Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

JAK SIĘ TO ROBI W AMERYCE

0 434

Program pracy z dziećmi zdolnymi zwany SIGHTS opisuje MAGDALENA SZMYD-SKÓRCZEWSKA.

Wyobraźmy sobie studenta uniwersytetu w dużym mieście Stanów Zjednoczonych, który uczestniczyw kursie współczesnej polskiej poezji (w przekładzie). Program kursu poza dyskusją i pisaniem samodzielnych esejów interpretacyjnych zawiera również własną, twórczą reakcję na wybrany utwór poetycki czy określoną problematykę. Z inspiracji na przykład wierszem Zbigniewa Herberta powstaje obraz, utwór muzyczny, opowiadanie bądź grafika komputerowa. Na końcowych zajęciach student prezentuje swój artefakt i ma opowiedzieć o swojej inspiracji, złożyć „wyznanie” o własnej drodze twórczej, która zaowocowała konkretnym dziełem.

Dzieje się tak na przykład w Rice University, niewielkiej prywatnej uczelni w Houston (w Teksasie). Polscy wykładowcy, stypendyści Fundacji Kościuszkowskiej, prowadzą tu zajęcia, na których studenci tworzą inspirowane polską poezją dzieła. Można zarzucać powierzchowność, nawet zbędność tego rodzaju działaniom w dydaktyce akademickiej. Student, komponując swój artefakt, nie tyle uczy się, ile raczej uwalnia własny potencjał twórczy. Jest – mówiąc modnie – kreatywny.
W Houston, w pobliżu miasteczka akademickiego, znajduje się typowa publiczna szkoła podstawowa. Gromadzi ona dzieci o różnych kolorach skóry, o różnej narodowości, religii i znajomości języka. Wbrew powszechnemu mniemaniu jest to szkoła, w której nie handluje się narkotykami, nie stosuje przemocy wobec kolegów, nie strzela z broni palnej i nie używa wulgarnego słownictwa. Po prostu normalna szkoła publiczna w normalnej dzielnicy miasta. Jednak normalność nie oznacza w tym przypadku przeciętności. Wręcz odwrotnie.

W amerykańskiej szkole podstawowej duży nacisk kładzie się na pracę z dziećmi zdolnymi, czyli takimi, które osiągają wyższy od przeciętnego poziom rozwoju intelektualnego. Objęte są one programem SIGHTS (Supplemental Instruction for Gifted, High-Achieving and/or Talented Students – Dodatkowe zajęcia dla uczniów zdolnych, mających wysokie osiągnięcia i/lub utalentowanych). Jest on realizowany na wszystkich poziomach nauczania – od klasy przedszkolnej, czyli polskiej zerówki, do piątej (ostatniej). Uczestniczą w nim dzieci, które uzyskały wysokie wyniki w teście kwalifikacyjnym przeprowadzanym wśród wszystkich kończących naukę w klasie zerowej (około jedna czwarta dzieci z każdej klasy). W kolejnych latach nauki chętni uczniowie mogą dwukrotnie w ciągu roku szkolnego przystąpić do pisania testu eliminacyjnego. Ponieważ SIGHTS to program dla najlepszych, każdy uczestnik musi utrzymywać na wysokim poziomie wyniki nauczania w ramach zajęć obowiązkowych (nauczyciel prowadzący sprawdza to skrupulatnie). W przeciwnym razie uczeń traci przywilej (tak, to przywilej!) udziału w SIGHTS.

Raz w tygodniu kilkanaścioro dzieci z dwóch równoległych klas, zamiast na rutynowe zajęcia szkolne, udaje się do wydzielonej sali. Spędzają tu cały dzień lekcyjny (od 8.00 do 15.00), realizując specjalnie dla nich przygotowane zajęcia w ramach SIGHTS. Istotnym elementem jest poszerzony program matematyki. Dzieci często pracują w parach, rozwiązując zadania na czas. W pracy używają rekwizytów, dzięki którym nauka matematyki jest mniej abstrakcyjna, a wyniki zadań łatwe do zaobserwowania. Główny nacisk kładzie się na naukę umiejętności logicznego rozumowania, najczęściej za pomocą „tabel logicznych” (Grid Logic). Metoda ta polega na rozwiązywaniu zadań poprzez domyślanie się, odkrywanie wspólnych cech i faktów w oparciu o podane wskazówki. Najważniejszą jej częścią jest tabelka, do której wpisuje się w odpowiednie pola znak X dla cech niewspólnych.

Program SIGHTS zachęca uczniów do wykonywania samodzielnych projektów związanych bezpośrednio z ich indywidualnymi zainteresowaniami. Uczy przy tym systematyczności pracy i stosowania odpowiednich procedur gwarantujących pozytywny jej wynik. Dzieci muszą zaplanować swoją pracę, opisać jej przebieg i wyniki. Na przykład drugoklasiści wymyślają „wynalazek usprawniający życie”. Oto niektóre przykłady pomysłowości siedmiolatków: pomalowanie fluorescencyjną farbą rakietki do tenisa, by można nią było grać w nocy; dzwonek do drzwi dla kota, który włącza się, gdy zwierzak uderzy kulkę do zabawy; urządzenie do zbierania okrągłych rzeczy; model urządzenia do mycia wózków ze sklepu. Nie wystarczy jednak samo wykonanie wynalazku. Trzeba jeszcze umieć o nim interesująco opowiedzieć, zareklamować go i określić jego przydatność. Wynalazek musi następnie przejść etap „weryfikacji”: pracę ocenia w klasie wskazane przez autora projektu dziecko, po nim swoją opinię wygłasza uczeń wskazany przez nauczyciela, a trzecią ocenę stawia nauczyciel, biorąc pod uwagę samodzielność pomysłu, jego wyjątkowość oraz samodzielność wykonania.

Bardzo dużym zainteresowaniem uczestników SIGHTS cieszą się eksperymenty przyrodnicze. Uczniowie przynoszą na zajęcia nasiona różnych roślin, sieją je w specjalnym ogródku lub w doniczkach, po czym obserwują ich wzrost, pielęgnują je, poznają ich nazwy i zastosowanie, robią notatki. Po kilku miesiącach jedzą wyhodowane przez siebie owoce i warzywa.

Do wielu zajęć dzieci muszą przygotować się w domu, zbierając materiały, sięgając do książek i Internetu, a także współpracując z...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy