Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia i życie

1 stycznia 2020

NR 1 (Styczeń 2020)

Sztuczki

Ludzie godzą się na okłamywanie ich. Kłamstwo jest bowiem czymś w rodzaju smaru ułatwiającego kontakty społeczne.

Słynny filozof umysłu Daniel Denett w jednym z wykładów opisuje sztuczkę iluzjonistów z przecinaniem kobiety na pół. Tułów kobiety znajduje się w skrzyni, widać tylko jej głowę i nogi. Miecz przecina skrzynię na pół, a na koniec okazuje się, że kobieta jest cała i zdrowa. Denett mówi: „Widzisz, magik tak naprawdę nie przecina tej pani na pół. On zwyczajnie sprawia, żebyś myślał, że tak robi”. Na pytanie, w jaki sposób, stwierdza: „To nie moja działka. Przykro mi”. Zazwyczaj nie próbujemy dotrzeć do działań, które wprowadzają nas w świat iluzji. Kiedy już się dowiemy, na czym one polegają, czar pryska i czujemy się zawiedzeni. 

POLECAMY

W świecie społecznym mamy również do czynienia z iluzjonistami. Niektórzy publicyści twierdzą, że ludzie mają swój rozum i na różne sztuczki nie dają się nabrać. Rozmaite badania pokazują jednak, że tak nie jest.

Wystarczy kilka prostych zasad, aby utrudnić ludziom korzystanie z posiadanych możliwości poznawczych.  

Pierwsza z nich to szybkość – chodzi nie tylko o szybkie wykonywanie ruchów podczas tasowania „czarodziejskiej” talii kart, lecz także o szybkie mówienie albo też uniemożliwianie starannego przeanalizowania dokumentów. Przykładem jest uchwalanie ustaw lub też podpisywanie umów w warunkach presji czasowej. Drugą techniką jest odwracanie uwagi. W cyrku mogą to być błyskające światła albo ruchy wykonywane prawą ręką wtedy, kiedy lewa niepostrzeżenie coś chowa. W życiu publicznym taką funkcję pełnią różne sensacyjne wiadomości, które sprawiają, że ludzie zaczynają interesować się czymś innym. Z tym często związana jest technika określana jako efekt dezinformacji. Polega na tym, że po przekazaniu pewnej informacji podaje się inne informacje, które są pod pewnymi...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy