Kiedy jesień wpływa na nastrój. O śnie, hormonach i sposobach na emocjonalną równowagę u kobiet

Światło jest jednym z najważniejszych sygnałów synchronizujących rytm okołodobowy – wpływa na zegar biologiczny, sen i czuwanie. Dla niektórych osób sezonowa zmiana warunków świetlnych wiąże się z większą sennością, spadkiem energii, trudnościami z koncentracją czy obniżeniem nastroju. U innych sezonowość objawów jest na tyle wyraźna, że rozwija się sezonowe zaburzenie afektywne (SAD), w którego leczeniu zastosowanie znajduje m.in. fototerapia. 
Nie każdy jesienny spadek energii oznacza jednak zaburzenie psychiczne. Samopoczucie jest wynikiem współdziałania biologii, środowiska, stylu życia i indywidual­nych doświadczeń. Jesienią zmieniają się warunki świetlne, rytm aktywności, ilość ruchu i czas spędzany poza domem, a jeżeli dodatkowo nakładają się na to zmiany hormonalne związane z perimenopauzą i menopauzą, regulacja nastroju i snu może stać się większym wyzwaniem.

Kiedy biologia spotyka się z emocjami

Jednym z najważniejszych regulatorów naszego funkcjonowania jest rytm dobowy. Informacje o ilości światła docierają do siatkówki oka i wpływają na synchronizację zegara biologicznego oraz rytm wydzielania melatoniny. Dlatego jesienią znaczenie ma nie tylko to, ile śpimy, ale również kiedy i w jakich warunkach funkcjonujemy. Poranna ekspozycja na światło pomaga synchronizować rytm dobowy, a ograniczenie intensywnego światła wieczorem może sprzyjać przygotowaniu organizmu do snu.
U kobiet sytuację może dodatkowo komplikować okres okołomenopauzalny. Jest to czas dużej zmienności hormonalnej, a zmiany stężeń estradiolu i progesteronu mogą wpływać na termoregulację, sen, nastrój i reakcję na stres. Uderzenia gorąca i nocne poty mogą prowadzić do wybudzeń i pogorszenia jakości snu. Jednocześnie perimenopauza jest okresem zwiększonej podatności na objawy depresyjne – metaanaliza badań wskazuje na wyższe ryzyko depresji w tym czasie niż przed menopauzą. Nie oznacza to jednak, że każdy trudniejszy okres należy tłumaczyć „hormonami”. Menopauza nie zachodzi w próżni – dla wielu kobiet jest częścią szerszego okresu zmian zawodowych, rodzinnych i relacyjnych. Przewlekły stres, problemy ze s...