Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wstęp

4 listopada 2015

WEWNĘTRZNE OPOWIEŚCI SEKSEM PODSZYTE

0 295

Jeżeli fantazje są zbyt mocno stłumione lub ich brakuje, życie psychiczne jest zubożone. Kiedy zastępują realność, człowiek żyje w świecie iluzji.

Już Zygmunt Freud zauważył, że fantazje są tak samo realne i ważne, jak wszelkiego rodzaju rzeczywistość zewnętrzna, i nazwał je „realnością psychiczną”. Stanowią pewnego rodzaju kompromis między wewnętrznymi nieświadomymi pragnieniami rozładowania rozmaitych napięć i osiągnięcia przyjemności a nakazami moralnymi. Kiedy fantazje życzeniowe zawierają treści niemożliwe do zaakceptowania przez świadomość, ulegają co prawda stłumieniu, lecz manifestują się na przykład pod postacią snów lub objawów nerwicowych. Mogą też stać się podstawą aktywności twórczej. Fantazje powstają, gdy rzeczywistość zewnętrzna rodzi frustrację i poczucie niezaspokojenia. Jedną z form fantazjowania jest marzenie na jawie: rodzaj myślowej historii ze sobą w roli głównej, w której możemy przeżywać siebie jako geniusza, agresywnego władcę czy wspaniałego kochanka. Ta wewnętrzna opowieść przejrzyście ukazuje zaspokajanie różnego rodzaju pragnień: agresywnych, podniesienia własnej wartości bądź seksualnych.

Człowiek jest zdolny do fantazjowania już od chwili narodzin, podobnie jak do nawiązywania uczuciowej relacji z drugą osobą. Fantazje seksualne powstają bardzo wcześnie, chociaż początkowo, zanim dziecko pozna mowę, mają bardzo prymitywną, pozasłowną formę. Podczas kontaktu z matką, gdy dziecko jest karmione, przytulane i pielęgnowane, odczuwa wiele przyjemnych bodźców płynących z różnych stref ciała. Te odczucia głębokiej przyjemności i błogości wzmacniają jego przywiązanie do matki i stają się siłą napędową do poszukiwania dalszego zaspokojenia. Stan zaspokojenia i przyjemności zostaje w psychice dziecka skojarzony z osobą matki. Gdy nie ma jej w pobliżu, używa ono własnych form zaspokojenia: ssie palec lub róg poduszki, kołysze się. Wraz z dalszym rozwojem tworzy sobie psychiczne wyobrażenie nieobecnej, kochanej przez siebie osoby i fantazjuje o niej, co zwiększa przyjemność z samozaspokojenia.

Poszukiwanie przyjemności i zaspokojenia oraz pragnienie bliskości drugiej osoby tworzą podstawy fantazji seksualnych. Pomagają one dziecku czekać i radzić sobie z frustrującą rzeczywistością, zachować obraz kochanej nieobecnej osoby. Jednak nie może ono czekać zbyt długo. Istnieje wiele możliwych zakłóceń rozwoju dziecka, które „czeka zbyt długo” – jedno z nich to odwrócenie się od bolesnej rzeczywistości i nadmierna aktywność fantazyjna, w skrajnych przypadkach połączona z autoerotyzmem. Fantazje zastępują wtedy rzeczywistość. Dramatycznym przykładem są dzieci z domów dziecka – odcięte od kontaktu z otoczeniem, zatopione we własnym świecie i niejednokrotnie rozładowujące emocjonalne napięcie poprzez stymulację genitalną.

Wraz z dalszym rozwojem i doświadczeniem fantazje stają się coraz bardziej złożone. Dziecko poznaje własne ciało i odkrywa przyjemność związaną z badaniem własnych narządów płciowych. Domyśla się także, że między rodzicami istnieje szczególna więź – tajemnicza i podniecająca, z której ono jest wyłączone. Czasem bywa świadkiem kontaktu seksualnego matki i ojca, a w każdym razie tworzy sobie, mniej lub bardziej świadomie, wyobrażenia na ten temat. Ciekawość, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami sypialni rodziców, oraz pragnienie doświadczenia czegoś nieznanego i ekscytującego są motorem fantazjowania. Około 4-5 roku życia, w okresie edypalnym, dziecko często fantazjuje na temat podboju i odwetu. Fantazje te są uwarunkowane charakterystycznym dla tego okresu przywiązaniem do rodzica przeciwnej płci („Gdy dorosnę, ożenię się z mamusią”) oraz agresywnymi życzeniami wobec drugiego rodzica i lękiem przed odwetem z jego strony („Tatuś? Nie ma go, umarł...”).

Po okresie, kiedy fantazje seksualne są szczególnie intensywne i niekiedy połączone z masturbacją lub dziecięcymi zabawami seksualnymi, następuje faza utajenia, trwająca przez wczesne lata szkolne. Są to lata nauki, rozwoju poznawczego i dojrzewania „superego” – wewnętrznej instancji psychicznej będącej wypadkową zakazów, nakazów i rozmaitych oczekiwań rodziców i innych opiekunów dziecka. Umacniające się „superego” i związane z nim mechanizmy wyparcia skutecznie walczą w dziecku z fantazjami seksualnymi.

W okresie dojrzewania, gdy intensywnie formują się zewnętrzne cechy płciowe, a wewnątrz szaleje hormonalna burza, pojawia się silny napór impulsów seksualnych płynących z wnętrza ciała. Wzrasta także zainteresowanie rówieśnikami i potrzeba bycia przez nich akceptowanym. Pojawia się też pragnienie, aby zbliżyć się fizycznie do osoby płci przeciwnej i zostać przyjętym. Jest to okres niezwykłego rozwoju fantazji seksualnych, zwłaszcza że wzrasta możliwość ich zrealizowania. Jednocześnie dojrzewa „superego” i ostatecznie formuje się osobowość, co sprawia, że silna potrzeba zaspokojenia pragnień seksualnych nieustannie zmaga się z próbami podporządkowania jej dojrzałej seksualności genitalnej, spełniającej się w związku uczuciowym z drugą osobą.
Wiele czynników decyduje o tym, jak przejawia się seksualność osoby i jaką rolę w jej dorosłym życiu spełniają fantazje erotyczne. Zazw...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy