Bo do dziecka trzeba dwojga

Wstęp

To matka przede wszystkim musi dać ojcu okazję do opiekowania się dziećmi, również córką. Musi też uznać zabawy z ojcem za istotne doświadczenie dla dziecka. W tym sensie podejmowanie przez matki zajęć poza domem daje szansę ojcom, by mogli zająć się córkami - wyjaśnia Julita Wojciechowska.

Nie bez powodu świat jest tak pomyślany, że mamy parę rodziców, matkę i ojca. Każde z nich ma do spełnienia w rodzinie inne zadania, w odmienny sposób wpływa na rozwój dziecka. Wiele teorii i badań dowodzi, jak ważna jest matka. Lecz nie zastąpi ona ojca. Matka dostarcza dziecku pierwszych wzorów relacji społecznych – dotyczących samouspokajania i inicjowania kontaktu, dzięki czemu później potrafi ono radzić sobie z emocjami i podejmuje relacje społeczne.
Ojciec wprowadza w świat
Ojciec z kolei ma do spełnienia inne funkcje, inaczej też wygląda jego zaangażowanie w interakcję z dzieckiem. Zwykle mocniej zajmuje się dzieckiem wtedy, kiedy można się już z nim porozumieć. Michael E. Lamb, profesor psychologii z University of Utah, w książce The Role of Father in Child Development przytacza badania porównawcze stylu opieki nad dzieckiem. Wskazują one, że ojcowie stawiają dzieciom więcej wymagań, zachęcają je do niekonwencjonalnych zachowań, prowokują do podejmowania nowych wyzwań. W relacji z matką dziecko zdobywa poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności, zaś ojcowie testują to poczucie i sprawdzają, w jakim stopniu dziecko jest w stanie przenieść nabyte umiejętności z jednej relacji na inną. To ojciec wprowadza dziecko w świat szerszy niż relacja z dostosowującym się do niego rodzicem. Bywa, że stawia dziecku niełatwe zadania. To on wymusza na dziecku dostosowywanie się do reguł życia społecznego, obowiązujących poza ochraniającą relacją z matką. Stąd, jak wynika z badań, ojciec wpływa silniej na społeczne funkcjonowanie dziecka. Okazuje się, że dzieci, którymi od najwcześniejszych lat opiekuje się ojciec, są później aktywne, zainteresowane światem zewnętrznym i posiadają bardziej uwewnętrznione poczucie kontroli w porównaniu z dziećmi wychowywanymi w pierwszych latach wyłącznie przez matki, jak to się dzieje często w domach o tradycyjnym układzie ról rodzinnych.

Wyzwanie w relacji z córką


W relacji z córką ojcowie stają dziś przed prawdziwym wyzwaniem, bo to oni mają decydujący wpływ na to, jak córka zaistnieje kiedyś w roli kobiety. W tradycyjnych społeczeństwach wzory pełnienia ról płciowych były stabilne. Dziś zmieniają się zarówno role społeczne, jak i funkcje pełnione przez kobiety i przez mężczyzn. Dlatego ojciec wychowujący córkę coraz częściej musi odpowiedzieć sobie na pytanie: jakie cechy, jakie kompetencje i postawy będą jej najbardziej przydatne w dorosłym życiu? Zdarza się, że kobiety podejmują role dotychczas realizowane wyłącznie przez mężczyzn. Przejmują też męski styl funkcjonowania w grupach, czyli podejmują role polegające na kierowaniu zachowaniem innych, wydawaniu poleceń, koncentracji na końcowym celu. W relacji z ojcem dziewczynki mają po raz pierwszy okazję wypróbowywać te zachowania, które potem pozwolą im się przystosować do tych nowych warunków życia. Problem w tym, że mężczyźni pozostają bardziej konserwatywni – w porównaniu z kobietami – i trzymają się dawnego podziału ról społecznych. W takim układzie wychowanie córki na kobietę, która jest zdolna do „męskich reakcji”, może być dla nich nie lada wyzwaniem.

W co się bawić z dziewczynką?


Relacje ojca z dzieckiem są różne zależnie od jego płci. Jak pokazują badania Elizabeth Manlove i Lynn Vernonn-Feagans, ma to związek z kulturowymi przekonaniami na temat roli mężczyzny w rodzinie. W opiekę nad niemowlęciem ojcowie angażują się jedynie wtedy, gdy jest taka konieczność (praca matki) i matka na to przyzwala. Więcej czasu spędzają z synami niż z córkami, a im starszy syn, tym częściej z nim przebywają. Wspólny czas z dzieckiem upływa im głównie na zabawie. Badania Rossa D. Parke, dyrektora Center for Family Studies na University of Waterloo, wskazują, że ojcowie wolą zabawy z synami o tzw. temperamencie łatwiej rozgrzewającym się, czyli szybko i silnie reagującym nawet na słabe bodźce. Jeśli ojcowie mogą wybierać, z kim chcą się bawić, to częściej wybierają synów. Łatwiej jest im podjąć zabawę z dzieckiem tej samej płci, nawet wtedy, gdy jego reakcje są trudne i wymagają uwagi, bowiem sami preferują zabawy fizyczne, siłowe. Uznają zarazem, że takie zabawy są nieodpowiednie dla córek. Na zabawę z dziewczynką ojcowie mogą nie mieć pomysłu – o ile nie założą, że pewne cechy, potrzeby i kompetencje są takie same u chłopców i u dziewcząt.
Podejmowanie przez ojców opieki nad małymi dziećmi zależy od tego, jakie są ich relacje z partnerką, matką tych dzieci. W wielu badaniach ten warunek uznaje się za kluczowy. To matka przede wszystkim musi dać ojcu okazję do opiekowania się dziećmi, również córką. Musi też uznać zabawy z ojcem za istotne doświadczenie dla dziecka. W tym sensie podejmowanie przez matki zajęć poza domem daje szansę ojcom, by mogli zająć się córkami, a córkom – by mogły doświadczać czegoś innego niż zabawy misiem czy gotowanie dla lalek. Córka podczas zabaw z ojcem uczy się wchodzenia w relacje oparte na rywalizacji, sile. Nabiera przekonania o swojej fizycznej sprawności, co jest jej potrzebne do budowania zarówno obrazu siebie, jak i przekonania o własnych możliwościach w innych, np. rówieśniczych, relacjach.

Szkolne sukcesy córek

Relacja z ojcem odgrywa dużą rolę w edukacji szkolnej dziewcząt. Zainteresowanie ojca wzmaga ich aktywność w obszarach tradycyjnie uważanych za domenę chłopców. Dziewczęta, których ojcowie interesują się ich postępami, lepiej radzą sobie z matematyką i naukami ścisłymi. Osiągają też później, w wieku dojrzewania, lepsze wyniki w nauce. Ta relacja działa w obie strony. Ojcowie, którzy są zaangażowani w życie szkolne dziecka, częściej bawią się z nim i lepiej porozumiewają, umieją słuchać dziecka i opiekować się nim.
[nowa_strona] Córki częściej rozmawiają z rodzicami na temat nauki niż synowie. Wynika...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Tylko w ten weekend kupisz prenumeratę 20% TANIEJ

Zobacz więcej

POLECAMY

Przypisy