Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

My i ci gorsi

85

Antysemityzm podsyca wrogość, zatruwa stosunki między narodami. Utrwala w świecie obraz Polaka żydożercy. Jest źródłem zła. Należy go zwalczać.

Nie pamiętamy o takich wydarzeniach jak mord w Jedwabnem (10 lipca 1941 r.) czy pogrom kielecki (4 lipca 1946 r.). No właśnie – nie pamiętamy czy nie wiemy o nich? Warto odróżnić niepamięć od niewiedzy. Jedną z przyczyn nieobecności takich tematów w publicznym dyskursie może być zwykłe niedouczenie, nieznajomość historii polskich Żydów i relacji polsko-żydowskich, spowodowana między innymi zastanawiającymi lukami w podręcznikach szkolnych. Na przykład jeszcze do niedawna, czyli do ukazania się książki Jana Tomasza Grossa „Sąsiedzi”, mało kto słyszał o tragedii w Jedwabnem – poza nielicznymi specjalistami.

Ale oczywiście niewiedza to nie wszystko. Świadomość, że członkowie naszej grupy (np. osoby tej samej narodowości, współwyznawcy) postępowali okrutnie wobec członków innej grupy, jest trudna do przyjęcia, gdyż narusza pozytywny wizerunek grupy własnej. Broniąc tego kolektywnego wizerunku, ludzie „zapominają” o takich wydarzeniach, marginalizują rozmiar zbrodni i jej znaczenie („To przypadek zupełnie incydentalny”), podważają wiarygodność historycznych przekazów na jej temat, podkreślają różnice między zwykłymi Polakami a sprawcami zbrodni („To nie byli prawdziwi Polacy, to zwyczajny motłoch, bandyci”), wskazują na decydujący udział w niej przedstawicieli innych nacji („To głównie niemiecka/sowiecka inspiracja”).

Skłonność do obrony dobrego imienia własnego narodu jest czymś zupełnie naturalnym, obserwowanym we wszystkich społecznościach. Wprowadzenie takiej – przykrej dla nas – wiedzy do zbiorowej świadomości jest więc niełatwe, gdyż wymaga głębokich zmian w edukacji i mediach. To, co niezbędne, to otwarta, publiczna dyskusja o blaskach i cieniach własnej historii (wspomagana przez dialog polsko-żydowski), bo tylko ona może utrwalić pamięć o takich tragicznych wydarzeniach i przyczynić się do wyciągnięcia z nich konstruktywnych wniosków, służących poprawie relacji międzygrupowych.

Psychologiczne skutki antysemityzmu to temat rzeka, wskażę więc tylko niektóre z nich. Antysemityzm wpływa na przyjmowanie negatywnych postaw nie tylko wobec Żydów, ale i innych „obcych”: sprawia, że wydają nam się antypatyczni, nie ufamy i...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy