Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

5 marca 2019

NR 3 (Marzec 2019)

Jej serce choruje inaczej

135

Liczba zawałów wśród kobiet w Polsce rośnie. Do szpitala panie trafiają późno, bo objawy zawału są u nich inne niż u mężczyzn. Jak nie przeoczyć ważnych symptomów?

Do niedawna panowało przekonanie, że zawał serca dotyka przede wszystkim mężczyzn. Dzisiaj wiemy, że na to ryzyko w równym stopniu narażone są kobiety, ale niestety późno trafiają na badania diagnostyczne i zaczynają się leczyć. Terapia w ich przypadku jest trudniejsza, wolniej wracają do zdrowia i mają gorsze rokowania po zawale serca. Dlaczego? Bagatelizują dolegliwości, a że objawy zawału u kobiet zwykle nie są typowe, łatwo je przeoczyć – późno wzywają karetkę i trafiają do szpitala. Nie są też łatwymi pacjentkami, bo po powrocie do domu szybko rzucają się w wir domowych i zawodowych obowiązków. I nawet jeśli źle się czują, to bardziej dbają o innych niż o siebie.

POLECAMY

Serce kobiety jest anatomicznie nieco inne niż serce mężczyzny. Położone jest wyżej i bardziej poprzecznie, jego ściany są cieńsze, a jamy mniejsze. Kobiece serce waży mniej, jednak potrafi w czasie ciąży zwiększyć swoją masę o około 25 procent. Naczynia wieńcowe mają mniejszą średnicę, ale są elastyczniejsze – między innymi z tego powodu ich miażdżyca przebiega bardziej podstępnie, a diagnostyka choroby wieńcowej jest trudniejsza.

Zawał serca to ostre zamknięcie naczynia – nie doprowadza ono krwi i tlenu do danego fragmentu serca i powoduje jego martwicę. Tętnicę blokuje zwykle pęknięta blaszka miażdżycowa i powstająca w miejscu pęknięcia skrzeplina. Ból zawałowy uciska, piecze, gniecie, pojawia się za mostkiem, promieniuje do barków, szyi, szczęki, czasami do pleców albo do nadbrzusza. Chory nie wskazuje bolącego miejsca palcem, ból jest tak rozległy, że raczej przykłada do piersi całą dłoń. Ból może mieć też inny charakter, niekiedy pojawia się między łopatkami, w górnej części brzucha, albo bolą same barki czy nadgarstki. Czasami towarzyszą temu nudności, wymioty, zasłabnięcie, zaburzenia rytmu serca, duszność, obfite poty i lęk. Chorzy na cukrzycę mogą wcale nie poczuć bólu.

Słabo mi, duszno 

W przypadku zawału serca u mężczyzn pojawia się najczęściej charakterystyczny ból zamostkowy. U kobiet często objawy zawału są odmienne, trudniejsze do rozpoznania. Mogą to być nieswoiste objawy sugerujące przeziębienie, niestrawność, przekwitanie, atak histerii. Może to być ból ramienia lub karku, promieniujący do pleców lub żuchwy, drętwienie, mrowienie. Niekiedy pojawia się nagłe poczucie osłabienia i duszności oraz potliwość, nudności i wymioty, zgaga, kołatanie serca lub napad lęku.

Kobiety, które regularnie miesiączkują, mają prawidłowy poziom żeńskich hormonów płciowych, więc są niejako chronione przed chorobą wieńcową i zawałem. Estrogeny stymulują uwalnianie się w ścianach naczyń krwionośnych tlenku azotu, który zapobiega powstawaniu w śródbłonku tętnic stanu zapalnego, odpowiedzialnego za przyspieszony rozwój miażdżycy. Przeciwdziała też zlepianiu się płytek krwi i powstawaniu skrzepów. Ten ochronny wpływ estrogenów na układ krążenia jest znacznie mniejszy, gdy kobiety palą papierosy, często piją mocny alkohol, są przepracowane i żyją w permanentnym stresie.

Kobiety po 50. roku życia powinny mieć monitorowany i wyrównywany poziom hormonów. Zmiany hormonalne powodują zwolnienie przemiany materii, czego efektem są dodatkowe kilogramy. Wiele kobiet ma w tym okresie nadciśnienie tętnicze i nawet o tym nie wie. Warto zatem mierzyć ciśnienie i jeśli jest taka konieczność – przyjmować leki.

W chorobach serca zdrowy tryb życia i troska o zachowanie odpowiedniej wagi mają ogromne znaczenie – zmniejszają ryzyko zawału i wpływają na późniejsze rokowania. Kobiety zapadają na choroby układu krążenia średnio o dziesięć lat później niż mężczyźni, zatem mają nieco więcej czasu na działania profilaktyczne, by uniknąć zawału.

Fakt, że kobiety zaczynają chorować później, do pewnego stopnia może być korzystny, bowiem z wiekiem wytwarza się tzw. krążenie oboczne. Jeśli zmiany miażdżycowe postępują powoli, krew szuka innych dróg, by ominąć zwężoną tętnicę. Kiedy tętnica całkiem się zamknie, dodatkowe naczynia pozwalają dostarczyć sercu choć trochę tlenu.

MOŻE TO ZAWAŁ?

U kobiet zapowiadające atak serca nietypowe symptomy łatwo można pomylić z przeziębieniem lub przemęczeniem. Pojawiają się one na długo przed zawałem.

  • Ból w klatce piersiowej – ucisk lub uczucie pełności w klatce piersiowej, odczuwane nie tylko po lewej stronie ciała. Dolegliwości utrzymują się przez kilka minut i po jakimś czasie mogą powrócić.
  • Ból żołądka, wymioty oraz nudności – ból brzucha może przypominać silny ucisk.
  • Płytki oddech i zawroty głowy – nieuzasadnione problemy z oddychaniem i duszności, jak po bardzo dużym wysiłku.
  • Ból karku, pleców, ramion i szczęki – ból w klatce piersiowej może promieniować na inne części ciała. Nieprzyjemne dolegliwości pojawiają się nagle lub narastają stopniowo.
  • Ekstremalne zmęczenie – trudności z wykonywaniem zwykłych czynności, każdy ruch wiąże się z ogromnym wysiłkiem;
  • Pocenie się – fala zimnych potów, przypominająca nadmierne pocenie w stresującej sytuacji.

 

Prawdziwy czy fałszywy zawał?

Jak już wspomnieliśmy, objawy zawału serca u kobiet bywają bagatelizowane, bo przypominają zwykłe przeziębienie. Bywa jednak i tak, że do szpitala trafiają pacjentki z „fałszywym zawałem”. Tak określane są dwie choroby serca, na które przeważnie zapadają kobiety – zespół takotsubo (zespół „złamanego serca”) i zespół X. Zespół takotsubo jest kardiomiopatią (zaburzeniem czynności mięśnia sercowego) indukowaną stresem, silnym emocjonalnym prze...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy