Dołącz do czytelników
Brak wyników

Małpa w kąpieli

2 lutego 2021

NR 2 (Luty 2021)

Rozliczenie z ojcem

108


To jest powieść o dzieciństwie, powieść wspomnieniowa, napisana przez czterdziestoletniego pisarza słoweńskiego. Jej tytuł stanowi prowokację, niewyczuwalną dla polskich czytelników, odnosi się ona bowiem do hasła „Moja Słowienia” – wakacyjnego sloganu reklamowego, zachęcającego do wyjazdów urlopowych, który na samym początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku stał się hasłem niepodległościowym, promującym nie wakacje, a niezależność Słowenii od Jugosławii. 

Vojnović opisuje własne dzieciństwo w Jugosławii, bo – jak twierdzi – nikt dzisiaj o tym kraju nie chce pamiętać, nikt się z nim nie utożsamia. Pamięć wojny w Bośni i Hercegowinie tak bardzo skaziła i zdominowała pamięć o Jugosławii, że każdy z jej obywateli szuka innej przynależności. W Mojej Jugosławii łączą się zatem wspomnienia dzieciństwa w społeczeństwie wielokulturowym, wieloetnicznym i wielowyznaniowym, opowieści o zabawach przed blokiem, wypadach nad morze, chłopackich doświadczeniach inicjacyjnych z echami wojny. Widać tu i konflikt klasowy: bo dzieci z zamożnego gimnazjum nie kłócą się o wojnę, nikogo bliskiego na niej nie straciły, nie rozróżniają przedstawicieli różnych frakcji narodowych i politycznych. Z lat dziewięćdziesiątych pamiętają tylko swoje przeżycia szkolne i domowe, a nie Vukovar i Srebrenicę. W tle pojawia się wspomnienie ojca, który najpierw zniknął z domu, a potem zginął, o czym chłopca poinformowała matka. W wojennej Jugosławii takie zniknięcia i śmierć mężczyzn nie były niczym dziwnym. Kłopot polega jednak na tym, że Vladan Borojević dowiaduje się, że jego ojciec żyje, ale się ukrywa przed Trybunałem w Hadze, bo jest zbrodniarzem wojennym i nie ma specjalnie ochoty spotkać się z synem. Vladanowi opowiada o tym przyjaciel ojca, który jednocześnie pokazuje mu zdjęcia przedstawiające starszego Borojevicia opartego na piramidzie trupów, uwieńczonej ciałkiem dziecięcym. 

Ta powieść słoweńska o Jugosławii i spadku po niej niesie różne historie uniwersalne i są to historie, które już znamy – poczucie porzucenia przez rod...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy