Naczynia połączone

Praktycznie schorzenia

Specjaliści szacują, że już co czwarty Polak jest zagrożony chorobami sercowo-naczyniowymi. Stres, szybkie tempo życia i dążenie do perfekcji - to sieć powiązanych ze sobą naczyń, które niszczą układ krążenia. Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?

Anna (55 lat) dowiedziała się o zmianach miażdżycowych w jej organizmie dopiero podczas badań kontrolnych. – Lekarz powiedział mi, że takie zmiany mogą być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, ale na szczęście można spowolnić proces odkładania się blaszek miażdżycowych w naczyniach. Trzeba jednak o siebie zadbać – mówi Anna. Zgodnie z zaleceniami lekarza zmieniła dietę, zaczęła jeść tzw. zdrowe tłuszcze (czyli tłuszcze nienasycone i zawierające kwasy omega-3 i omega-6) oraz więcej owoców i warzyw. Zadbała o regularną aktywność – mimo wielu obowiązków, stresu i pośpiechu wygospodarowała codziennie godzinę na ćwiczenia, jazdę na rowerze, spacer z kijkami lub basen. Anna przyznaje, że zmiana stylu życia nie była łatwa, ale pomogło jej myślenie o przyszłych korzyściach.

POLECAMY

Trudne początki „nowego życia” wspomina również Jan (48 lat). Jak tu rzucić palenie po tylu latach i zrezygnować z ulubionej golonki? – I jeszcze zalecenie, żebym nauczył się radzić sobie ze stresem... A ja zawsze byłem nerwowy i impulsywny – opowiada Jan. Zapanowanie nad stresem było dla niego dużym wyzwaniem, ale podjął je, gdy dowiedział się, że jego żyły są w kiepskim stanie, ma podwyższone ciśnienie, a także zbyt wysoki poziom cholesterolu i cukru we krwi. Lekarz ostrzegł go przed zakrzepicą i zatorami.
Przewlekła niewydolność serca, choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca), miażdżyca, żylaki kończyn, zmiany zakrzepowe, udar mózgu, zawał serca... – lista chorób naczyniowych jest długa. Lekarze nazywają je chorobami cywilizacyjnymi. A coraz częściej diagnozowana cukrzyca, otyłość i nadciśnienie tętnicze dodatkowo zwiększają ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych. Nieleczone, postępujące dolegliwości i zmiany w naczyniach mogą doprowadzić do tragedii. Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że cukrzyca i choroby sercowo-naczyniowe są największym zagrożeniem dla zdrowia i życia Polaków – są przyczyną prawie połowy wszystkich zgonów w Polsce. Niepokojące są również prognozy specjalistów. Z raportu opracowanego przez KPMG wynika, że w ciągu najbliższych 15–20 lat liczba cierpiących z powodu chorób sercowo-naczyniowych będzie rosnąć. I dotyczyć to będzie nie tylko osób po 70. roku życia, ale również osób w wieku 15–39 lat.

Odkładany problem

Jedną ze współczesnych plag chorobowych jest miażdżyca. Może ona pojawiać się w różnych częściach ciała, np. w sercu, w mózgu, w tętnicach kończyn. Pacjenci często lekceważą informację o pierwszych zmianach w tętnicach. Zaniedbany problem narasta latami. – Miażdżyca prowadzi do zmniejszenia elastyczności i zwężenia światła tętnic. U niektórych osób zwapniałe płytki miażdżycowe prowadzą do zakrzepów, a pękając – zamykają światło tętnicy. Miażdżyca może dotyczyć wszystkich naczyń. Miażdżyca tętnic wieńcowych jest jedną z przyczyn choroby wieńcowej, a miażdżyca aorty może prowadzić do powstania tętniaka – ostrzega dr n. med. Elżbieta Gabrowska, dietetyk Oddziału Leczenia Żywieniowego Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie oraz nauczyciel akademicki Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. – Zmiany miażdżycowe w tętnicach mózgowych powodują niedokrwienie, niedotlenienie i zmiany psychiczne, takie jak: brak koncentracji, problemy z zapamiętywaniem, a nawet demencja. Miażdżyca tętnic mózgowych może prowadzić do pękania naczyń, a u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym także do udarów mózgu.
Na rozwój miażdżycy duży wpływ ma niewłaściwy sposób odżywiania. Jak tłumaczy doktor Gabrowska, niekorzystnie działają nasycone kwasy tłuszczowe (NKT), kwasy tłuszczowe w konfiguracji trans, cholesterol zawarty w tłustych produktach mięsnych i tłuszczach. – Groźne są także cukry proste i alkohol, ponieważ znacznie podnoszą poziom trójglicerydów w surowicy krwi. Korzystne działanie hipolipemiczne, czyli obniżające poziom cholesterolu, mają natomiast jednonienasycone kwasy tłuszczowe i wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 – wylicza dietetyczka i dodaje, że w profilaktyce chorób serca zaleca się dietę o kontrolowanej podaży kwasów tłuszczowych. Nie ogranicza się tłuszczu ilościowo, ale zwraca się uwagę na jego skład i pochodzenie. – Rozsądniej będzie na posmarowany masłem chleb położyć chudą szynkę i pomidora, zamiast sera żółtego pełnotłustego. Do surówek można dodać olej słonecznikowy lub kukurydziany, ale do smażenia używajmy rzepakowego.
W trosce o żyły i naczynia warto zadbać o zrównoważony i urozmaicony jadłospis – taki, który dostarczy organizmowi odpowiednią ilość potasu, magnezu, wapnia, selenu i witaminy E (czytaj „Co jeść, by wesprzeć serce i naczynia?” – s. 54). – Są one niezbędne do prawidłowej czynności serca, krzepliwości krwi oraz ochrony błon komórkowych przed szkodliwymi nadtlenkami – podkreśla dr Gabrowska.
Dietetycy alarmują: dzieci i młodzież odżywiają się dziś tak niezdrowo, że ich dieta może szybko doprowadzić do chorób sercowo-naczyniowych. Ważna jest profilaktyka już w wieku dziecięcym. – Małym dzieciom nie ograniczamy tłuszczu i cholesterolu, gdyż są one niezbędne do prawidłowego rozwoju fizycznego i ośrodkowego układu nerwowego dziecka. Ale już u niemowlęcia powinniśmy kształtować prawidłowe nawyki żywieniowe. Im wcześniej nauczymy dzieci jeść warzywa i owoce, a zamiast słodkich soków czy herbatek podawać będziemy wodę, tym łatwiej przyzwyczaimy je do bezpiecznego i zdrowego odżywiania się. Należy też unikać słodyczy, gdyż sprzyjają otyłości i miażdżycy – zaleca dietetyczka.

Zestresowane serce

Niezdrowy styl życia, niewłaściwa dieta, używki i nałogi, predyspozycje genetyczne – to główne czynniki ryzyka chorób naczyniowych. Specjaliści zaobserwowali również związek pomiędzy chorobami naczyniowymi a czynnikami psychologicznymi.
Życie w ciągłym biegu i stresie wpływa na stan serca i naczyń. – Przewlekły stres może doprowadzić do zawału serca. To taki sygnał s.o.s. wysyłany przez nasze serce. Daje znać,...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Tylko w ten weekend kupisz prenumeratę 20% TANIEJ

Zobacz więcej

POLECAMY

Przypisy