Dołącz do czytelników
Brak wyników

Style życia

24 sierpnia 2021

NR 9 (Wrzesień 2021)

Co jest prawdą?

32

Dowcipna, góralska myśl księdza Józefa Tischnera o trzech prawdach chyba dzisiaj nie wystarcza. Przybyła postprawda i nie wiadomo, gdzie ją zmieścić, w której z tischnerowskich kategorii. 

Bajka Marcina Brykczyńskiego Po drugiej stronie prawdy już w tytule zapowiada, że prawda ma co najmniej dwie strony. Opowiada o chłopcu w nieokreślonym wieku, ale już sprawnie posługującym się językiem dla wyrażenia myśli. I o jego matce, wielce niezadowolonej z tego, że syn pokazuje język. Mało jest matek zachwyconych takim zachowaniem dzieci. Pokazywanie języka uchodzi za sposób wyrażania siły, agresji (na podstawie obserwacji małp strzegących granic swojego terytorium), a także protestu i buntu. Na ogół rodzice nie tolerują buntu i agresji swoich dzieci. Chyba że pozaświadomie delegują je – jak twierdził Helm Stierlin – 
do ekspresji tych emocji tam, gdzie sami nie zdobywają się na asertywność. 

W bajce Brykczyńskiego chłopiec jest zaskoczony tym, że matka wie, że on wywala jęzor, ale niesłusznie go obwinia, bo chłopiec w lustrze zrobił to pierwszy, a on przecież nie mógł nie zareagować podobnie. I tu dylemat poznawczy. Czy kłamał celowo? Zniekształcał prawdę, aby oddalić niezadowolenie matki? Mówił postprawdę dla osiągnięcia zamierzonego celu?

POLECAMY

Może mimo poprawnego opanowania języka nie przeszedł (jak mityczny Narcyz) rozwojowej fazy zwierciadła i traktował swoje odbicie jak oddzielną osobę? Nie opanował jeszcze theory of mind? Czy dlatego był zaskoczony, że świadomość matki jest tak odmienna od jego świadomości? Nie mógłby wówczas kłamać. Jego prawda, zawierająca cały stan poznania, byłaby jedyną prawdą. Z jego punktu widzenia. Inna rzeczywistość, według jego prawdy, nie istniałaby. 

Wydaje się, że świat jest pełen całkiem dorosłych dzieci, dla których ich prawda jest prawdą jedyną. Nie ma tischnerowskiej „tyz prowdy”. Wszystko, co nie jest ich prawdą, to trzecia kategoria księdza profesora Tischnera. Nie bez zażenowania przypomnę,...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy