Czy robiąc to, co kochasz, możesz się wypalić? O tym, dlaczego pasja do pracy może kosztować zdrowie

Od zaangażowania do wypalenia

Pojęcie „wypalenia zawodowego” zawdzięczamy Herbertowi Freudenbergerowi, który zaobserwował zmiany, jakie zachodziły u pracowników ośrodka dla osób uzależnionych od narkotyków. Ludzie, którzy przychodzili do pracy pełni ideałów, po pewnym czasie stawali się zmęczeni, cyniczni i obojętni. 
Z kolei Christina Maslach, obserwując osoby pracujące w stresujących zawodach pomocowych, opracowała trójwymiarowy model wypalenia, na który składają się: 

1. wyczerpanie emocjonalne – poczucie, że nie mamy już z czego dawać, gdyż wyczerpaliśmy zasoby psychofizyczne; 
2. depersonalizacja – narastający dystans wobec ludzi przeradzający się w cynizm; 
3. obniżone poczucie własnej skuteczności, czyli wrażenie, że nie potrafimy już robić tego, w czym kiedyś czuliśmy się ekspertami.

Powyższe wymiary często uzupełnia się o element egzystencjalny, nazywany rozczarowaniem. Pojawia się on u osób, które traktują swoją pracę jako misję i chcą realnie pomagać innym, aby zmieniać świat na lepsze. Z czasem konfrontacja tej wizji z rzeczywistością doprowadza do utraty entuzjazmu oraz zwątpienia, czy praca w ogóle ma sens. 

Za dużo mobilizacji, za mało regeneracji

Wypalenie to proces stopniowy, który często rozwija się niezauważalnie. U jego podstaw leży długotrwała mobilizacja organizmu, po której nie następuje wystarczająca regeneracja. Często zapominamy, że każdy dzień pracy wymaga od nas wydatkowania zasobów: energii, uwagi czy regulacji emocji. Zasoby te powinniśmy odbudowywać podczas odpoczynku. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy tego nie robimy i wydatkowanie zaczyna systematycznie przekraczać regenerację.
Z perspektywy układu nerwowego organizm zbyt długo pozostaje w trybie mobilizacji. Reakcja stresowa, która zachodzi również w pracy, w krótkiej perspektywie pomaga radzić sobie z wyzwaniami, poprawia koncentrację, dodaje energii i motywacji. Kluczowe jest jednak, by po fali mobilizacji następował powrót do równowagi. Gdy tego brakuje, a stres, który miał pojawić się tylko na chwilę, staje się przewlekły, często pojawiają się m.in. zaburzenia snu, problemy z koncentracją, drażliwość czy dolegliwości somatyczne. To pierwsze zwiastuny wypalenia.

Wypaleni pasjonaci

Osoby zgłaszające się po pomoc z objawami wypalenia to często ludzie głęboko zaangażowani i kochający swoją pracę. Nierzadko mówią, że praca jest ich pasją. Nie bez pow...