Cykl warsztatów „Ogród Róży”, zrealizowany w ramach projektu „Wspólni w niepokoju. Arteterapeutyczne działania wspierające”, był próbą odpowiedzi na te wyzwania. Projekt realizowany jest przez Fundacje Galerii Bielskiej i finansowany przez Unię Europejską w ramach Programu Równych Praw Fundacji im. Stefana Batorego. Działania prowadzone są we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach oraz Bielskim Centrum Psychiatrii – Olszówka. Medium działań stała się róża – roślina o wyjątkowej symbolice, wokół której zbudowano kolejne etapy warsztatów: „Ja i Róża”, „Dom Róży”, „Róża i inni” oraz „Światło Róży”. Podczas spotkań uczestnicy poszukiwali odpowiedzi na pytanie „Kim jestem?”, analizując własną osobę w kontekście natury. Rozmawialiśmy o bezpiecznej przestrzeni, relacjach, potrzebie wspólnoty i indywidualności, a także o czynnikach niezbędnych do życia i rozwoju – zarówno roślin, jak i ludzi. Ważnym aspektem była refleksja nad troską, wzrastaniem, płodnością, narodzinami oraz źródłami wiedzy i inspiracji, z których korzystamy w codziennym życiu.
Pierwszym zasadniczym działaniem projektu były współtwórcze praktyki arteterapeutyczne realizowane w ogrodzie Willi Sixta. Ogród został potraktowany jako przestrzeń zdrowienia. Współczesne badania nad hortiterapią wskazują, że kontakt z naturą obniża poziom stresu, wspiera równowagę emocjonalną i sprzyja procesom regeneracji. W projekcie ogród nie był jedynie tłem, lecz aktywnym uczestnikiem działań twórczych. W warsztatach uczestniczyło około 150 osób w kryzysie psychicznym, podzielonych na cztery grupy. Zajęcia prowadziły wykładowczynie i wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach: Małgorzata Rozenau, Jolanta Jastrząb, Judyta Bernaś oraz Michał Klasik. Istotną rolę odegrali również studenci i studentki Pracowni „Sztuka w działaniu” ASP w Katowicach: Mirosława Olko, Sylwia Marciszewska, Dominik Gocyła, Paulina Świca i Sabina Labud, którzy wspierali działania warsztatowe i współtworzyli atmosferę współpracy.
Wszystkie spotkania realizowano według podobnej formuły: prezentacja tematu i inspiracji artystycznych, działania twórcze w ogrodzie oraz wspólne omówienie wykonanych prac.
Warsztat „Ja i Róża” był próbą odpowiedzi na pytanie o własną tożsamość. Uczestnicy, inspirując się twórczością Leonarda da Vinci, Albrechta Dürera i Natalii Rybki, tworzyli imienne identyfikatory utożsamiające ich z wybraną rośliną. Następnie umieszczali swoje realizacje w ważnych dla siebie miejscach ogrodu. Działanie to pozwalało na osobistą refleksję, ekspresję oraz zaznaczenie własnej obecności w przestrzeni wspólnej.
Podczas warsztatu „Dom Róży” rozmawialiśmy o domu jako przestrzeni bezpieczeństwa, intymności i doświadczenia. Pracując z gliną, uczestnicy tworzyli symboliczne schronienia dla róży. Powstawały jaskinie, wieże, liście, tunele i szkatułki – indywidualne formy odzwierciedlające osobiste znaczenia. Inspiracją były prace Mirosławy Olko, Moniki Sosnowskiej, Magdaleny Abakanowicz i Louise Bourgeois.
Warsztat „Róża i inni” poświęcony był relacjom oraz napięciu pomiędzy potrzebą wspólnoty a indywidualnością. Z papieru, styropianu i pudełek uczestnicy tworzyli obiekty, które mogły funkcjonować samodzielnie lub łączyć się z innymi. W rezultacie powstała wspólna instalacja – rosarium – będąca zapisem relacji, wyborów i doświadczeń grupy. Punktem odniesienia były realizacje Friedensreicha Hundertwassera, Jerónimo Hagermana, Julity Wójcik, Nam June Paika i Karoliny Breguły.
Ostatnie spotkanie – „Światło Róży” – poświęcone było światłu jako źródłu życia i rozwoju. Rozmawialiśmy również o tym, czym „karmimy” nasze myśli, emocje i wyobraźnię. Inspiracją były dzieła Olafura Eliassona, Vincenta van Gogha, Claude’a Moneta i Wassilego Kandinsky’ego oraz koncepcja mandali Carla Gustava Junga. Uczestnicy tworzyli własne mandale przedstawiające wartości, osoby i doświadczenia, które dają im siłę oraz poczucie wsparcia. Cykl zwieńczyły owocowe mandale stanowiące symboliczne podsumowanie procesu wzrastania, troski i współistnienia.
Proces twórczy trwał od marca do czerwca 2026 roku. W tym czasie uczestnicy poprzez działania artystyczne odkrywali i rozwijali swoje potencjały, stymulowali wyobraźnię, redukowali napięcia emocjonalne oraz tworzyli prace, które stały się częścią przestrzeni ogrodu. Projekt wykorzystywał proces twórczy jako narzędzie autoekspresji, rozwijania umiejętności interpersonalnych, wzmacniania samoregulacji, redukcji stresu i budowania poczucia własnej wartości. Sztuka stawała się przestrzenią odkrywania nowych możliwości, refleksji nad własnym doświadczeniem oraz kierowania uwagi ku własnemu wnętrzu. Szczególną wartością projektu było tworzenie przestrzeni współpracy pomiędzy uczestnikami, artystami, terapeutami i studentami. Wspólna praca nad obiektami artystycznymi umożliwiała wymianę doświadczeń, budowanie relacji oraz wzmacnianie poczucia sprawczości. Dzięki temu uczestnicy mogli aktywnie współtworzyć przestrzeń ogrodu, pozostawiając w niej własny ślad i nadając jej indywidualny charakter.
Efektem działań warsztatowych będzie wystawa prac prezentowana od października 2026 roku w ogrodzie Willi Sixta. Wystawa znacząco zwiększy zasięg oddziaływania projektu oraz pozwoli uczestnikom zaistnieć w przestrzeni publicznej poprzez prezentację efektów swojej pracy twórczej.
Projekt przyczynia się do wzmacniania obecności osób w kryzysie psychicznym w przestrzeni społecznej, zwiększania świadomości dotyczącej arteterapii oraz budowania współpracy pomiędzy instytucjami kultury, środowiskiem akademickim i placówkami zdrowia psychicznego. Ważnym rezultatem przedsięwzięcia jest również zdobywanie przez studentów doświadczenia w pracy społecznie zaangażowanej, opartej na dialogu, współtworzeniu i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń. Drugim działaniem projektu będzie cykl ośmiu szkoleń prezentujących różne podejścia do wspierania osób w kryzysie psychicznym.
Koordynatorką projektu jest Alina Gocka – historyczka sztuki i edukatorka Galerii Bielskiej BWA.
Więcej informacji znajduje się na stronie Galerii Bielskiej BWA: https://galeriabielska.pl/ogrod-rozy-warsztaty-arteterapeutyczne/
