Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

ABC komunikacji

24

Szkoła jest miejscem, w którym nauczyciele muszą się porozumieć ze wszystkimi, także sami ze sobą. I choć to właśnie w szkole uczymy się podstawowych zasad komunikacji, słownictwa i gramatyki, to skutecznego komunikowania się uczy nas życie oraz doświadczenie.

Komunikacja interpersonalna to nasza codzienna czynność, ale mało kto wie, jak komunikować się poprawnie, i rzeczywiście potrafi to zrobić. Wbrew pozorom szkoła i jej pracownicy nie są wyjątkami. Co prawda to właśnie w szkole wszyscy uczymy się podstaw komunikacji, słownictwa, zasad gramatyki i ortografii, ale niuansów skutecznego komunikowania uczy nas życie i to zazwyczaj na licznych błędach. Prawdziwość tej tezy potwierdzają dwa fakty. Pierwszym z nich jest ogromne zapotrzebowanie na szkolenia z poprawnego komunikowania, zgłaszane przez różne firmy i instytucje. Drugim – że najczęstszą przyczyną konfliktów międzyludzkich jest zwykłe nieporozumienie.

Skoro jest to tak ważny proces i do tego wcale nie najłatwiejszy, to warto poświęcić mu trochę uwagi. Tym bardziej że w szkole proces komunikacji jest dość złożony i podatny na wiele błędów. Wynika to z funkcjonowania w szkole bardzo odmiennych grup społecznych, które wchodzą ze sobą w relacje. Myślę tutaj oczywiście o komunikacji między uczniami i nauczycielami, ale także nauczycielami i rodzicami, nauczycielami i dyrekcją oraz o komunikacji wewnątrz grona nauczycielskiego.

Reguły prawidłowej komunikacji


Istnieją pewne reguły, które pozwalają nam uporządkować komunikację i sprawić, aby stała się skuteczniejsza. Jednym ze zbiorów takich reguł są zasady konwersacyjne Geoffreya Leecha. Oto one.

Reguły tekstowe dotyczą poprawnego organizowania wypowiedzi. Przestrzegania tych zasad w większości uczymy się w procesie edukacji szkolnej (na wszystkich jej etapach). Ich stosowanie jest niezbędne do prawidłowego zrozumienia treści wypowiedzi, czyli informacji, która powinna zostać przekazana.
Reguła zrozumiałości i poprawności gramatycznej – dotyczy stosowania jasnego, poprawnego stylistycznie języka i odpowiednich form gramatycznych.
Reguła spójności – podkreśla konieczność troski o trzymanie się tematu. Przeskakiwanie z tematu na temat często prowadzi do chaosu informacyjnego. Zgodnie z tą regułą starajmy się więc zachować jakiś porządek i nawiązywać do poprzedniej wypowiedzi rozmówcy.
Reguła ekonomiczności – sugeruje unikanie wypowiedzi rozwlekłych, pustosłowia czy zbyt długich pauz między zdaniami.
Reguła ekspresyjności – podkreśla wagę operowania tempem wypowiedzi, natężeniem głosu oraz akcentowaniem ważnych kwestii. Zgodnie z tą regułą należy mówić żywo i z uczuciem.
Reguły tekstowe są podstawą poprawnej komunikacji i nie powinniśmy nigdy z nich rezygnować, jeśli zależy nam tym, aby druga strona dobrze zrozumiała przekazywaną przez nas treść.

Nieco inaczej wygląda sprawa z regułami interpersonalnymi.Ich przestrzeganie buduje klimat konwersacji, jednak należy go dopasowywać do sytuacji, w której się znajdujemy i do celów, które chcemy osiągnąć.

Reguła grzeczności – wymaga od rozmówcy taktownego zachowania. Należy więc przestrzegać zasad kultury, okazywać uprzejmość i stosować formy grzecznościowe. Oczywiście nie zawsze jest to łatwe i efektywne. Wyobraźmy sobie taką sytuację: jesteśmy w obcym mieście i nie wiemy, jak dojść na dworzec. W takiej sytuacji zazwyczaj pytamy kogoś o drogę, stosując formułkę grzeczno­ściową: Czy mógłby mi pan powiedzieć, jak dojść na dworzec? Jednak wyobraźmy sobie, że biegniemy w kierunku, w którym prawdopodobnie jest dworzec i chcemy zapytać o drogę mijanego przechodnia. Wtedy zapytamy raczej: Którędy na dworzec? Z powodu pośpiechu pominiemy formę grzecznościową i z całą pewnością nikt nam tego nie będzie miał za złe. Przełożony może zawołać do pracownika: Do mnie, natychmiast!, jednak bez presji czasu nie wolno mu tak mówić i powinien nadać wypowiedzi grzeczny ton: Panie Marku, zapraszam do mojego gabinetu.

Reguła aprobaty – dotyczy okazywania drugiej stronie akceptacji jej jako partnera do rozmowy. Ta reguła wiąże się także z traktowaniem rozmówcy z szacunkiem. W związku z tym absolutnie zabronione jest obrażanie i poniżanie rozmówcy, nawet jeśli swoim zachowaniem prowokuje nas do tego. Oczywiście zasada aprobaty nie zmusza nas do ulegania agresywnemu rozmówcy. Wskazuje tylko, że zachowanie asertywne lub nawet przerwanie rozmowy jest lepszym wyjściem niż wdanie się w słowną wymianę ciosów.

Reguła skromności – polega na tym, by nie przechwalać się zbytnio. Postawa wyższości jest niebezpiecznie bliska zachowaniom pogardliwym, a mało kto dobrze znosi kontakt z osobami uważającymi się za lepsze.

Reguła zgodności – nakłada na nas obowiązek budowania miłej atmosfery w kontakcie z innymi. Chodzi tutaj o nastawienie kooperacyjne, polegające m.in. na łagodzeniu napięć, wyjaśnianiu swoich wypowiedzi i pytaniu rozmówcy o zdanie. Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia, gdy dochodzi do różni...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy