Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Narcyzi nadchodzą

335

Próżność, powierzchowność, roszczeniowość. To symptomy narcyzmu. Widać je wokół: salony piękności pełne klientów, płytkie relacje internetowe spod znaku „zero zobowiązań” zamiast dawnych przyjaźni, McRezydencje, gdzie na 300 m kw. mieszka jedna osoba. Symptomy są wyraźne, pytanie tylko, czy to epidemia narcyzmu, czy może już pandemia... Dr W. Keith Campbell jest profesorem na Wydziale Psychologii University of Georgia. Specjalizuje się w psychologii społecznej i psychologii osobowości. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół takich zagadnień jak narcyzm, poczucie własnej wartości, samokontrola. Autor książki When You Love a Man Who Loves Himself oraz współautor The Narcissism Epidemic: Living in the Age of Entitlement.

AGNIESZKA CHRZANOWSKA: W książce The Narcissism Epidemic, którą napisał Pan wraz z Jean M. Twenge, stwierdzacie, że obecnie w społeczeństwie wzrasta poziom narcyzmu. Co to oznacza?
W. KEITH CAMPBELL: – Narcyzm wiąże się z zawyżoną lub wygórowaną opinią na swój temat. W ekstremalnej sytuacji mamy do czynienia z jednostką psychiatryczną – narcystycznym zaburzeniem osobowości [Narcissistic Personality Disorder, NPD – dop. red.]. Obecnie w społeczeństwie obserwujemy wzrost poziomu zarówno cech narcystycznych, jak i NPD.

Kiedy mówimy o narcystycznym zaburzeniu osobowości?
– NPD jest skrajną formą narcyzmu. Stanowi jednostkę kliniczną i może być zdiagnozowane tylko przez specjalistę. Jednak osobowość narcystyczna i narcystyczne zaburzenie osobowości stanowią kontinuum. Cechy narcystyczne przekraczają granicę pomiędzy normą i zaburzeniem i stają się NPD wtedy, gdy zaczynają być źródłem poważnych problemów w życiu osoby.

Jaki jest rozmiar epidemii narcyzmu?
– Narcystyczne zaburzenie osobowości występuje u około 6 procent społeczeństwa. Istnieje jednak duże zróżnicowanie w poszczególnych grupach wiekowych. U osób starszych, w wieku powyżej 65 lat, wskaźnik występowania NPD wynosi 3 procent, natomiast w grupie dwudziestolatków ponad 9 procent. Generalnie, im młodsza grupa wiekowa, tym wyższy wskaźnik występowania NPD.

A czy istnieją różnice w zależności od płci?
– Generalnie u mężczyzn obserwuje się wyższy poziom narcyzmu. Dotyczy ich także znacznie wyższy wskaźnik występowania narcystycznego zaburzenia osobowości.

Jakie cechy narcystyczne możemy zaobserwować w społeczeństwie?
– Wystarczy się rozejrzeć wokół siebie: z łatwością rozpoznamy u wielu osób cechy narcystyczne. Ogromny wzrost liczby operacji plastycznych oraz coraz powszechniejsze korzystanie z zabiegów kosmetycznych świadczy o wzroście próżności. Głębokie więzi międzyludzkie są zastępowane teraz przez powierzchowne relacje. Młodzi ludzie wybierają krótkotrwałe związki bez zobowiązań, unikając prawdziwego zaangażowania. Przykładem płytkich relacji są też internetowe portale społecznościowe, które przyciągają coraz więcej użytkowników. Kolejna cecha to postawa roszczeniowa. Jako przykład mogę podać studentów college’u. Większość z nich myśli, że dostanie dobrą ocenę za samo pojawienie się na zajęciach. Ponadto obserwujemy wszechobecny materializm. Wyraża się on wzrostem konsumpcji każdego rodzaju. Ludzie budują na przykład coraz większe domy, choć rodziny są coraz mniejsze. A dominujący obecnie w USA styl architektoniczny to tzw. McRezydencja [McMansion – okazałe domy budowane w podobnym stylu na amerykańskich przedmieściach – przyp. red.].

W jakich jeszcze obszarach życia możemy zaobserwować narcyzm?
– Narcyzm jest widoczny we wszystkich aspektach życia – od powierzchownych relacji interpersonalnych po szokujące zachowania gwiazd czy osób, które chciałyby uchodzić za gwiazdy. Spójrzmy też na skorumpowanych polityków i osoby zajmujące wysokie stanowiska.
Gwiazdy i celebryci zabiegają obecnie o uwagę i sławę nie dlatego, że mają talent. Pragną zaistnieć. Chcą skupić na sobie uwagę poprzez wywoływanie skandali, bo niby przypadkowo ujawnione skandalizujące informacje i afery seksualne bardzo skutecznie przyciągają uwagę publiczności. W świecie polityki możemy znaleźć wiele osób, które zakończyły swoją karierę z powodu zdrady małżeńskiej. Również świat finansów i wielkich korporacji jest wypełniony korupcją i chciwością. Nasz system finansowy niemal załamał się z tego powodu, udało się jednak utrzymać go na powierzchni dzięki środkom pochodzącym od podatników.

Czy można dziś osiągnąć sukces, nie będąc narcyzem? Wydaje się, że społeczeństwo faworyzuje samouwielbienie i koncentrację na sobie, a osoby skromne i pokorne są skazane na porażkę, ponieważ nie są nawet zauważane przez otoczenie.
– Wydaje się rzeczywiście, że dziś, aby osiągnąć sukces, trzeba umieć się promować, zwracać na siebie uwagę otoczenia. Autopromocja powinna być jednak ograniczona tylko do pewnych sytuacji i okoliczności oraz przebie...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy