Dołącz do czytelników
Brak wyników

inne , Laboratorium

26 stycznia 2016

Ile kosztuje monogamia

102

Chcielibyśmy wierzyć, że łabędzie czy gołębie – ptaki kojarzone często z miłością i dobrymi emocjami – są sobie wierne. Biologowie i chemicy nie pozostawiają jednak złudzeń. Monogamia w świecie zwierząt to mit.

Mówiąc o wierności w królestwie zwierząt, należy odróżnić monogamię społeczną od seksualnej. Zwierzętom, które łączą się w pary na całe życie (to zdarza się bardzo rzadko) lub na jeden sezon (o wiele częściej), też zdarzają się „skoki w bok”. Wykazały to badania DNA. Gdy analizowano pod względem genetycznym potomstwo z jednego miotu ptaków lub ssaków, okazywało się, że od 10 do 70 procent młodych spłodzonych było przez innego samca niż stały partner. Wszystko dlatego, że monogamia u zwierząt jest... często nieopłacalna.

Jedyni wierni na świecie
Absolutną wierność zachowuje przywra o nazwie Diplozoon paradoxum, pasożytująca na skrzelach ryb słodkowodnych, np. karpia. Larwy tego gatunku przekształcają się w postać dojrzałą dopiero wtedy, gdy połączą się z drugim osobnikiem. Ich ciała zrastają się wtedy na stałe, uniemożliwiając „skok w bok”. Z kolei według czasopisma „American Naturalist” pierwszym odkrytym monogamicznym gatunkiem płaza są kolorowe żabki Ranitomeya imitator, zamieszkujące lasy deszczowe w Peru.

POLECAMY

Wśród zwierząt istnieje jednak wiele gatunków, których samce i samice wiążą się, by razem wychowywać młode. Ich związki często mają imponującą trwałość (nieraz zawierane są na całe życie), cechuje je również obopólne zaangażowanie. Swoje „uczucia” zwierzęta te potwierdzają różnymi nietypowymi zachowaniami. Na przykład amerykańskie norniki preriowe przytulają się, gibony wyśpiewują miłosne pieśni, a głuptaki sinonogie wykonują oryginalne tańce.

Przejawy monogamii najczęściej obserwuje się u ptaków. Niektóre z nich, jak kruki australijskie czy albatrosy, trwają przy jednym partnerze całe życie. Badacze tłumaczą takie monogamiczne zachowanie dużym udziałem samca w opiece nad potomstwem, długowiecznością oraz długim czasem dojrzewania do rozrodu, który pozwala tym ptakom na wybór „idealnego” partnera.

Wzorami wierności są też np. bernikle białolice, oceanniki żółtopłetwe oraz gołębiowate. Symbol wierności – łabędź pozostaje w monogamicznym związku przez kilka sezonów, czasami przez całe życie. Nawet wtedy, gdy – jak udowodniły badania genetyczne – samiec nie wychowuje swojego potomstwa. Podobnie jest z bocianami czy dzikimi gęsiami. Także papużki nierozłączki obdarzają swoich partnerów bardzo silną więzią. Żyją w monogamicznych związkach; bywa, że gdy jedna z papużek zdycha, druga wyskubuje sobie piórka. Czyżby z tęsknoty? Czasami w bardzo krótkim czasie umiera po partnerze lub partnerce.

Monogamiczni giganci
Tylko 5 procent gatunków ssaków żyje w stałym związku monogamicznym. Wynika to prawdopodobnie z tego, że w ich przypadku niemal całkowitą opiekę nad potomstwem, do jego usamodzielnienia się, zapewnia samica. Długi okres ciąży i karmienia sprawia, że samiec, aby zapewnić sobie sukces rozrodczy, szuka kolejnych partnerek.

Monogamia występuje jednak u słoni, wielorybów i innych dużych ssaków, których młode długo są zależne od obojga rodziców. Wierne są także bobry, które wspólnie budują tamy i zbiorniki wodne, oraz gibony białorękie. Te ostatnie są monogamistami jako jedyne wśród małp człekokształtnych. Para zakochanych gibonów spędza wspólnie czas i flirtuje, a gdy pojawia się potomstwo, samiec chroni swoją „rodzinę”. Wierne swoim partnerom są także wilki i jenoty. Zwierzęta te wspólnie opiekują się potomstwem.

Co ciekawe zdarzają się także przypadki przestawiania się zwierząt na monogamię. Takie zachowanie zaobserwowano np. u pałanki bobuka, niewielkiego torbacza z Australii. Doszło do tego na wykarczowanych terenach leśnych, gdzie nagle powiększało się terytorium samicy i samiec nie mógł kopulować z wieloma samicami – stało się to po prostu bardzo uciążliwe. Poligamia przestała się opłacać, więc pałanka bobuk został wiernym partnerem.

Pas cnoty i inne zabezpieczenia
Monogamia u owadów przybiera często drastyczną formę. Samiec komara Aedes aegypti po kopulacji p...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy