Dołącz do czytelników
Brak wyników

Laboratorium

14 czerwca 2020

NR 2 (Luty 2018)

Przeszłość przez teleskop

111

Wydaje nam się, że klęski i nieszczęścia miały miejsce niedawno, choć faktycznie mogło upłynąć już sporo czasu. Bagaż przeszłości staje się wtedy coraz cięższy. 

Czy w miarę upływu czasu nasze wspomnienia oddalają się? Pytanie może brzmieć naiwnie, ale okazuje się, że upływ czasu obiektywnego i subiektywnego to nie to samo. Wykryto zjawisko zwane teleskopowaniem, polegające na tym, że ludzie przybliżają w czasie zdarzenia, które miały miejsce dawno temu. Przez długi czas traktowano ten efekt jako artefakt. Okazało się, że ujawnia on kilka interesujących faktów, dotyczących działania naszej pamięci. 

POLECAMY

Teleskopowanie nie odnosi się do wszystkich wspomnień – niektóre zdarzenia w naszym życiu są dokładnie zlokalizowane. Naukę szkolną rozpoczynaliśmy w wieku 7 lat, a maturę zdawaliśmy w wieku 18 lub 19 lat itd. Jest jednak wiele zdarzeń, które nie stanowią „jazdy obowiązkowej”. Trudno określić, kiedy dostaliśmy pierwszą dwóję w szkole albo kiedy ktoś starał się upokorzyć nas publicznie. Próby określania tych dat obarczone są zazwyczaj systematycznym błędem – wydaje nam się, że te incydenty miały miejsce niedawno, choć faktycznie zdarzyły się wcześniej. 

Odwołajmy się do przykładu, który wzbudził zainteresowanie tym zjawiskiem. Gdy w Holandii zwolniono z więzienia kidnapera i mordercę, ludzie nie chcieli wierzyć, że odsiedział już swój wyrok – wydawało się, że umieszczono go w więzieniu całkiem niedawno. Analogiczne zjawiska występują w Polsce, gdy przestępcy seksualni po odsiedzeniu wyroku wychodzą na wolność. Wielu ludzi odnosi wtedy wrażenie, że wyrok był bardzo krótki: w konsekwencji stwarza to podstawy do oczekiwania, by karę więzienia przedłużyć, czasami w nieskończoność.

Steve Janssen i jego współpracownicy stwierdzili również, że teleskopowanie ujawnia się w pamięci zbiorowej. Wykazali oni, że stopień p...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy