego się obawiamy, co wymaga od nas wysiłku adaptacyjnego, zawsze w pierwszym momencie silniej odbija się na stanie naszego ducha niż możliwe korzyści, jakie mogą ze zmian wyniknąć. Owszem, motyw transgresji i złudzenie postępu hedonistycznego („duży dom da mi więcej szczęścia niż ciasne mieszkanie”) wciąż prowokują nas do przekraczania granic nudnego status quo, ale generalnie bardziej nam jednak zależy na unikaniu porażek niż gonieniu za sukcesem; nie tylko nam, Polakom, ale także Niemcom, a nawet słynącym z optymizmu i wiary w siebie Amerykanom.

Chcesz znaleźć ludzi szczęśliwych, nie szukaj leniwych (przysłowie malajskie).

Oto paradoks szczęścia: szukamy ukojenia w „świętym spokoju”, ale gdy już je znajdziemy, zaczynamy promieniować energią. Szczęście nie jest gnuśne; ludzie szczęśliwi są pełni zapału, pomysłów, odwagi. Dobrostan psychiczny jest dla człowieka tym, czym prąd elektryczny dla komputera. W gruncie rzeczy szczęście oznacza aktywność, nie zaś stan permanentnej przyjemności. Czegoś takiego, jak permanentna przyjemność w bezruchu, psychologia zresztą nie zna. Żeby odnaleźć ekscytujący smak potrawy, trzeba być choć odrobinę głodnym. Lot balonem dostarcza ekscytujących wrażeń pod warunkiem zmienności krajobrazu i warunków atmosferycznych. To, że nudne kroniki czynią szczęśliwym całe społeczeństwo, nie oznacza, że nudne życie każdego z nas z osobna stanowi bilet do raju. Przeciwieństwem poczucia szczęścia nie jest chwilowy lęk, obawa, obrzydzenie czy frustracja, lecz bierność, apatia, poczucie beznadziejności, szarość duszy.

Szczęśliwi nie liczą godzin (Fryderyk Schiller).

To powiedzenie dotyczy zgodności pomiędzy pulsem świata i rytmem naszej duszy. Doskonale wyjaśnił to w swojej teorii zaangażowania (ang. flow) Mihaly Csikszentmihalyi. W wydanej także po polsku książce „Urok codzienności” daje on prostą odpowiedź na pytanie: Kiedy człowiek jest s...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy