Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowie i choroby , Praktycznie

26 kwietnia 2016

Problem zapalny

23

Zapalenie zatok zaczyna się zwykłym katarem, ale zlekceważone i nieleczone może doprowadzić do groźnych powikłań, a nawet do śmierci. Komu grozi najbardziej i jak je leczyć?

Dla trzydziestopięcioletniej Magdy jesień i wiosna to od wielu lat pory udręki. Zaczyna się od niewinnego kataru, a do tego dochodzi potworny ból głowy, trwający przez kilka dni; Magda czuje, jakby jej głowę ściskała potężna obręcz. Co roku to samo – zapalenie zatok.

Marek od lat walczy z przykrym uciskiem w okolicy czoła i uporczywym kaszlem. Laryngolog stwierdził u niego przewlekły stan zapalny błony śluzowej nosa i zatok.

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok to częsta i wyjątkowo dokuczliwa przypadłość. Kto choć raz w życiu nie zmagał się z objawami infekcji? Rozpierający ból głowy, wyciek z nosa, trudności z oddychaniem... Pojawiają się szczególnie w okresie wiosny i jesieni.

Szacuje się, że w Polsce przyczyną aż 70 procent zgłoszeń do lekarza są infekcje górnych dróg oddechowych. Europejskie statystyki wskazują, że osoba dorosła przechodzi katar od dwóch do pięciu razy w ciągu roku. Według danych Centers for Disease Control and Prevention w 2012 roku w USA rozpoznano zapalenie zatok przynosowych u prawie trzydziestu milionów osób, co stanowi około 12 procent populacji dorosłych.

Dlaczego chorujemy?
Zatoki przynosowe wypełnione są powietrzem, a wyściełający je nabłonek wyposażony jest w rzęski, które przesuwają wydzielinę w kierunku ujścia i do jamy nosa. Gdy pojawiają się trudności z usuwaniem śluzu, zalega on w jamie nosowej i zaczynają się rozwijać drobnoustroje. Najczęstszą przyczyną blokady ujść zatok przynosowych jest obrzęk błony śluzowej nosa, spowodowany reakcją alergiczną, niealergicznym nieżytem nosa, zakażeniem wirusowym bądź działaniem czynników drażniących. Ostatecznie w wyniku zalegania wydzieliny dochodzi do namnażania wirusów lub wzrostu bakterii i powstania stanu zapalnego w obrębie zatok przynosowych. W blisko połowie przypadków sprawcą dolegliwości są wirusy (głównie rynowirusy), w pozostałych przypadkach mogą to być bakterie (najczęściej: S. pneumoniae, H. influenzae, M. catarrhalis), rzadziej grzyby (Aspergillus, Phycomycetes, Zygomycetes).

W przejściowych porach roku warunki atmosferyczne sprzyjają rozwojowi infekcji górnych dróg oddechowych. Gdy jesteśmy narażeni na ciągłe zmiany temperatur i wilgotności (a do tego nosimy nieadekwatny ubiór), nasz organizm – wychłodzony lub przegrzany – traci odporność. Kontakt z czynnikami drażniącymi i uczulającymi (pyłki kwiatów i traw, kurz, pleśń) może prowadzić do nieżytu nosa, intensywnego wytwarzania i gromadzenia wydzieliny.

Także wady anatomiczne mogą predysponować do zachorowania i potęgować dolegliwości. Jama nosowa przedzielona jest przegrodą nosową, w tylnej części przechodzi w przewód nosowo-gardłowy, łącząc się z gardłem. W części środkowej występują małżowiny nosowe – bogato unaczynione struktury, których zadaniem jest między innymi ogrzanie, oczyszczenie i regulacja ilości przepływającego powietrza. Z jamą nosową łączą się zatoki czołowe, szczękowe, sitowe i klinowe. Skrzywienie przegrody nosowej, przerost jednej lub kilku małżowin bądź zmiany w obrębie błony śluzowej powodują utrudnienia w przepływie powietrza i usuwaniu ewentualnej wydzieliny – co sprzyja infekcjom i stanom zapalnym.

Jak przebiega choroba?
Zapalenie zatok przynosowych zaczyna się zwykłym katarem. Wkrótce pojawia się uczucie zatkanego nosa i trudności w oddychaniu, wyciek wodnistej, śluzowej lub ropnej wydzieliny. Towarzyszy temu ból głowy w okolicy chorej zatoki. Wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła powoduje uczucie drapania w gardle i kaszel. Do objawów mogą dołączyć: gorączka, obrzęk powiek i tkliwość w okolicy chorej zatoki.

Ostre zapalenie zatok przynosowych wywołane przez wirusy zwykle ustępuje po 7–10 dniach. W przypadku ostrego bakteryjnego zakażenia powrót do zdrowia zajmuje do 14 dni. Standardowa terapia w przypadkach ostrych prowadzi do całkowitego ustąpienia zmian. Tymczasem przewlekłe zapalenie przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, trwa powyżej 8–12 tygodni, a podstawowe leczenie nie jest w pełni efektywne.

W ostrym zapaleniu zatok nie obserwuje się trwałych zmian w ich budowie, jednak w zapaleniu przewlekłym może dojść do znacznego pogrubienia błony śluzowej i powstania polipów, a w konsekwencji do trwałego ograniczenia drożności i ciągłego zalegania wydzieliny. W wyniku permanentnego stanu zapalnego zatoki przynosowe przestają spełniać swoją funkcję – zmysł węchu jest upośledzony, brzmienie głosu zmienione, a ciśnienia w obrębie górnych dróg oddechowych wyrównywane są z trudem (co ma znaczenie szczególnie podczas lotów samolotem czy nurkowania – w razie niedrożności i znacznych fluktuacji ciśnienia może dojść nawet do krwawienia).

Na własną rękę
Leczyć na własną rękę można się jedynie wtedy, gdy wydzielina z nosa nie jest ropna, a objawy trwają krótko (kilka dni) i nie pojawiła się gorączka. Ulgę przynoszą inhalacje parą wodną z dodatkiem olejków eterycznych, a takż...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy