Dołącz do czytelników
Brak wyników

inne

27 listopada 2017

Wytworna dusza

26

Niektórzy odbierali ją jako osobę uczuciową i pomocną, inni jako nieuprzejmą i bez manier. Sama skarżyła się na brak rozumu. Jaka naprawdę była Maria Skłodowska-Curie?
 

Marii Skłodowskiej-Curie dedykowano wiersze, kręcono o niej filmy, nawet skomponowano operę. Więcej dowiadujemy się jednak z biografii Maria Curie, autorstwa jej młodszej córki. Książka pióra Ewy Curie, wydana po raz pierwszy w 1937 roku, to przede wszystkim piękna opowieść kochającej córki o wybitnej matce. Przedstawia zatem obraz bohaterki adekwatny do emocji łączących bliskie sobie kobiety. To Ewa Curie rozpowszechniła najbardziej dziś znaną opinię o polskiej uczonej, którą wypowiedział Albert Einstein: „Pani Curie jest – ze wszystkich ludzi na świecie – jedynym nie zepsutym przez sławę człowiekiem”.

Wyszliśmy jak zmyci

Takie uogólnienia nie służą jednak budowaniu prawdziwego portretu psychologicznego badaczki. Przywołać można pomijane w hagiografii noblistki anegdoty, czyniące pewną rysę na obrazie, który wyłania się ze słów Einsteina. W połowie lat dwudziestych ubiegłego wieku studiował we Francji późniejszy wybitny lekarz, etyk i filozof medycyny Tadeusz Kielanowski. Był sekretarzem Stowarzyszenia Studentów Polskich w Paryżu. W 25. rocznicę odkrycia radu studenci wybrali na członka honorowego Marię Skłodowską-Curie. Kielanowski wspominał: „Wydaliśmy mnóstwo pieniędzy na druk pięknego dyplomu i poszliśmy do naszej uczonej do domu. Dyplomu nie przyjęła, nie prosiła nas siadać, oświadczając szorstko, że zbrzydły jej hołdy składane obecnie; należało o niej pamiętać, kiedy była młoda i biedna, a nie dziś”. Kielanowski skomentował to wydarzenie słowami: „Wyszliśmy jak zmyci, żałując, że w roku 1898 nikogo z nas nie było jeszcze na świecie; ja zaś pomyślałem po raz pierwszy, ale nie ostatni w życiu, że gdybym miał zostać w przyszłości uczonym czy profesorem, nie we wszystkim naśladowałbym ludzi skądinąd wielkich i znakomitych”.

Niewiele osób miało jednak doświadczenia takie jak Kielanowski. Ze wspomnień pozostawionych przez najbliższe polskiej noblistce osoby – jej siostrę Helenę Skłodowską-Szalay czy kuzynkę Marię Felauer – wyłaniają się pozytywne cechy osobowości odkrywczyni radu i polonu.

Czuję się niesłychanie głupią

Słynna badaczka relacjonowała „na gorąco” swoje codzienne przeżycia i przemyślenia w listach do bliskich i przyjaciół. Szesnastoletnia Maria Skłodowska pisała na wakacjach do swej przyjaciółki Kazimiery Przyborowskiej: „Mogę powiedzieć, że nie robię nic. Nie czytam nic poważnego, same romansidła. Czuję się niesłychanie głupią, pomimo patentu dojrzałości (…). Nieraz przychodzi mi ochota śmiać się z siebie i z prawdziwą przyjemnością rozważam mój brak rozumu”. To osobliwa refleksja jak na osobę, która uzyskała świadectwo maturalne ze złotym medalem.

Dwa lata później, próbując swych sił w roli guwernantki, Maria zwierzała się: „Miałam miejsce w Warszawie w domu adwokata B. Było mi tam tak piekielnie, jak najgorszemu nieprzyjacielowi nie życzę. Nasze stosunki z panią B. stały się w końcu tak lodowate, że nie mogłam wytrzymać i powiedziałam jej to; a że ona była mną zupełnie tak samo zachwycona jak ja nią, więc zrozumiałyśmy się doskonale”.

Szczerość, wyjątkowy dystans do siebie oraz stawianie sobie wysokich wymagań, ogromna pracowitość i precyzyjne wykorzystanie każdej niemal godziny, by się rozwijać – takie cechy były widoczne u Skłodowskiej także w okresie studiów w Paryżu. Do brata, Józefa, pisała stamtąd: „Dokładniejszych wiadomości o moim życiu dać trudno, tak jest ono monotonne i w gruncie rzeczy nieciekawe; jednak mnie ta jednostajność czuć się nigdy nie daje, i tego tylko żałuję, że dzień jest tak krótki i tak prędko upływa”. Maria Felauer potwierdziła to wyznanie kuzynki anegdotą: „Pamiętam jak w 3-im roku swych studiów nieraz mówiła: «Czuję się dobrze dopiero wtedy, gdy pracuję przynajmniej 14 godzin na dobę». Maria Skłodowska bardzo lu...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy