Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

Co nie jest, a co jest w genach

0 205

Każdej nauce towarzyszą mity, przesądy, przekonania. Psychologia pod tym względem bije rekordy. Dziś rozprawiamy się z przesądami na temat związków genów i osobowości.

Osobowość człowieka jest zapisana w jego genach.
Takiemu myśleniu sprzyjają doniesienia o współwystępowaniu genów z pewnymi cechami osobowości, np. genu receptora dopaminy ze skłonnością do poszukiwania nowości. Współwystępowanie nie oznacza jednak ścisłego związku danego genu z cechą osobowości. Podany przykład sugeruje tylko, że poznaliśmy jeden spośród wielu genów (nie wiemy ilu), które mają jakiś wpływ na tworzenie się biologicznych podstaw określonej cechy. Dla ostatecznego ukształtowania cechy lub cech osobowości poważne znaczenie mają również liczne czynniki środowiskowe, a także specyficzne relacje pomiędzy genotypem a środowiskiem człowieka.

Poziom inteligencjijest genetycznie uwarunkowany.

To twierdzenie jest tylko częściowo prawdziwe, ponieważ istotną rolę w rozwoju inteligencji odgrywa także środowisko. Czynniki środowiskowe szczególnie sprzyjające temu procesowi nazywamy środowiskiem wspólnym. Zalicza się do nich m.in. wyposażenie mieszkania, tradycje rodzinne, sposób wychowywania dzieci, interakcje pomiędzy członkami rodziny, ale także status społeczno-ekonomiczny rodziny wpływający na jej funkcjonowanie – a więc te czynniki, które są wspólne dla członków danej rodziny i upodabniają ich do siebie. Najbardziej przekonującym dowodem roli, jaką odgrywa wspólne środowisko, są podobieństwa pomiędzy wskaźnikami inteligencji rodziców adopcyjnych i ich adoptowanych dzieci, które mogą być wyjaśnione tylko wpływem wspólnego środowiska.

Dzięki genetycznemu uwarunkowaniu inteligencja jest stała i niezmienna.
Przekonanie o tym, że to, co uwarunkowane genetycznie, jest stałe i niezmienne, należy do najbardziej rozpowszechnionych. Wyniki wielu badań przeprowadzonych za pomocą metod genetyki zachowania wyraźnie wskazują, że różnice indywidualne w zakresie inteligencji są uwarunkowane zarówno genetycznie, jak i środowiskowo. Udział czynników genetycznych w zmienności inteligencji (tzw. odziedziczalność) wzrasta w kolejnych fazach rozwoju człowieka. A zatem może być tak, że czynniki genetyczne odpowiadają nie tylko za stałość, ale także za zmienność inteligencji. Praw-dopodobnie ważną rolę we wzroście poziomu odziedziczalności wraz z wiekiem jednostki odgrywa poszukiwanie bodźców środowiskowych odpowiadających potencjałowi intelektualnemu człowieka, co także sprzyja ekspresji genetycznej.

Międzyrasowe różnice inteligencji wynikają z różnic
...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy