Kiedy suplementować witaminę D3? Na co zwrócić uwagę?

Witamina D₃ – na co pomaga i dlaczego należy kontrolować jej poziom w organizmie?

Witamina D₃ odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu, wpływając na szereg procesów metabolicznych oraz strukturalnych. Odpowiednie stężenie witaminy D₃ pozwala m.in.:

• utrzymać prawidłową mineralizację kości i zębów;
• zmniejszyć ryzyko rozwoju osteoporozy, której jednym z głównych czynników ryzyka jest przewlekły niedobór witaminy D₃;
• wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego poprzez modulowanie odporności wrodzonej i nabytej;
• uczestniczyć w regulacji pracy układu hormonalnego, w tym utrzymaniu prawidłowego stężenia parathormonu (PTH) oraz funkcji trzustki, tarczycy, nadnerczy i przysadki;
• wpływać korzystnie na układ sercowo-naczyniowy, w tym na regulację ciśnienia tętniczego;
• wspierać funkcjonowanie układu nerwowego – receptory witaminy D obecne są w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym, a jej działanie wiąże się m.in. z regulacją rytmów okołodobowych i układu serotoninergicznego;
• wspomagać utrzymanie prawidłowej gospodarki węglowodanowej poprzez zwiększanie wrażliwości tkanek na insulinę;
• wspierać długofalowe zdrowie metaboliczne, zapobiegając zaburzeniom wynikającym z nieprawidłowej regulacji wapnia i fosforu;.

Jak sprawdzić poziom witaminy D₃ w organizmie?

Sprawdzenie poziomu witaminy D₃ jest prostym i wiarygodnym elementem diagnostyki laboratoryjnej. W praktyce medycznej wykonuje się oznaczenie stężenia 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D], czyli metabolitu najlepiej odzwierciedlającego zasoby witaminy D w organizmie. Badanie:

• polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej, podobnie jak w przypadku rutynowych badań laboratoryjnych;
• nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta;
• może być wykonywane zarówno diagnostycznie, jak i profilaktycznie, nawet przy braku objawów.

Regularna ocena stężenia 25(OH)D umożliwia wczesne wykrycie niedoboru i wdrożenie odpowiednich działań – takich jak modyfikacja suplementacji lub stylu życia – zanim deficyt witaminy D₃ zacznie negatywnie wpływać na zdrowie kości i ogólną kondycję organizmu.

Więcej informacji o przygotowaniu do oznaczenia poziomu witaminy D₃ w organizmie znajduje się w opisie badania poziomu witaminy D3, które jest dostępne np. na stronie alab.pl.

Czym jest niedobór witaminy D w organizmie?

O niedoborze witaminy D mówi się wtedy, gdy jej stężenie we krwi wynosi 0–20 ng/ml, natomiast poziom niewystarczający mieści się w przedziale > 20–30 ng/ml. Za prawidłowy (optymalny) poziom witaminy D uznaje się stężenie 30–50 ng/ml, niezależnie od płci i wieku – dotyczy to również dzieci.

Dowiedz się więcej: Niedobór witaminy D – objawy, badania, suplementacja i zapobieganie niedoborom.

Niedobór witaminy D – objawy

Objawy niedoboru witaminy D są zazwyczaj niespecyficzne i narastają stopniowo, dlatego łatwo przypisać je innym dolegliwościom. Ze względu na obecność receptorów witaminy D w niemal wszystkich komórkach organizmu, jej niedostateczne stężenie może wpływać na funkcjonowanie wielu układów jednocześnie. Niedobór witaminy D może objawiać się m.in.:

Osłabieniem odporności:

• częstszymi infekcjami, zwłaszcza dróg oddechowych;
• dłuższym czasem trwania chorób;
• nasileniem objawów chorób o podłożu autoimmunologicznym (np. RZS, astma, łuszczyca, choroba Hashimoto);
• przewlekłym nieżytem nosa (utrzymujący się katar, uczucie zatkanego nosa).

Objawami ze strony układu nerwowego i mięśniowego:

• zawrotami głowy, szczególnie przy szybkiej zmianie pozycji ciała;
• zaburzeniami równowagi i koordynacji;
• osłabieniem siły mięśniowej i zwiększonym ryzykiem upadków;
• trudnościami z koncentracją i zaburzeniami snu.

Objawami psychicznymi:

• przewlekłym zmęczeniem i uczuciem osłabienia;
• obniżeniem nastroju;
• zwiększonym ryzykiem zaburzeń nastroju i objawów depresyjnych.

Zaburzeniami ze strony układu sercowo-naczyniowego i metabolicznego:

• skłonnością do nadciśnienia tętniczego;
• nieprawidłowym profilem lipidowym (wzrost cholesterolu LDL i trójglicerydów, spadek frakcji HDL);
• zwiększonym ryzykiem rozwoju miażdżycy.

Objawami skórnymi:

• nasileniem zmian trądzikowych;
• pogorszeniem kondycji skóry;
• wzmożonym wypadaniem włosów, w tym łysieniem telogenowym lub plackowatym.

Zobacz także: Witamina D – występowanie i źródła w diecie.

Kiedy sięgnąć po witaminę D₃?

W naszej szerokości geograficznej suplementacja witaminy D jest zalecana praktycznie każdemu, ponieważ synteza skórna przez większą część roku jest niewystarczająca. Oznaczenie stężenia witaminy D we krwi wykonuje się aby ustalić odpowiednią dawkę, dopasowaną do indywidualnych potrzeb organizmu. Jej forma i dawkowanie powinny być skonsultowane z lekarzem.

Odpowiednie dawkowanie witaminy D jest ważne dla każdego, nawet dla osoby zdrowiej. Jednak szczególną uwagę na właściwą suplementację witaminy D₃ powinni zwrócić:

• pacjenci z osteoporozą – witamina D₃, często stosowana łącznie z wapniem, wspiera mineralizację kości i pomaga ograniczyć utratę ich gęstości;
• osoby z chorobami przewlekłymi oraz zaburzeniami wchłaniania, takimi jak celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, niewydolność nerek lub wątroby, które mogą utrudniać prawidłowe przyswajanie witaminy D₃;
• kobiety w ciąży i karmiące piersią, u których zapotrzebowanie na witaminę D₃ wzrasta ze względu na jej istotną rolę w rozwoju układu kostnego i nerwowego dziecka.

Bibliografia:

1. Kaviani M., Nikooyeh B., Zand H., Yaghmaei P., Neyestani T.R.: Effects of vitamin D supplementation on depression and some involved neurotransmitters. J Affect Disord 2020; 269: 28–35.
2. Łupińska A, Michałus I, Zygmunt A, Stawerska R, Lewiński A. Leczenie niedoboru witaminy D w gabinecie lekarza POZ. Lekarz POZ. 2022;8(6).
3. Yang L. Decreased serum levels of 25-OH vitamin D and vitamin K in patients with type 2 diabetes mellitus. Front Endocrinol (Lausanne). 2024 Jul 15;15:1412228.
4. Płudowski, P.; Kos-Kudła, B.; Walczak, M.; Fal, A.; Zozulińska-Ziółkiewicz, D.; Sieroszewski, P.; Peregud-Pogorzelski, J.; Lauterbach, R.; Targowski, T.; Lewiński, A.; et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023, 15, 695.
5. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/witamina-d-suplementacja/[dostęp: 10.02.2026]