Dołącz do czytelników
Brak wyników

Trening psychologiczny

3 lipca 2019

NR 7 (Lipiec 2019)

Fakty i mity o psychicznej odporności

44

Ludzie odporni psychicznie może i osiągają w pracy więcej, może i szybciej dorabiają się pieniędzy, ale w gruncie rzeczy to pozbawione emocji maszyny. Zamiast ćwiczyć odporność, wzmacniaj raczej swoją empatię – to jeden z popularnych poglądów. Czy słuszny? 

Odporność psychiczna jest rodzajem buforu bezpieczeństwa między stresującymi wydarzeniami (stresorami) a odczuwanym stresem; to specyficzny zestaw postaw, dzięki którym nie poddajemy się przeciwnościom. 

Czołowymi badaczami odporności psychicznej są Doug Strycharczyk i Peter Clough. Według nich odporność to „cecha osobowości, która w dużym stopniu determinuje to, na ile skutecznie radzimy sobie z wyzwaniami, stresorami i presją… niezależnie od okoliczności”. Jej przeciwieństwem nie jest słabość, lecz wysoka wrażliwość (reaktywność) emocjonalna.

Wokół odporności psychicznej narosło wiele mitów. W tym numerze wyjaśniamy, co – w świetle badań naukowych – jest prawdą, a co fałszem. Zaś w kolejnych numerach podpowiemy, jak wzmacniać odporność psychiczną.

1 Odporność psychiczną można rozwijać. P (Prawda)

Tak, można ją budować i rozwijać. Chociaż uchodzi za cechę osobowości, to jednak – jak wskazują odkrycia z obszaru epigenetyki oraz neuroplastyczności mózgu – pewne czynniki mogą odporność psychiczną osłabiać, a inne wzmacniać. Lee Crust i Kayvon Azadi, a także Patrick Thomas, Shane Murphy i Lew Hardy udowodnili, że trening psychologiczny może pozytywnie wpłynąć na poziom odporności psychicznej. Ze wzrostem tej cechy szczególnie współgrało stosowanie technik relaksacyjnych, umiejętne zarządzanie emocjami i regularne prowadzenie rozmów z samym sobą. 

Odporność buduje również konieczność poradzenia sobie w dramatycznych sytuacjach (co wykazały badania Tristana Coultera, Clifforda Malletta i Daniela Gucciardiego) oraz aktywne podejście do rozwiązywania problemów zamiast uciekania od nich. 

2 Ludzie twardzi psychicznie są antyspołeczni. F (Fałsz)

Czy istnieje związek między „mroczną triadą” osobowości (makiawelizm, psychopatia, narcyzm) a wysoką odpornością psychiczną? 

Kwestią tą zajmowali się Michael Onley, Livia Veselka, Julie Schermer i Philip Vernon w 2013 roku. Ustalili, że osoby odporne psychicznie cechował mniejszy poziom psychopatii i makiawelizmu oraz nieznacznie większy narcyzmu w porównaniu z osobami mało odpornymi. Badanie to, wraz z badaniami nad inteligencją emocjonalną, obala stereotyp, że osoby odporne psychicznie nie szanują innych ludzi.

Filary odporności

Badacze wskazują, że można rozwijać cztery wymiary odporności psychicznej.

  1.  Gotowość na wyzwanie – postrzeganie przeciwności jako szansy na rozwój;
  2. Pewność siebie – samoakceptacja, wiara w swoje możliwości i pewność siebie w relacjach interpersonalnych;
  3. Zaangażowanie – koncentracja i wytrwałość w dążeniu do celu;
  4. Poczucie kontroli i sprawczości – wysoki poziom samokontroli, sprawna regulacja emocji oraz poczucie wpływu na własne życie (tzw. wewnętrzne umiejscowienie kontroli).

Ćwicząc każdy z tych wymiarów, wzmacniasz odporność. Jak to robić? – podpowiemy w kolejnych numerach „Charakterów”.

 

3 Twardość psychiczna chroni przed mobbingiem. P

Iain Coyne z Uniwersytetu w Hull wykazał, że osoby odporne psychicznie odbierają codzienne doświadczenia inaczej niż osoby o wrażliwej psychice. Osoba odporna nie zwraca uwagi na drobne prowokacje rówieśników, współpracowników i innych osób. Te większe też zresztą jej „nie ruszają” – osoba odporna na ogół nie przejmuje się krytyką, podczas gdy osobę wrażliwą zaboli i urazi najdrobniejsza ironia czy złośliwość. Taka nadwrażliwość zwiększa prawdopodobieństwo stania się ofiarą mobbingu.

4 Osoby odporne częściej angażują się w zachowania przestępcze. F

Peter Clough i Doug Strycharczyk w książce Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju przytaczają badania dotyczące młodocianych przestępców. Wynika z nich, że to w przypadku osób mało odpornych psychicznie istnieje większe ryzyko wejścia w konflikt z prawem. Przyczyną prawdopodobnie jest to, że osoby wrażliwsze i szybciej reagujące emocjonalnie gorzej radzą sobie z przeciwnościami losu, z dystansowaniem się od negatywnych myśli, emocji i zdarzeń, a także są bardziej uległe wobec liderów gangów czy ogólnie grup, których są członkami.

5 Osoby odporne są oschłe i nie zwracają uwagi na uczucia innych. F

Lee Crust analizował zależność między odpornością psychiczną a intensywnością uczuć. Nie zaobserwował jednak związku między tymi dwiema zmiennymi. Obala to stereotyp, że osoby twarde psychicznie są mniej uczuciowe. Różnią się od osób wrażliwych tym, że lepiej panują nad wyrażaniem emocji; u osób wrażliwych, impulsywnych czy neurotycznych emocje z reguły prowadzą do natychmiastowej, wyraźnej ekspresji w mowie ciała. Kolejne badanie, analizujące zależność między odpornością psychiczną a inteligencją emocjonalną (wysokim...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy