Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ja i mój rozwój , Praktycznie

11 lipca 2017

Asertywność w pracy

61

Asertywność w pracy kończy się zwolnieniem - uważa wielu pracowników i nie próbuje rozmawiać z szefem o swoich potrzebach. Bywają też szefowie, którzy nie potrafią stawiać podwładnym granic. Jak być asertywnym pracownikiem i szefem?

DOROTA KRZEMIONKA:Asertywność nie kojarzy się najlepiej...
JERZY GUT: – Nic dziwnego, bo wiele osób sprowadza ją do mocnego stawiania granic, mówienia „nie”, odmawiania. Osobom nieśmiałym, nieprzywykłym do takich zachowań, asertywność kojarzy się z czymś obcesowym, wręcz brutalnym i w efekcie jej unikają. Z drugiej strony ludzie, którzy nigdy nie mieli kłopotów z odmawianiem i stawianiem granic, pod płaszczykiem tak pojętej asertywności osiągają szczyty egoizmu, na dodatek w majestacie prawidła psychologicznego. Co chwilę mówią „nie przekraczaj moich granic, mam do tego prawo”. A to przecież karykatura asertywności!

Czym zatem jest asertywność?
– To jasne, odważne mówienie o swoich potrzebach, mówienie ludziom dobrych rzeczy, obdarowywanie ludzi bez skrępowania, docenianie ich, mówienie „dziękuję”.

PROMOCJA W AKADEMII CHARAKTERY. WSZYSTKIE KURSY ZA POŁOWĘ CENY! Wśród nich szkolenie "Asertywność. Jak być sobą". Jest to internetowy kurs autorstwa terapeutki Adriany Klos. ZAMÓW TERAZ. Cena: 39 zł, po rabacie 19,95 zł. Aby skorzystać z promocji należy wpisać specjalny kod rabatowy zamieszczony na stronie Akademii po kliknięciu w przycisk "Uzyskaj dostęp".

Tylko jak asertywnie zgłosić swoje potrzeby szefowi? Wielu szefów powie wtedy „co mnie to obchodzi, to jest pana/pani problem, proszę to sobie załatwić, ale tak, by te potrzeby nie zakłócały pracy”. Czy można mówić o swoich potrzebach w miejscu pracy?
– Cóż, rzeczywiście sama asertywność czasem nie wystarczy, bo oczywiście można jasno, precyzyjnie i stanowczo mówić o swoich potrzebach, ale na poziomie stanowisk. Jednak, gdy pracownik mówi do szefa „ja chcę, życzę sobie, należy mi się, mam do tego prawo”, to niestety prawdopodobnie dostanie odpowiedź z tego samego poziomu: „nie dostanie pani urlopu, jest mi pani potrzebna, nie pasuje mi, żebyś wyjechał”. Sama asertywność nie pozwoli nam skutecznie załatwiać swoich spraw, bo przełożony też ma prawo asertywnie powiedzieć „nie”. Dobrym rozwiązaniem jest umiejętne mówienie o interesach i szanowanie wzajemnych umów.

Często spotykałam się z takim opiniami, że w pracy nie można być asertywnym. Uczestnicy warsztatów mówią, że można być asertywnym w sklepie, na poczcie, nawet w rodzinie, ale nie w miejscu pracy, bo jak zachowają się asertywnie, to stracą pracę.
– Nie znam żadnych statystyk dotyczących związku między asertywnością pracownika a zwolnieniem go z pracy, ale rzeczywiście młodzi szefowie, którzy mają parcie na wykazanie się i wyniki, często nie zachowują się jak dobrzy wujkowie. Nie wyręczają, bywają nawet agresywni, mówiąc „co mnie to obchodzi, to nie mój problem, są teraz ważniejsze rzeczy”. Wtedy pracownicy szybko uczą się, że nie warto zgłaszać ważnych dla siebie spraw, bo i tak będą zlekceważeni i odepchnięci. Z kolei w firmach z dobrym klimatem, partnerskimi stosunkami, gdzie szanuje się pracowników, szefowie często nie radzą sobie z presją, kluczą, stwarzają nadzieję, biorą na siebie więcej niż można. Uciekają przed podwładnymi, ponieważ nie potrafią im odmówić. Spotykam zarówno pracowników bojących się porozmawiać z szefem o swoich potrzebach, bo ten ich rani, jak i takich, którzy potrafią wywierać presję na szefa i wręcz ścigają go jak łowczy zwierzynę. W efekcie ten słaby szef chce uprzedzić „atak” pracownika i sam wcześniej stara się go zranić. W obu przypadkach problem tkwi właśnie w braku asertywności, a w drugim – również w braku szacunku dla potrzeb i ważnych interesów szefa.

„Moje zachowanie buduje mój szacunek do siebie” – to subiektywne kryterium asertywnego zachowania. Trudno sprostać mu w pracy, gdy spotykamy się z eskalacją oczekiwań. Szef poleca zostać po godzinach, nie wspomina nic o ewentualnym wynagrodzeniu za dodatkową pracę...
– Takie niejasne reguły sprzyjają temu, by ludzie zachowywali się nieasertywnie. Ciągle się łudzą, że szef zachowa się odpowiedzialnie i wypłaci premię za pracę po godzinach. A on przedłuża to oczekiwanie, odracza moment decyzji.

Za niejasnymi regułami i niedopowiedzeniami często kryje się lęk pracownika: co będzie kiedy odmówi szefowi? I znów zostaje po godzinach w nadziei, że jego poświęcenie zostanie docenione, albo z obawy, że szef źle potraktuje odmowę. I wpada w pułapkę uległości.
– Dostrzegam tę prawidłowość w wielu firmach, częściej w tzw. Polsce B, gdzie są w mieście tylko dwa duże zakłady i ludzie mają poczucie, że zdobycie pracy jest strasznie trudnym zadaniem. Spotkałem wielu fajnych ludzi z wyższym wykształceniem i z przetrąconymi przez szefa kręgosłupami, zastraszonych i źle traktowanych. Narzekają na szefa, na firmę, ale nie wierzą, że poza nią znaleźliby jakieś zajęcie, więc godzą się z różnymi uwłaczającymi ich godności zachowaniami przełożonego. Obawiają się, że wylądują na bruku, jeśli zachowają się asertywnie.

Przecież często słyszą „na pana miejsce czeka pięciu innych”, ale ulegając presji szefa tracą szacunek do siebie, nie wyrabiają się i w efekcie też są zwalniani. Szefowie potrafią rozpoznać, kto nie jest asertywny i zrzucają dodatkowe obowiązki na barki tych pracowników...
– To prawda. Jeśli pracownik obciążany ponad miarę nie postawi granic, to będą nim „orać”. W relacji z szefami, którzy nie liczą się z naszymi potrzebami, można się obronić tylko poprzez wyraźne powiedzenie „nie życzę sobie” albo „nie zrobię tego, nie wykonam polecenia, które przekracza granice bezpieczeństwa”. Jedynie w taki sposób można zdobyć szacunek zarówno swój, jak i innych. Musimy rozważyć koszty i pewne ryzyko, na przykład zwolnienia, ale i zdać sobie sprawę z tego, że jeśli nadal będziemy tak przygniatani, to możemy tego nie wytrzymać psychicznie i fizycznie.

Znajoma opowiadała mi, że jej szef miał zwyczaj dzwonić późnym wieczore...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy