Ciche konflikty w związkach

Klaudia Przyłucka-Janasik: Czym właściwie są ciche konflikty? Jak psychologia opisuje sytuacje, w których napięcie nie jest wyrażane wprost, tylko pojawia się milczenie, wycofanie, chłód emocjonalny?
Konrad Piotrowski: Myślę, że warto wspomnieć na początku, że ludzie różnią się tym, w jaki sposób funkcjonują w sytuacji konfliktowej. Jeżeli więc pyta Pani o takie pary czy związki, w których ludzie mają kłopoty komunikacyjne – ktoś przeżywa emocje, ale o nich nie mówi, albo odczuwa trudności, których nie komunikuje partnerowi – to mówimy o pewnej części związków, a nie o wszystkich. Dotyczy to raczej określonej grupy osób i określonego rodzaju relacji, które tworzą konkretne osoby ze swoimi doświadczeniami, przeszłością i oczekiwaniami wobec partnera.
Trzeba się zastanowić, jaka jest funkcja takiego zachowania, bo ono zawsze czemuś służy. Może to być forma wycofania się z relacji, w której odczuwamy negatywne emocje. Nie mówimy o nich wprost, ale pokazujemy partnerowi, że nie mamy ochoty rozmawiać czy się kontaktować. Zazwyczaj druga osoba to czuje i zaczyna reagować. I wtedy ważne jest, jaki jest partner osoby, która komunikuje się w ten sposób – czy spróbuje o tym spokojnie porozmawiać, czy zareaguje podobnie – wycofaniem. 

Co w sytuacji, kiedy w relacji jedna ze stron po kłótni bardzo chce omówić problem, a napotyka barierę z drugiej strony – ta druga osoba nie chce rozmawiać, tylko potrzebuje czasu i pobycia samemu ze sobą?
Zdecydowanie jest to znów kwestia komunikacji, ale w tym sensie, że jeżeli oboje partnerzy wiedzą o swoich potrzebach w takich sytuacjach, to w zasadzie jesteśmy już w pół drogi do sukcesu. Bo jeżeli ja wiem, że ona, kiedy jest zła, potrzebuje pobyć sama i to jest jej potrzeba – moja być może nie, ale dla niej to jest ważne – a ja z kolei potrzebuję, żeby nie pozostawać bez żadnego komunikatu, bo mnie to niepokoi, złości, frustruje albo straszy, to możemy o tym porozmawiać i coś między sobą ustalić.

Czyli ktoś może powiedzieć: „Okej, wiem, że potrzebujesz pobyć sama, ale ja potrzebuję jakiejś informacji, więc umówmy się, że wrócimy do tego za dzień czy dwa”. Myślę więc, że to w dużej mierze zależy od tego, kto jest po obu stronach i jak na tę sytuację zareaguje.

Może zdarzyć się tak, że osoba, która chce temat omówić, odbiera wycofanie tej drugiej strony jako ksobność – przekonanie, że to zachowanie jest skierowane przeciwko niej, że ktoś robi jej na złość? Dlaczego to wycofanie jest często interpretowane jako taki pasywny atak?
Myślę, że przyczyn tego, że tak reagujemy, możemy szukać bardzo głęboko w naszym gatunku. Sytuacja, w której ktoś przestaje z nami rozmawiać, jest dla nas bardzo nietypowa i nienaturalna.

Przypomnę o eksperymencie, który przeszedł do historii pod nazwą „Still Face”. To badania z udziałem małych dzieci, z których wiemy, że czujemy się niepewnie i wystraszeni, kiedy drugi człowiek przestaje się z nami w naturalny sposób komunikować, kiedy nie reaguje na nasze sygnały. W tym eksperymencie dzieci bardzo szybko reagują niepokojem, a potem płaczem, kiedy dorosły patrzy na nie i nie odpowiada na ich sygnały. Uznajemy, że takie sytuacje są dla dzieci bardzo stresujące, ale co ważne, jeśli są to zachowania regularnie się powtarzające, to stają się zagrażające dla ich zdrowia psychicznego. Żeby lep...